De top kijkt om

Ank Bijleveld was van 1989 tot 2001 lid van de Tweede Kamer, waarna ze burgemeester van Hof van Twente werd. In 2007 werd ze als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kabinet-Balkenende IV verantwoordelijk voor de staatshervormingen van de Nederlandse Antillen. Strak op de inhoud en zacht op het proces, dat was haar aanpak: “Onderhandelingen breng je tot een goed einde door elkaar te kennen en te praten over wat je beweegt.” Na een periode in Overijssel als commissaris van de Koning(in), werd ze in 2017 minister van Defensie in Rutte III. Ze slaagde erin voor het eerst sinds lange tijd geld erbij te krijgen voor Defensie. “We hebben ervoor gekozen eerst te investeren in het vertrouwen van de mensen.” Luister naar Ank Bijleveld in gesprek met Roel Bekker en Caspar van den Berg

Maarten Ruys begon zijn loopbaan in de publieke dienst bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Hij leerde er het vak van ambtenaar in de praktijk, vanuit beleid en uitvoering. Hij klom op tot secretaris-generaal bij SZW. Daarna deed hij interim-klussen bij onder andere de Nederlandse Zorgautoriteit en de Voedsel- en Warenautoriteit. Als SG draait veel om dienstbaarheid: “Om iemand te ondersteunen diens politieke idealen te verwezenlijken.” Dat geeft voldoening, maar kan ook wringen. In het uiterste geval moet de ambtenaar bij zichzelf te rade gaan: “Zorg dat je bij jezelf blijft en die afweging maakt.” Luister naar het gesprek met Sandra van Thiel en Roel Bekker.

Frank de Grave was Eerste en Tweede Kamerlid, wethouder van Financiën en locoburgemeester in Amsterdam, staatssecretaris, minister, voorzitter van de NZa en lid van de Afdeling advisering van de Raad van State. Als sociaal-liberaal stond hij aan de wieg van het eerste paarse kabinet. Als minister van Defensie in Paars II werkte hij aan de maatschappelijke sensitiviteit van het ministerie, nadat hij merkte dat die antenne niet goed werkte. “Typisch Defensie is: ‘Er is een probleem en wij gaan het oplossen.’” Besturen is een vak dat je alleen in de praktijk kunt leren, stelt hij: “Uiteindelijk gaat het om ervaring.”

Henk Kamp was maar liefst zes keer minister in zes kabinetten over een periode van twaalf jaar. Hij was verantwoordelijk voor uiteenlopende onderwerpen: van militaire missies tot gasboringen in Groningen. Een principiële bestuurder: “Ik heb in 25 jaar nooit gespind of gelekt.” Hij durfde ook impopulaire beslissingen te nemen, bijvoorbeeld bij het afbouwen van de gaswinning in Groningen. “Je bent er voor het algemeen belang.” Op zo'n invloedrijke positie is je verantwoordelijkheid groot, benadrukt hij: “Daar moet je je best voor doen.”
 
Luister naar Henk Kamp in gesprek met Erik-Jan van Dorp en Caspar van den Berg

Sander Dekker was van 2006 tot 2012 wethouder voor de gemeente Den Haag. Hij bleef in die stad, maar dan als bestuurder op landelijk niveau. In 2012 werd hij staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het kabinet-Rutte II, en in 2017 minister voor Rechtsbescherming, kabinet-Rutte III. Voorop stond dat hij zijn intenties als bestuurder op een zuivere manier wilde overbrengen. Dat hielp hem in het contact met mensen en in het werk zelf. “Het mooiste compliment dat je achteraf kan krijgen is: ‘Ik had eindelijk het gevoel dat ik werd gehoord.’”