Wonderlijck Westvrieslant

Het eerste deel van een spannend avontuur. We kruipen in de schoenen van Jan Dekker van Zwaag, die als dertienjarige jongen aanmonstert op het schip de Kroonvogel van schipper Vlak van de Bangert. Jans enthousiasme is aanstekelijk en het weer is prachtig onderweg. Tot ze plots zeilen in de verte zien, zeilen van een schip dat recht op hen afkoerst. Het blijkt een Barbarijse zeerover te zijn. De Kroonvogel wordt gekaapt en Jan wordt tot slaaf gemaakt. In deze en komende afleveringen vertellen we niet alleen het verhaal van Jan, maar van allerlei West-Friezen die ook gegrepen werden door zeerovers uit Barbarije (het huidige Noord-Afrika). Ze leden daar als slaven, wachtend op verlossing vanuit het vaderland. Als die tenminste ooit kwam... Ook Jan wist nog niet welk lot hem te wachten stond...

Het is het midden van de zestiende eeuw. Een paar mannen van Noord-Scharwoude staan vlak naast de kerk een sloot uit te baggeren. Ineens komt Gerbrant Cornelisz van Oudkarspel kwaad aangelopen. Ze moeten van hem onmiddellijk stoppen, want de helft van de sloot is van hem, dus ook de helft van de bagger! Kerkmeester Pieter is furieus en laat het er niet bij zitten. Wat volgt is een rechtsgang die pas in Den Haag eindigt. Het mooiste van dit alles is niet alleen dat men vele guldens uitgeeft aan rechtszaken om een beetje bagger, het mooiste is vooral dat deze simpele sloot ons brengt bij oude Germaanse gewoontes. Gerbrant en Pieter zetten een zogenaamde zeventuig in en moesten vervolgens naar het 'ding'. Dus luister nu voor Germaanse geschiedenis bij een beetje bagger.

Het is het jaar 1670. Twee Grosthuizer regenten trekken langs de deuren om belasting op te halen. De molens van de polder Beschoot malen immers niet gratis. Aangekomen bij Oudendijk gebeurt er iets opmerkelijks: de Oudendijkers willen niet betalen! Ze komen met de ene na de andere smoes, met zelfs enkele subtiele bedreigingen! Het heeft allemaal te maken met de onafhankelijkheid van Oudendijk. Dit dorp bestaat namelijk precies 500 jaar! Ooit was dit stukje Westfriese Omringdijk gewoonweg onderdeel van Grosthuizen, maar op 27 september 1526 kreeg het dorp van keizer Karel V het recht om eigen regenten aan te stellen. Daarmee werden ze officieel een eigen dorp! Helaas zat dit zogenaamde privilege slecht in elkaar. Er waren te veel zaken onbesproken, zoals de nieuwe grens, de verdeling van de ambten en natuurlijk het geld van de dorpskas. Grosthuizen en Oudendijk volgden rechtszaak na rechtszaak, om landerijen, dijken, straten en zelfs om bier en eten! Met deze aflevering luiden we seizoen 3 dan ook mooi in.

In 1570 was er een zware storm, de West-Friese Omringdijk brak op verschillende plaatsen door en West-Friesland kwam onder een dikke laag water te staan. En dat terwijl de Nederlandse Opstand al aan het broeien was! Gelukkig hadden we de schout van Hoorn. Hij kwam erachter de Geert Adriaens op de zondag dat het misging de zondagsrust had genegeerd. Ze had het in haar hoofd gehaald om te gaan spinnen! Dat moest natuurlijk verband houden met de doorbraak, dus de schout wist wel raad met dat soort tuig. Hier bleef het niet bij, want in de winter die volgde, kwamen er allerlei vergaande maatregelen. Zelfs schaatsen werd verboden! Dit en meer in het nieuwe seizoen van de podcast Wonderlijck Westvrieslant. Historicus Lourens Schuijtemaker neemt u mee in een veelvoud van bijzondere West-Friese geschiedenissen. Van Barbarijse slavernij en de VOC, tot zomerstallen en eeuwenoude Germaanse gebruiken rondom een simpele sloot. Seizoen drie begint echter met Oudendijk, want dit dorp bestaat dit jaar 500 jaar! En het ontstaansproces ging niet zonder de nodige sensatie. Luister nu Wonderlijck Westvrieslant op uw favoriete podcast-app, zoals Spotify, Podimo, Apple Podcasts, YouTube of u kunt natuurlijk ook gewoon even 'Wonderlijck Westvrieslant' googelen.

We zijn nog steeds in Nieuw Nederland, ditmaal voor een zeer bijzonder verhaal. We duiken namelijk in de oorsprong van de familie Berrien. Deze Amerikaanse familie gaat er prat op dat ze oorspronkelijk uit het Franse plaatsje Berrien komen. Als Hugenoten zouden ze gevlucht zijn naar Alkmaar, vanwege de vervolgingen van de Franse koning en daarvandaan zijn ze weer naar Nieuw Nederland getrokken. Een prachtig verhaal natuurlijk, die Lourens is gaan staven aan bronnen in het Alkmaarder Archief. Hij laat weinig van heel van de Franse romantiek, hun oorsprong zit heel anders in elkaar. Het familieverhaal wordt minder romantisch, maar wel met familieruzies en andere sjeu. De eerste Amerikaanse Berrien blijkt zelfs een kind te hebben neergeschoten! Kortom, deze aflevering bevinden we ons meer buiten de Omringdijk dan erin, maar Wonderlijck is dit verhaal bij uitstek!