Mama’en - De Podcast

Deze aflevering draait om liefde, relaties en het huwelijk. Thema's die vaak heel persoonlijk lijken, maar juist ook diep politiek zijn. Liefde koppelen we aan een romantische relatie. En die relatie koppelen we vervolgens weer aan exclusiviteit, seksuele trouw, samenwonen, kinderen en, als kers op de taart, het huwelijk. Allerlei ongeschreven afspraken bepalen hoe we de liefde horen te beleven.
Het huwelijk wordt nu vooral gepresenteerd als romantisch sprookje (de droom, het feest), terwijl het historisch en juridisch gewoon een zakelijk contract is en een maatschappelijk organisatieprincipe - met rechten en normen die specifiek aan dat instituut vastzitten. Maar zijn die rechten en normen nog wel van deze tijd? Want als we als vrouwen “ja” zeggen tegen een man, waar stemmen we dan eigenlijk mee in? Welke verantwoordelijkheden nemen we aan en welke rechten geven we op? En dat kerngezin, is dat wel zo ideaal?

Voor vrouwen zijn deze vragen essentieel, want de karresporen van het patriarchaat zijn voor haar het diepst binnen het heteroseksuele huwelijk. En daarom bespreek ik deze vragen met schrijver en emeritus hoogleraar sociale wetenschappen en vrouwenstudies Christien Brinkgreve en schrijver en hoogleraar publieksfilosofie Stine Jensen. We ontmantelen samen de romantische mythe en verruimen onze blik. Bovendien verkennen we welke wegen er nog meer naar de mooie ervaring van liefde leiden. En ik kan je alvast verklappen: dat hoeft zeker niet via de gebaande paden.
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met gasten Emeritus hoogleraar vrouwenstudies medische wetenschappen Toine Lagro-Janssen en filosoof Marie Lucassen.

Eeuwenlang gold het mannelijk lichaam als norm en werd de vrouw gezien als een kleine man, als een afwijking van het origineel. Daardoor bleef het vrouwenlichaam lange tijd onzichtbaar, ongekend en onvertrouwd. In de geneeskunde werden en worden medicijnen op mannen getest, worden vrouwelijke klachten sneller weggewuifd, en is de geboortezorg ingericht rondom de arts. In de filosofie verdween de vrouw als subject, wat we bijvoorbeeld heel sterk zien in dialoog rindom zwangerschap, waarin de foetus het "individu" wordt en zij de "omgeving".
Die blinde vlek is niet zonder gevolgen. Er gaapt nog altijd een gezondheidskloof in medische kennis, diagnose, behandeling en uitkomsten. Vrouwen worden vaker verkeerd of te laat gediagnosticeerd en leven daardoor minder gezonde jaren dan nodig is. Het is een kloof die volgens experts nog jaren en jaren zal voortduren.

Dus, hoe maken we dat onzichtbare vrouwenlichaam dan nu zichtbaar? Ik onderzoek dit samen met twee fantastische vrouwen. Emeritus hoogleraar vrouwenstudies medische wetenschappen Toine Lagro-Janssen: een van de eerste vrouwelijke huisartsen in Nederland die laat zien hoe de man de norm werd in de spreekkamer én hoe gendersensitieve geneeskunde dat kan herstellen. En met filosoof Marie Lucassen, auteur van Uit het midden, die het mannelijke ideaal van de autonome, zelfgeschapen mens onderuithaalt. Niemand plopt als een paddenstoel uit de grond, zo stelt zij. We ontstaan allemaal in verwikkeling met een ander lichaam. De vrouw is daarin geen oven, maar de bakker.

Shownotes

⁠Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden⁠ komen de kleine man en nog 8 andere idealen aan bod. Je bestelt het boek hier.
Toine Lagro-Janssen – emeritus hoogleraar vrouwenstudies medische wetenschappen
Marie Lucassen – filosoof en schrijver

Boek: Marie Lucassen – ⁠Uit het midden. Filosofie van de zwangerschap⁠
Boek: Toine Lagro-Janssen – Lessen uit het leven van vrouwelijke huisartsen
Verder genoemd:
Trudy Dehue – ⁠Ei, foetus, baby. Een nieuwe geschiedenis van zwangerschap⁠
Bahareh Goodarzi & Daan Borrel – ⁠Baren buiten de box. Over hoe de geboortezorg niet voor iedereen gelijk is⁠
Susan Sontag – ⁠Ziekte als metafoor / Aids en zijn metaforen⁠
Elselijn Kingma – filosofisch onderzoek naar het parthood-/containermodel van de zwangerschap
Michael Harrison – foetaal chirurg; de foetus als "voormalige kluizenaar" (1986)
Rodanthe van der Waal – Baas in eigen buik en onderzoek naar obstetrisch geweld en geboortezorg
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met hoogleraar sociale en organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in genderongelijkheid op de werkvloer Belle Derks

En journalist, presentatrice en documentairemaker Fidan Ekiz.

Hoe is het werk in onze samenleving verdeeld? En hoe waarderen we het? Vanaf ongeveer de jaren vijftig kennen we een grove tweedeling: vrouwen doen in het privédomein het onbetaalde werk - want zorg is óók werk - en mannen verdienen in het publieke domein inkomen. We zijn dan wel 70 jaar verder, we leven nog altijd met de erfenis van die tweedeling. Want zelfs in een ogenschijnlijk progressief land als Nederland draaien vrouwen grotendeels op voor dit onbetaalde werk. Onbetaald, maar niet zonder waarde. Sterker nog: al dat onbetaalde werk is samen goed voor zo’n 215 miljard euro! Intussen zitten we opgescheept met een pensioenkloof van 40%, een babyboete van 35%, lukt het slechts 9% van de stellen om zorg daadwerkelijk eerlijk te verdelen, en is 40% van de vrouwen (dus bijna de helft!) financieel afhankelijk van partner of overheid.

Dat moet anders. Dat kan anders. De oplossingen liggen voorhanden. Bovendien is een betere verdeling van zorg en betaald werk voor iedereen een win-winsituatie. Vaders die meer zorgen rapporteren een hogere mate van welzijn en vrouwen die meer werken hebben een beter zelfbeeld. Kinderen groeien op met een meer emancipatoir voorbeeld. En misschien moeten we het nog een stapje verder nemen en de zorg voor kinderen als een collectieve verantwoordelijkheid gaan zien. Zal een samenleving daar niet veel meer van floreren?

Ik vat de koe bij de horens met hoogleraar sociale psychologie Belle Derks en journalist Fidan Ekiz.
Samen leggen we deze verdeling van werk en zorgtaken nog eens onder de loep. Van persoonlijke ervaring tot hard wetenschappelijk bewijs, van historische wortels tot een blik op de toekomst. We vragen ons af waarom we vasthouden aan iets dat vrijwel niemand meer dient en schetsen meteen een alternatief.
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met emiritus hoogleraar kunst, cutluur & diversiteit Rosemarie Buikema en schrijver & essayist Marja Pruis

Marja Pruis - schrijver en essayist
Beelden zijn niet alleen beschrijvend, ze zijn vormend. Kijk je naar de westerse kunstgeschiedenis, dan is het dominante beeld van de moeder dat van de heilige Maria: toegewijd, opofferend, zonder vieze handen of schort - een schim bijna, volledig in dienst van haar kind. Geschilderd door mannen, bekeken van buitenaf. Zo kregen we eeuwenlang wél beelden van het instituut moederschap, maar nauwelijks van de ervaring zelf. En op die eeuwenoude beelden borduren we nog altijd voort - versterkt door social media misschien nog wel meer dan de generatie voor ons. Vanuit die onrealistische lat ontstaan schuldgevoelens die vrouwen klein houden. Het idee dat een goede moeder zoveel mogelijk aanwezig is, klinkt als zorg - maar houdt vrouwen ook gebonden aan het thuisfront.

Maar wat de generatie moeders van nu ook kenmerkt, mede dankzij diezelfde social media, is dat er eindelijk ruimte komt voor het hele spectrum van die ervaring: naast de schattige kinderen, de snoezige kleertjes, de gezellige uitjes of het kneuterige samenzijn, ook de verveling, de woede, het verlangen naar afstand en eigen ruimte. Alle ambivalentie die bij het moederschap hoort.
In die gedeelde ervaring schuilt onze kracht. Zo kunnen we het beeld van de goede moeder bijstellen, verrijken en verdiepen. Iets heel anders dan Maria, kortom. Ik onderzoek het moederschap als persoonlijke invulling én als politiek systeem met emeritus hoogleraar kunst, cultuur en diversiteit Rosemarie Buikema en met schrijver en essayist Marja Pruis. We eindigen met een herdefinitie van goed moederschap: eentje die de druk verlicht en meer ruimte creëert voor de vrouw die de moederrol vervult.

Shownotes Aflevering 5: de heilige

Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden schrijf ik over een autonomer leven, onder andere door bevrijding van de idealen die vrouwen klein houden. Je bestelt het boek hier. Bestel mijn boek hier.

Gasten
Rosemarie Buikema - emeritus hoogleraar kunst, cultuur en diversiteit (Universiteit Utrecht). Schreef een bijdrage voor de catalogus Mothering Myths (zie hieronder).
Marja Pruis - schrijver en essayist (o.a. De Groene Amsterdammer). Essay in de Groene Amsterdammer Moederschap als estafetteloop

Good Mom/Bad Mom - De moedermythe ontrafeld, Centraal Museum Utrecht. De tentoonstelling liep van 29 maart t/m 14 september 2025 en was de eerste grootschalige expositie in Nederland over moederschap in de kunst, met werk van o.a. Artemisia Gentileschi, Louise Bourgeois & Tracey Emin, Luchita Hurtado, Camille Henrot, Miriam Cahn en Lotti van der Gaag. Artutrecht
Centraalmuseum. Meer over de tentoonstelling Good Mom/Bad Mom hier
Mothering Myths. An ABC of Art, Birth and Care - de bijbehorende catalogus. Samengesteld door Laurie Cluitmans en Heske ten Cate.

Verder:
Amil Niazi - Life after ambition
Elisabeth Badinter - De mythe van de moederliefde (oorspr. L'amour en plus, 1980), over het ontkrachten van het "moederinstinct".
Ianthe Mosselman - Al die liefde en woede. Moeder worden, een memoir.
Rodante van der Waal - Baas in eigen buik. Een essay over reproductieve rechtvaardigheid.
Lynn Berger - Ik werk al (ik krijg er alleen niet voor betaald) (De Correspondent, 2023).
Silvia Federici - Caliban and the Witch.
Charlotte Perkins Gilman - Women and Economics
Marie Lucassen Uit het midden. Filosofie van de zwangerschap.
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met emeritus hoogleraar wetenschapsgeschiedenis Trudy Dehue en rechtshistoricus en publicist Madeleijn van den Nieuwenhuizen (Zeikschrift)

Zelf bepalen wat er met je lichaam gebeurt - het klinkt als een no-brainer. Artikel 11 van de grondwet belooft het aan ieder mens. En toch geldt dat recht niet vanzelf zodra je bent bevrucht. Dan bestaat de kans dat je geen eigenaar bent van je eigen lijf, maar een broedmachine: een lichaam waar anderen over mogen beslissen. Abortus staat in Nederland nog altijd in het wetboek van strafrecht. Elders wordt het verboden - en wie veilige abortus verbiedt, schaft niet de abortus af, alleen de veiligheid. Of het wordt omsingeld door bedenktijd, drempels en voorwaarden: betutteling en controle, vermomd als zorg. Verdedigen we dat recht uit Artikel 11 niet - door erover te práten, door het beter te begrijpen, door ons uit te spreken dan schuift de dystopie van Margaret Atwoods Handmaid's Tale dichterbij dan we durven denken.

In deze aflevering praat ik over abortus in al haar facetten met emeritus hoogleraar wetenschapsgeschiedenis Trudy Dehue, die in haar boek Ei, foetus, baby vijf eeuwen geschiedenis van zwangerschap en abortus blootlegt Ze laat zien dat mannelijke geestelijken, wetenschappers en politici zich in de loop der tijd steeds meer met zwangerschap zijn gaan bemoeien, waarbij ze vrouwen steeds minder zeggenschap gunden over hun eigen lijf. En met rechtshistoricus in New York en publicist Madeleijn van den Nieuwenhuizen (bekend van Zeikschrift), die vanuit de VS met eigen ogen de consequenties van abortusverboden ziet en zo raak betoogt hoe het toch echt alleeen een keus is die de vrouw zelf toebehoort (inclusief welke emoties zij daar ook bij voelt). Van de geschiedenis tot de woorden die we kiezen; van het wantrouwen of vrouwen zo'n beslissing wel aankunnen tot de ruimte om élke emotie te voelen die erbij hoort. Want er bestaat geen vóór of tégen abortus - alleen vóór of tégen het recht van vrouwen om zelf te beschikken. Of je nu een abortus hebt meegemaakt of niet: deze aflevering is verplichte kost.

Shownotes - De broedmachine
Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden schrijf ik over het leven van een autonomer leven (o.a door bevrijding van idealen die vrouwen klein houden). Je bestelt het boek hier.
Haar boek Leven en laten leven van Madeleijn. Volg haar hier op Instagram.
Ei, Foetus Baby van Trudy Dehue. Lees hier ook meer over Trudy’s werk (o.a een fantastisch stuk in Trouw)
Lees het boek met abortusverhalen Over abortus van Jantine Jongbloed.
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.