Mama’en - De Podcast

Met emiritus hoogleraar kunst, cutluur & diversiteit Rosemarie Buikema en schrijver & essayist Marja Pruis

Marja Pruis - schrijver en essayist
Beelden zijn niet alleen beschrijvend, ze zijn vormend. Kijk je naar de westerse kunstgeschiedenis, dan is het dominante beeld van de moeder dat van de heilige Maria: toegewijd, opofferend, zonder vieze handen of schort - een schim bijna, volledig in dienst van haar kind. Geschilderd door mannen, bekeken van buitenaf. Zo kregen we eeuwenlang wél beelden van het instituut moederschap, maar nauwelijks van de ervaring zelf. En op die eeuwenoude beelden borduren we nog altijd voort - versterkt door social media misschien nog wel meer dan de generatie voor ons. Vanuit die onrealistische lat ontstaan schuldgevoelens die vrouwen klein houden. Het idee dat een goede moeder zoveel mogelijk aanwezig is, klinkt als zorg - maar houdt vrouwen ook gebonden aan het thuisfront.

Maar wat de generatie moeders van nu ook kenmerkt, mede dankzij diezelfde social media, is dat er eindelijk ruimte komt voor het hele spectrum van die ervaring: naast de schattige kinderen, de snoezige kleertjes, de gezellige uitjes of het kneuterige samenzijn, ook de verveling, de woede, het verlangen naar afstand en eigen ruimte. Alle ambivalentie die bij het moederschap hoort.
In die gedeelde ervaring schuilt onze kracht. Zo kunnen we het beeld van de goede moeder bijstellen, verrijken en verdiepen. Iets heel anders dan Maria, kortom. Ik onderzoek het moederschap als persoonlijke invulling én als politiek systeem met emeritus hoogleraar kunst, cultuur en diversiteit Rosemarie Buikema en met schrijver en essayist Marja Pruis. We eindigen met een herdefinitie van goed moederschap: eentje die de druk verlicht en meer ruimte creëert voor de vrouw die de moederrol vervult.

Shownotes Aflevering 5: de heilige

Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden schrijf ik over een autonomer leven, onder andere door bevrijding van de idealen die vrouwen klein houden. Je bestelt het boek hier. Bestel mijn boek hier.

Gasten
Rosemarie Buikema - emeritus hoogleraar kunst, cultuur en diversiteit (Universiteit Utrecht). Schreef een bijdrage voor de catalogus Mothering Myths (zie hieronder).
Marja Pruis - schrijver en essayist (o.a. De Groene Amsterdammer). Essay in de Groene Amsterdammer Moederschap als estafetteloop

Good Mom/Bad Mom - De moedermythe ontrafeld, Centraal Museum Utrecht. De tentoonstelling liep van 29 maart t/m 14 september 2025 en was de eerste grootschalige expositie in Nederland over moederschap in de kunst, met werk van o.a. Artemisia Gentileschi, Louise Bourgeois & Tracey Emin, Luchita Hurtado, Camille Henrot, Miriam Cahn en Lotti van der Gaag. Artutrecht
Centraalmuseum. Meer over de tentoonstelling Good Mom/Bad Mom hier
Mothering Myths. An ABC of Art, Birth and Care - de bijbehorende catalogus. Samengesteld door Laurie Cluitmans en Heske ten Cate.

Verder:
Amil Niazi - Life after ambition
Elisabeth Badinter - De mythe van de moederliefde (oorspr. L'amour en plus, 1980), over het ontkrachten van het "moederinstinct".
Ianthe Mosselman - Al die liefde en woede. Moeder worden, een memoir.
Rodante van der Waal - Baas in eigen buik. Een essay over reproductieve rechtvaardigheid.
Lynn Berger - Ik werk al (ik krijg er alleen niet voor betaald) (De Correspondent, 2023).
Silvia Federici - Caliban and the Witch.
Charlotte Perkins Gilman - Women and Economics
Marie Lucassen Uit het midden. Filosofie van de zwangerschap.
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met emeritus hoogleraar wetenschapsgeschiedenis Trudy Dehue en rechtshistoricus en publicist Madeleijn van den Nieuwenhuizen (Zeikschrift)

Zelf bepalen wat er met je lichaam gebeurt - het klinkt als een no-brainer. Artikel 11 van de grondwet belooft het aan ieder mens. En toch geldt dat recht niet vanzelf zodra je bent bevrucht. Dan bestaat de kans dat je geen eigenaar bent van je eigen lijf, maar een broedmachine: een lichaam waar anderen over mogen beslissen. Abortus staat in Nederland nog altijd in het wetboek van strafrecht. Elders wordt het verboden - en wie veilige abortus verbiedt, schaft niet de abortus af, alleen de veiligheid. Of het wordt omsingeld door bedenktijd, drempels en voorwaarden: betutteling en controle, vermomd als zorg. Verdedigen we dat recht uit Artikel 11 niet - door erover te práten, door het beter te begrijpen, door ons uit te spreken dan schuift de dystopie van Margaret Atwoods Handmaid's Tale dichterbij dan we durven denken.

In deze aflevering praat ik over abortus in al haar facetten met emeritus hoogleraar wetenschapsgeschiedenis Trudy Dehue, die in haar boek Ei, foetus, baby vijf eeuwen geschiedenis van zwangerschap en abortus blootlegt Ze laat zien dat mannelijke geestelijken, wetenschappers en politici zich in de loop der tijd steeds meer met zwangerschap zijn gaan bemoeien, waarbij ze vrouwen steeds minder zeggenschap gunden over hun eigen lijf. En met rechtshistoricus in New York en publicist Madeleijn van den Nieuwenhuizen (bekend van Zeikschrift), die vanuit de VS met eigen ogen de consequenties van abortusverboden ziet en zo raak betoogt hoe het toch echt alleeen een keus is die de vrouw zelf toebehoort (inclusief welke emoties zij daar ook bij voelt). Van de geschiedenis tot de woorden die we kiezen; van het wantrouwen of vrouwen zo'n beslissing wel aankunnen tot de ruimte om élke emotie te voelen die erbij hoort. Want er bestaat geen vóór of tégen abortus - alleen vóór of tégen het recht van vrouwen om zelf te beschikken. Of je nu een abortus hebt meegemaakt of niet: deze aflevering is verplichte kost.

Shownotes - De broedmachine
Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden schrijf ik over het leven van een autonomer leven (o.a door bevrijding van idealen die vrouwen klein houden). Je bestelt het boek hier.
Haar boek Leven en laten leven van Madeleijn. Volg haar hier op Instagram.
Ei, Foetus Baby van Trudy Dehue. Lees hier ook meer over Trudy’s werk (o.a een fantastisch stuk in Trouw)
Lees het boek met abortusverhalen Over abortus van Jantine Jongbloed.
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met radiotherapeut-oncoloog en seksuoloog NVVS Ylanga van der Geld en filmmaker Joosje Duk

Vrouwelijk genot is eeuwenlang weggeschreven, weggelaten en weggeschaamd. Van Aristoteles tot Freud tot zelfs de zogenaamde ‘objectieve’ biologieboeken waar de clitoris pas recent compleet en wel staat afgebeeld. Vrouwelijke seksualiteit is niet vrij. Je bent of de maagd of de hoer. Ondergeschikt, en het liefst dienstbaar, aan mannelijk genot. Dat hardnekkige beeld wordt niet alleen in stand gehouden door porno, maar sijpelt ook door in de mainstreamcultuur. De gevolgen zijn niet mals: penetratieseks als norm, een orgasmekloof van zo’n 65 procent en vrouwelijke seksuele fantasieën die nog altijd vaker worden verzwegen dan verkend.
Hoog tijd voor een volgende seksuele revolutie. En die begint met het gesprek. In deze aflevering praat ik met filmmaker Joosje Duk, die vrouwelijke seksualiteit en genot miste in populaire films (en daar iets aan deed!), en met radiotherapeut-oncoloog en Seksuoloog NVVS Ylanga van der Geld, die zich in haar praktijk richt op sekspositieve voorlichting en genot.

Shownotes aflevering 3 - De maagd
Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden komen schoonheidsidealen en nog 8 andere idealen aan bod. Je bestelt het boek hier.

Boekje voor kinderen Lekker in je lijf van Esther van der Steeg (met spiegeltje en clitoris-tekeningen)
My Secret Garden van Nancy Friday
Essay van Marja Pruijs - Welkom in Halina's geheime tuin
Serie Mean Girls
Film Happy Ending van Joosje Duk
Serie Maxima van Joosje Duk
Baby Girl van Halina Reijn
Lente Kriebels (seksuele educatieprogramma)
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met emiritus hoogleraar psychologie Liesbeth Woertman & schrijver Tatjana Almuli

Waxen, verven, lijnen, botox, nagels en tóch de lat nooit helemaal halen. Schoonheidsidealen werden steeds dwingender naarmate vrouwen emancipeerden. Geen bevrijding, maar nieuwe ketens, vermomd als keuzevrijheid. Een subtiele manier om vrouwen klein te houden en af te leiden van wat er écht toe doet.
In deze aflevering praat ik over uiterlijk en zelfbeeld met emeritus hoogleraar psychologie Liesbeth Woertman, de godmother van het denken over schoonheid, die uitlegt hoe ons zelfbeeld wordt gevormd door de blik van anderen en wat er misgaat wanneer je jezelf als object gaat zien. En met schrijver Tatjana Almuli, wier boek Tot lijf gemaakt onlangs verscheen en die oproept tot verzet tegen de schoonheidscultus. Want wie profiteert daar eigenlijk van? En hoe verzet je je tegen een systeem dat we zo diep geïnternaliseerd hebben dat we het als zelfzorg zijn gaan zien?

Shownotes
⁠Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden⁠ komen schoonheidsidealen en nog 8 andere idealen aan bod. Je bestelt het boek hier.
Liesbeth Woertman - emeritus hoogleraar psychologie
Tatjana Almuli - schrijver en journalist
⁠Boek: Tatjana Almuli - Tot lijf gemaakt ⁠Boek: Liesbeth Woertman - ⁠Psychologie van het uiterlijk⁠, ⁠Je bent al mooi⁠ en ⁠Zeg me wie ik ben⁠.
John Berger - Ways of Seeing (boek én BBC-serie, 1972) - over hoe vrouwen worden afgebeeld in kunst, en de beroemde observatie: women look at themselves as being looked at
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met hoogleraar moderne politieke geschiedenis Annelien de Dijn en zangeres Naaz

We bijten het spits af met de moeder van alle genderrollen: het brave meisje. De pleaser. Ja zeggen terwijl je nee voelt. Je aanpassen, inslikken, dingen zeggen die niet helemaal als van jou voelen. Waar komt the good girl vandaan? En hoe werkt zij vandaag nog altijd door in het leven van zoveel vrouwen?
Ik praat hierover met hoogleraar moderne politieke geschiedenis Annelien de Dijn, die uitlegt waarom we nog steeds in een patriarchale samenleving leven en wat er écht nodig is om dat te veranderen. En met de Nederlands-Koerdische zangeres Naaz, die vertelt hoe de muziekindustrie van haar een braaf meisje verwachtte, en hoe zij zich daarvan losmaakte. Vandaag zingt ze over vrijheid. Voor zichzelf én voor alle vrouwen.

Shownotes:
⁠Geïnteresseerd in meer? In Ongebonden⁠ komen schoonheidsidealen en nog 8 andere idealen aan bod. Je bestelt het boek hier.
Annelien de Dijn - hoogleraar moderne politieke geschiedenis, Universiteit Utrecht
Naaz - zangeres, songwriter en componist
Boek: Annelien de Dijn - ⁠Vrijheid, een woelige geschiedenis⁠
Album Naaz: The sky knows I exist
Jin, Jiyan, Azadi - Koerdisch gezegde: vrouw, leven, vrijheid
⁠Qaqnas⁠ - Opera waar Naaz aan meewerkt: 11–14 juni, Holland Festival, Frascati Amsterdam
Nina's nieuwste boek Ongebonden: in een wereld vol idealen is nu te pre-orderen als gesigneerd exemplaar bij Scheltema via deze link. Stuur je aankoopbon naar ongebonden@awbruna.nl en maak kans op twee maanden gratis abonnement op Vrouw'en.

Deze podcast wordt uitgegeven door Geuren & Kleuren Media
Adverteren of samenwerken op deze titel? Mail naar adverteren@geurenenkleurenmedia.nl
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.