Bernard Hammelburg | BNR

Er gaan dagen voorbij waarop wij niet piekeren over Vanuatu, een groep eilandjes in de Stille Zuidzee met ongeveer 300.000 inwoners. Ten onrechte, want het speelt een belangrijke rol in het steekspel tussen het Westen en China om de controle over de wateren tussen Fiji, Nieuw-Caledonië, Nieuw-Zeeland en Australië. China was bezig met de voorbereiding voor de bouw van een militaire basis in Vanuatu. Dat heeft Australië nu geblokkeerd.
Net als met andere eilandstaten in de regio, heeft Australië een verdrag over economische bijstand en veiligheid gesloten, dat Australië aanwijst als ‘voorkeurspartner.’ Er komt 300 miljoen euro aan Australische ontwikkelingshulp, Australische politie en Australische grensbewaking, op voorwaarde dat er geen buitenlandse militaire – lees Chinese – basis komt. Maar Vanuatu speelt het handig. Het had al een economisch samenwerkingsverdrag met China, en eist dat er een Chinese verklaring komt die de samenwerking met Australië goedkeurt. Want China blijft als handelspartner welkom.
Het is ver van ons bed – sterker nog: verder kan nauwelijks, want ze zijn bijna onze tegenvoeters. Maar toch gaat het over ons. In de aanloop naar de NAVO-top in Ankara zijn we opnieuw vooral aan het navelstaren over onze relatie met het Amerika van Donald Trump, in de hoop dat hij iets vriendelijks zegt over Europa, waaraan we dan de illusie verbinden dat we het strandende huwelijk met de VS kunnen redden.
Op een punt hebben de Amerikanen gelijk: China is economisch, militair en strategisch een veel groter probleem. Wij praten, in Den Haag en Brussel, over een goede China-strategie , maar verder dan wat suffige documenten zijn we nog niet. De garantie op vrije doorvaart in de Zuid-Chinese Zee en de Stille Zuidzee is essentieel voor Azië, het Westen, onze stille bondgenoten Japan, Zuid-Korea en Taiwan, en onze beste vriend in de regio, Australië. Daar weten ze precies waar het strategisch belangrijke Vanuatu ligt. Gelukkig maar.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De positie van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu is zeer wankel, zeker nu negentig procent van de Israëlische bevolking vindt dat Israël de oorlog met Iran heeft verloren. Toch ziet Martine van den Berg, religiewetenschapper en schrijver van het boek De Genesis van het Verraad over Israël na 7 oktober, Netanyahu niet zomaar vertrekken. Ze is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld.
Luister ook | 'Meer steun aan Oekraïne en meer druk op Rusland nodig voor kansrijke vredesbesprekingen'
Ook binnen Netanyahu's eigen achterban leeft de gedachte dat Israël de oorlog verloren heeft, maar daar krijgen anderen de schuld van. Denk aan president Trump, vicepresident JD Vance en bemiddelaars Jared Kushner en Steve Witkoff. Hoewel Netanyahu's populariteit verder daalt wil dat niet zeggen dat hij bij de verkiezingen van later dit jaar weggestemd zal worden. Dat komt omdat niemand wil samenwerken met de Israëlische Arabieren, en die zijn waarschijnlijk nodig voor een meerderheid.
Lees ook | Trump prijst Zelensky ineens als ‘moedig’ en ‘doet het behoorlijk goed’ in oorlog met Rusland
Rutte doceert Trump
Mark Rutte doceerde aan Trump in de Oval Office wat er door Trump allemaal is veranderd binnen de NAVO. Of het ook echt geholpen heeft, daarover twijfelt Europa-verslaggever Geert Jan Hahn wel.
Lees ook | Taiwanese kustwacht verjaagt Chinese schepen
De kracht van middenmachten: lessen uit Oost-Azië
Europa slaapwandelt geopolitiek terwijl, maar hoe anders is dat bij de democratieën in Oost-Azië. Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden en coauteur van De Kracht van Middenmachten, vindt dat we in Europa harder moeten optreden tegen China. Hij wijst daarvoor naar de manier waarop Zuid-Korea, Japan en Taiwan dat doen.
Breuker pleit voor een hechtere veiligheids- en politieke samenwerking met deze Aziatische middenmachten, variërend van een parlementaire vriendencoalitie met Taiwan tot gezamenlijke strategieën voor het beschermen van aanvoerlijnen en zeldzame grondstoffen. In het boek, dat hij samen met Casper Wits schreef, komt hij in totaal met achttien aanbevelingen.
Luister ook | Amerika Podcast
250 jaar Amerika wordt Trumps campagnefeestje | Postma in Amerika
Bij de aftrap van de festiviteiten van het 250-jarig bestaan van de Verenigde Staten blijkt dat ook dit feestje weer een campagnemoment wordt voor president Trump. Amerika-correspondent Jan Postma was erbij in Washington.
Over de makers
Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat Amerikaanse presidenten vaak geen toonbeelden van fatsoen en stijlvol taalgebruik waren is niets nieuws. Keurige mannen als Eisenhower, Truman en zelfs de patriarchale Kennedy vloekten binnenskamers alle duivels uit de hemel. Johnson ging tijdens overleg schaamteloos met de deur open op het toilet naast de Oval Office zitten om de tirades met zijn staf niet te onderbreken. En dat was dan weer niets vergeleken met Nixon.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sander Terphuis, jurist en mensenrechtenverdediger afkomstig uit Iran, ziet in het ondertekende memorandum tussen Amerika en Iran vooral winst voor de machthebbers in Teheran. In het memorandum staat dat Amerika en Iran elkaars soevereiniteit respecteren en zich niet meer bemoeien met binnenlandse aangelegenheiden. ‘Het regime zit nu alleen maar steviger in het zadel’, aldus Terphuis. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg.
Luister ook | 'Meer steun aan Oekraïne en meer druk op Rusland nodig voor kansrijke vredesbesprekingen'
Terphuis schetst hoe Trump volgens hem is afgegleden van harde beloftes richting de Iraanse oppositie naar deze deal. ‘Trump koopt een bestand’, zegt Terphuis. Daarmee doelt hij op de driehonderd miljard dollar die Amerika gaat betalen aan Iran voor wederopbouw en het opeffen van sancties. Terphuis denkt dat dit laatste vooral een boodschap is richting China. Tegelijk waarschuwt hij dat Teheran zijn drie pijlers – nucleaire capaciteit, ballistische raketten en milities als Hamas en Hezbollah – niet zomaar zal opgeven en dat Israël een akkoord waarschijnlijk niet zal accepteren.
In Iran zelf is ook het nodige veranderd. Terphuis ziet hoe het nationalisme in Iran is toegenomen en dat het land veranderd is van een islamitische naar een militaire dictatuur. Ook is er nu meer steun voor de machthebbers dan voorheen, vanwege de bombardementen op burgerdoelen in Iran.
Luister ook | Caspar Veldkamp: 'We moeten óók naar China luisteren'
China staat op het Europese menu
De Europese regeringsleiders zijn in Brussel bijeen voor de Europese top. China vormt een belangrijk onderwerp, nu het handelstekort tussen de EU en dat land op is gelopen tot één miljard euro per dag! Europa-verslaggever Geert Jan Hahn spreekt met Caspar Veldkamp, aankomend EU-ambassadeur in China. Veldkamp wijst op nieuwe ‘handelswapens’ van de Europese Commissie en benadrukt dat maatregelen formeel niet tegen China zijn gericht, maar in de praktijk vooral Bejing zullen raken. Tegelijk pleit hij voor een zorgvuldige toon en nauwe coördinatie binnen de EU: ‘Landen als Nederland of België kunnen dit niet alleen.’
Lees ook | Grootste drone-aanval op Moskou in jaren; Oekraïne treft ook olieraffinaderij
Oekraïne als testveld voor Europese defensie
Oekraïne krijgt nieuwe steun van de G7-landen, en daarmee ook van Trumps Amerika. Ook Nederland komt met extra steun en investeert extra in de eigen wapenindustrie. Logisch, vindt Joris Luyendijk, schrijver en voormalig journalist die zich tegenwoordig inspant voor hulp aan Oekraïne. Hij beschrijft hoe particuliere organisaties via directe lijnen met commandanten steun leveren – van generatoren en tot afgekeurde maar bruikbare hulpgoederen – terwijl Oekraïne uitgroeit tot een testveld voor Europese defensietechnologie zoals interceptor-drones. ‘We hebben Oekraïne nu keihard nodig voor die technologische voorsprong’, zegt JLuyendijk. Luyendijk ziet Oekraïne als een soort ‘Sparta’ die vecht voor de veiligheid van een welvarend maar militair zwak Europa, en waarschuwt dat een val van Oekraïne de Russische dreiging direct aan de EU-grens brengt.
Over de makers
Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump heeft, sinds het eerste schot op 28 februari, 39 keer het bereiken van een wapenstilstand, vrede of – in zijn terminologie – een ‘deal’ met Iran aangekondigd. Nu ook Iran zegt dat er vrijdag in Genève een overeenkomst wordt ondertekend, kunnen we de Amerikaanse president in elk geval het voordeel van de twijfel geven. Maar wat er wordt getekend is niet meer dan een ‘memorandum of understanding’ van twee pagina’s met 14 punten, waarover daarna twee maanden wordt onderhandeld. Zo’n MoU is een niet meer dan een intentieverklaring.
See omnystudio.com/listener for privacy information.