Bernard Hammelburg | BNR

Europa ligt voortdurend onder vuur. Niet letterlijk, maar we worden regelmatig getroffen door sabotageacties. Volgens hoogleraar krijgswetenschappen Martijn Kitzen moeten we dit geen hybride dreigingen noemen. ‘We hebben te maken met een hybride oorlog’, zegt hij in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.
Luister ook | Hervormingen VN keihard nodig: 'Landen voelen zich niet goed vertegenwoordigd'
Denemarken beschuldigt Rusland van sabotageacties tegen Deense defensiebedrijven die wapens aan Oekraïne leveren. Duitsland wijst naar Rusland voor de mislukte aanslag op het vliegveld van Leipzig en de VS wijst volgens de New York Times naar Iran voor de verijdelde aanslag op een Britse luchtmachtbasis.
De VS heeft besloten om al zijn bommenwerpers weg te halen van de Britse luchtmachtbasis RAF Fairford. Het land heeft die basis veel gebruikt in de oorlog tegen Iran. Kitzen snapt dan ook dat dit een doelwit kan zijn. ‘Het verbaast mij eerlijk gezegd dat het nog niet eerder is gebeurd.’ De hoogleraar aan de Defensie Academie en de Universiteit Leiden ziet dat bommenwerpers makkelijke doelwitten zijn. ‘Die bommenwerpers staan gewoon in de openlucht. Er zijn geen bunkers, geen harde faciliteiten. Je kunt ze vanaf de openbare weg zo zien staan.’ Ook al erkent hij dat Fairford wel degelijk stevig bewaakt wordt.
Volgens Kitzen zitten we in een grijze zone. 'Sowieso moet de eerste reactie dus niet militair zijn. We zitten onder de drempel van wat wij als oorlog zien. Je moet diplomatiek en economisch reageren.
Lees ook | Cuba haalt fel uit naar VS bij VN: ‘Cuba is geen bedreiging, de blokkade wel’
Valt Cuba?
Na Venezuela en Iran heeft Trump het ook gemunt op Cuba. Het land verkeerd in een diepe economische crisis nu Amerika de olie-import van Cuba tegenhoudt. Bram Vermeulen reisde er voor VPRO's Frontlinie naar toe en maakte er een driedelige documentaireserie: Cuba - De Prooi. Volgens hem is verandering in het land onafwendbaar. Het is alleen de vraag op wat voor manier.
Frontlinie: Cuba - De Prooi is vanaf donderdag 8 oktober om 20:35 uur te zien op NPO 2 en via NPO Start.
Luister ook | Amerika Podcast
Republikeinen houden Trump buiten beeld | Postma in Amerika
Trump is nu ook zelf aan zijn campagne voor de midterms begonnen. Maar Republikeinse kandidaten willen de president liever buiten beeld houden en spreken zich ook uit in campagnefilmpjes, ziet Amerika-correspondent Jan Postma.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kort na de barbaarse inval van Hamas in Israël en de kidnapping van ruim 200 burgers, vandaag drie jaar geleden, bezocht de Amerikaanse president Biden het rouwende land. Zijn boodschap aan premier Netanyahu: geef niet toe aan het oerinstinct van wraak, want dat leidt tot enorm verlies onder burgers en kost je de sympathie van de wereld.
'Maak niet de fout die wij na 9/11 maakten,' zei Biden, doelend op de oorlogen in Afghanistan en Irak. Beide oorlogen verloor Amerika, tegen de Taliban in Afghanistan en de sjiitische milities in Irak. Zoals de oorlog in Korea niet verder kwam dan een wapenstilstand, en zoals de oorlog in Vietnam na twaalf jaar en het verlies van 58.000 Amerikaanse soldaten eindigde in een overwinning van de Viet-Kong.
Ook het machtige Sovjetleger was in 1989, na tien jaar oorlog in Afghanistan, verslagen door de Moedjahedien, voorgangers van de Taliban. Overweldigende militaire slagkracht is machteloos tegen schijnbaar zwakke vijanden, terroristen, rebellen en guerrilla's, en dat geldt evenzeer voor Israël, dat Hamas en Hezbollah hooguit een tijdje tot zwijgen kan brengen, maar niet voorgoed kan uitschakelen.
Verrassing
Had Israël dan na de grootste aanslag op Joden sinds de Holocaust en het lot van de gijzelaars niets moeten doen? Nee, maar het land had moeten doen waarin het goed is: nadenken, plannen, een strategie uitstippelen, en een exitstrategie gereed hebben. Het feit dat de aanval als een totale verrassing kwam – al beweert dagblad Haaretz dat Netanyahu door de Emiraten was gewaarschuwd – liet zien dat de inlichtingendiensten hadden gefaald. Wat ook bleek uit een funest gebrek aan kennis over de omvang het tunnelcomplex in Gaza.
Trieste waarheid
Bij de oorlog tegen Iran, door de VS en Israël, komen de aanvallers er alwéér achter hoe moeilijk het is om te winnen. Sterker nog: tot nu toe heeft Iran de beste kaarten en geeft geen krimp. De trieste waarheid, drie jaar na die vreselijke dag, is dat Israël door het falen van een uitsluitend op machtsbehoud navigerende regering, niet is omarmd maar is geïsoleerd, met als gevolg een haast ongeëvenaarde golf van antisemitisme. Dat was er latent altijd al, maar de wereld zou er toch wat anders uitzien als Netanyahu drie jaar geleden naar Joe Biden had geluisterd.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geen veto meer in de Veiligheidsraad, andere stemverhoudingen in de Algemene Vergadering en een betere handhaving van besluiten. Het zijn drie hervormingen waar oud-diplomaat Ron Keller voor pleit in het boek Project Wereld – blauwdruk voor een nieuwe wereldorde, dat hij samen schreef met politicoloog Paul van der Werve.
Luister ook | 'Dreiging Rusland nog niet voorbij bij oplossing conflict Oekraïne'
Keller, die zelf jarenlang ambassadeur was in onder meer Rusland, Oekraïne, China en Turkije, ziet dat de VN geen antwoord heeft op de prangende kwesties die nu spelen. Die moeten volgens hem met name gaan over veiligheid, klimaat en migratie. ‘In toenemende mate zijn dat de onderwerpen waar ook Nederlanders problemen ervaren. Maar de kansen om dat op te lossen liggen door de globalisering ook steeds meer in het buitenland.’, ziet Keller.
De VN moet dus drastisch hervormd worden wat Keller en Van der Werve betreft. ‘Landen voelen zich niet echt goed vertegenwoordigd. Grote landen hebben te veel macht in de veiligheidsraad en in de Algemene Vergadering hebben kleine landen te veel macht omdat elk land één stem heeft. En dan zeggen de grote landen sorry hoor, maar daar gaan we ons niet aan houden.’ De auteurs van het boek pleiten dan ook voor andere stemverhoudingen en het afschaffen van het vetorecht om de daadkracht van de VN te vergroten. Alleen dan kan het gevoel wat mensen bij de VN hebben herstellen.
Luister ook | EXTRA | Navo-baas Rutte: ‘Russische dreiging bewijst Poetins paniek’
Rusland waarschuwt Navo
Rusland waarschuwt de Navo voor een conflict rondom de Russische enclave Kaliningrad. In een diplomatiek memo wordt volgens persbureau Reuters zelfs gedreigd met de inzet van kernwapens. In een reactie roept Navo-baas Mark Rutte Rusland op om te stoppen met dit soort nucleaire dreigementen. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn legt uit wat we weten over dat Russische dreigement.
Kijk ook | Zelensky verklapt overdracht Noord-Koreaanse krijgsgevangenen, Zuid-Korea reageert woedend
Ruzie tussen Zuid-Korea en Oekraïne loopt uit de hand
De diplomatieke rel tussen Oekraïne en Zuid-Korea loopt verder uit de hand. President Zelensky maakte vorige week bij de Verenigde Naties bekend dat zijn land 2 Noord-Koreaanse krijgsgevangenen aan Zuid-Korea heeft uitgeleverd. Zuid-Korea reageert woest op die ontboezeming. Volgens Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, is dat merkwaardig en schuilt er iets anders achter: ontspanning met Noord-Korea.
Luister ook | Amerika Podcast
Trump voert campagne voor midterms met overheidsgeld | Postma in Amerika
Er is ophef ontstaan over campagnespotjes waarin Trump de hoofdrol speelt voor de midterms. De vraag is hoe legaal die zijn. Amerika-correspondent Jan Postma denkt er het zijne van en laat enkele spotjes horen.
Over de makers
Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bekend verhaal, maar altijd weer verrassend. In 1880 vraagt een groep boeren in het Ierse Ballinrobe aan hun rentmeester om verlaging van de pacht omdat de aardappeloogst al twee jaar achtereen is mislukt. De rentmeester ontsteekt in grote woede en stuurt een deurwaarder om de pacht te innen. Het gevolg is grote verontwaardiging onder de bevolking en het bedrijfsleven, dat weigert nog zaken te doen met de rentmeester. Er wordt zelfs een poging tot moord op hem gedaan.
De rentmeester heette Charles Boycott, en zijn naam werd als werkwoord en zelfstandig naamwoord aan vele talen toegevoegd. De boycot tegen Boycott werkte, maar hoe zit het met boycots in het algemeen? Matig, maar ongeveer een kwart heeft succes, meestal omdat de animo om mee te doen ontbreekt, of omdat het bedrijf of land dat het doelwit is de verkoop via andere kanalen voortzet.
Een ding staat vast: met een boycot raak je zelden de personen tegen wie de actie is bedoeld. De boycot tegen producten uit de door Israël bezette gebieden, bijna allemaal agrarisch, treft ongetwijfeld een aantal kolonisten, maar vooral Palestijnse kwekers van dadels, avocado’s, druiven en kruiden. Bibi Netanyahu en de ministers die zijn bezettingsbeleid steunen, merken er niets van.
De sancties zijn bovendien financiële peuters. De Nederlandse uitvoer naar de bezette gebieden bedraagt enkele tientallen miljoenen, de invoer nog geen 15 miljoen. De totale uitvoer naar Israël beloopt 5 miljard euro, de invoer 2 miljard, waarvan meer dan een kwart aan wapens.
Het gaat dus om symboliek. En die heeft meteen grimmige vormen aangenomen. Israël wijst de diplomaten uit die Nederland in Ramallah vertegenwoordigen, Nederland geeft de Israëlische ambassadeur een diplomatieke veeg uit de pan.
Van een aankomend Israëlisch vliegtuig op Schiphol werden 15 passagiers door de douane gecontroleerd op het meebrengen van spulletjes uit bezet gebied, wat in Israël leidde tot een waarschuwing voor reizen naar Nederland. Het Israëlische frame: voor het doodrijden van een zwangere vrouw krijg je in Nederland 8 maanden, op het meebrengen van doosje dadels uit de Golan of West Bank staat 6 jaar. Dat is onzin, maar zo kijkt de Israëliër naar Nederland.
Het doel van de actie is het in het nauw brengen van Netanyahu en het ondermijnen van diens positie bij de verkiezingen van 27 oktober. Het navrante is dat een ruime meerderheid in Israël het met dat doel eens is. Het is jammer dat Nederland het zoekt in boycotsymboliek, en niet meer moeite doet om de contacten met de oppositie te verstevigen.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is een exclusief interview met Navo-baas Rutte met Bernard Hammelburg voor BNR, bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Meerdere inlichtingendiensten waarschuwen voor Russische hybride aanvallen op Europa. Volgens Mark Rutte, bewijst dit ‘Poetins paniek’.
De dreiging vanuit Rusland is een belangrijk gespreksonderwerp bij de VN beaamt Rutte. ‘Daar moeten we niet naïef over zijn.’ Tegelijkertijd probeert hij iedereen gerust te stellen. ‘Als het gaat om hybride, daar zijn we op voorbereid. We hebben alle antwoorden die nodig zijn.’ Volgens hem is het probleem dat je dat aan de buitenwereld niet altijd kan laten zien, omdat elke situatie anders is. ‘Het is niet altijd dat als Rusland iets hyride doet, dat we dan precies zo reageren en dat we dan aan journalisten kunnen laten zien dat dit het antwoord van Europa is. Maar ik zeg tegen mijn collega’s: jongens blijf kalm. Wij zijn sterker.’
Bernard stipt bij Rutte ook de actuele situatie rond de Straat van Hormuz en Groenland aan. ‘Wat je gelukkig ziet is dat Europa heeft geluisterd naar Trump en dat je meer landen ziet die daar helpen met ontmijnen.’ Hij verwijst daarbij onder meer naar de Baltische staten die er hardop over praten. Wel onderkent Rutte dat de situatie in de Rode Zee met de Houthi’s kan uitdraaien op een ‘economische ramp’ voor Europa. De Navo zal hier volgens Rutte niet zelf bij betrokken raken, omdat het geen Navo-gebied is. ‘Maar wat wij als Navo doen is altijd proberen als geallieerden buiten ons gebied iets te doen.’
Vlak voordat de VN-vergadering deze week begon kwam het nieuws naar buiten dat de VS en Denemarken een deal hebben gesloten over Groenland. Volgens Rutte is deze deal wel degelijk anders dan de deal die er al lag vanuit 1951. ‘Eén, het is nu eeuwig en twee, als Groenland ooit onafhankelijk wordt binnen het koninkrijk Denemarken, dan blijven alle afspraken overeind. Dat was niet het geval bij het verdrag uit 1951.’
Over de makers
Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
See omnystudio.com/listener for privacy information.