Historische BoekenCast

Het boek De kracht van middenmacht van Oost-Azië-kenners Remco Breuker en Casper Wits gaat over fiere naties die zich als een dappere David verzetten tegen de populistische Goliath-supermachten van onze tijd. Als het gaat om het versterken van onze democratie, kunnen Europa en Nederland leren van ‘middenmachten’ Zuid-Korea, Japan en Taiwan, stellen de auteurs. ‘Maar we moeten eerst af zien te komen van onze geografische ongeletterdheid en winterslaap.'
David Hume, Dennis Diderot en Immanuel Kant worden vaak genoemd als de achttiende-eeuwse helden van de geest die ons de Verlichting brachten. Maar er is een naam die vaak wordt vergeten in dat rijtje. Die van de Duitse zelfdenker George Forster, die te vooruitstrevend was, zo niet te woke voor zijn tijd. Met haar nieuwe boek De reiziger haalt Andrea Wulf hem onder het stof vandaan en redt ze Forster van de vergetelheid. Recensent Anne-Lot Hoek bespreekt het boek.

Eind jaren veertig, begin jaren vijftig vertrokken duizenden Nederlanders naar Zuid-Afrika op zoek naar een beter bestaan. Retour Pretoria vertelt het verhaal van een christelijk echtpaar dat de Zuid-Afrikaanse droom najoeg en de apartheid in het land als vanzelfsprekend ging zien, maar er langzaam steeds meer afstand van nam. Auteur Marusja Aangeenbrug schuift aan om te vertellen over het boek en haar onderzoek.
Ze strijdt al een leven lang voor vrouwenrechten en tegen racisme en milieuvervuiling. Ze zal daarom vast vinden dat we in donkere tijden leven. Maar de Amerikaanse historica Rebecca Solnit ageert in haar nieuwste boek Het begin volgt op het einde juist tegen alarmisme en doemdenken. Want als je de wereld van nu vergelijkt met die uit haar geboortejaar 1951, moet je wel concluderen dat die onmiskenbaar ten goede is veranderd. ‘Een meeslepend en heerlijk stellig boek’, aldus recensent Pieter van Os.
Cancelcultuur bestond ook al in de Middeleeuwen, maar heette toen excommunicatie. Dat blijkt uit een verhaal in het nieuwe nummer van Historisch Nieuwsblad, vertelt hoofdredacteur Bas Kromhout. Wie deze banvloek van paus en kerk over zich heen kreeg, was uitgesloten van de heilige sacramenten en werd sociaal vaak als paria gezien. Toch was excommunicatie een verbeteringsstraf: wie tot inkeer kwam, kreeg een herkansing.

Wanneer en waarmee begon ons vaderland? Het antwoord op die vraag is inmiddels even klassiek als de gebeurtenissen zelf: Nederland ontstond in de stoere Tachtigjarige oorlog tegen de dwingeland Philips II, en werd vervolmaakt in de Gouden Eeuw. Niet dus, schrijft Daniel Paarlberg in De Grondleggers. Het begon allemaal veel eerder en heel anders, vertelt hij. We danken het moderne Nederland niet aan regenten en gewiekste zakenlui, maar aan boeren en de pioniers van de West-Nederlandse Laagvlakte.
In Onwillige volksgenoten bestrijdt historicus Peter Longerich het idee dat het hele Duitse volk achter de nazi’s stond en dat zij dem Führer entgegen arbeiten. Recensent Wim Berkelaar las het boek en concludeert: ‘Longerich maakt het te mooi. Je kunt namelijk heel goed mopperen op de nazi’s en tegelijkertijd naar de Führer toewerken.’

‘Afgemaakt als een dolle hond,’ zo schrijft de Nederlandse vrouw van een hoge medewerker van de Indonesische Mohammad Hatta. Ze is zojuist bevallen van hun vierde kind, en heeft net gehoord dat haar man geëxecuteerd is door de Hollanders tijdens de zogeheten Operatie Kraai. Geen ongeluk, geen toeval, maar vooropgezette eliminatie, concludeert Frank Vermeulen in Masdoelhak en Adriana, of de toegedekte moorden van de Indonesiëoorlog. ‘De Nederlandse regering wilde met name medewerkers van Soekarno en de zijnen uitschakelen,’ vertelt hij.
Amsterdam werd in de jaren tachtig en negentig een stad voor en van iedereen. In Amsterdam voor sjiek en sjofel vertellen architectuur- en stadskenners Petra Brouwer en Tim verlaan hoe de stad in de jaren zeventig werd behoed voor cityvorming met kantoren en auto’s, en in plaats daarvan een mensenstad werd. Rotterdammer Manon van der Heijden bespreekt het boek.

De Joodse journalist Paul Sanders waarschuwde voor het opkomende nationaal-socialisme in Duitsland: hij voorzag dat de nazi's Nederland en Europa niet met rust zouden laten. Zijn tijdgenoot Menno ter Braak zou met zijn essay Het nationaal-socialisme als rancuneleer de canon van klokkenluiders halen. Maar Sanders raakte in de vergetelheid. Historicus Claartje Wesselink haalde hem onder het stof vandaan.
Tegen het Westen. In gesprek met onze vijanden. Zo heet het nieuwste boek van de Franse auteur Frédéric Martel, die eerder furore maakte met zijn boek Sodoma, over de oneerbare gebeurtenissen achter de muren van het Vaticaan. Ditmaal zoekt hij de vijanden van Europa op, van Steve Bannon tot 'Poetin-fluisteraar' Aleksandr Doegin. Martel komt tot de conclusie dat deze critici van het Westen een karikatuur maken waar ze zelf in gaan geloven. Recensent Pieter van Os bespreekt het boek.