Leefstijl in de Zorg

Leefstijl een vast onderdeel maken van de zorg vraagt meer dan een goed idee. Tussen goede ideeën en duurzame implementatie ligt de complexiteit van de dagelijkse praktijk. Wat helpt om leefstijlinitiatieven echt te laten landen? Hoe pak je vraagstukken rond draagvlak, samenwerking en borging aan? En waarom is co-creatie alleen niet genoeg? Dat hoor je in de nieuwste aflevering van de podcast Leefstijl in de Zorg. 

In deze aflevering start diëtist Janneke van Meel (UMC Utrecht) met een column over zelfverwijzing als stille zorgkloof en het belang van een duidelijke, betrouwbare route vanuit de zorg naar passende leefstijlondersteuning.

In het tafelgesprek bespreken Renée IJzerman (implementatieonderzoeker VU/Universiteit Leiden), Liesbeth Struik (verpleegkundig specialist oncologie en palliatieve zorg, Ikazia Ziekenhuis) en Anouk Knops (Patiëntenfederatie Nederland / Team PIEK) wat nodig is om leefstijl duurzaam te implementeren. Ook komt de nieuwe implementatiegids van de Coalitie Leefstijl in de Zorg aan bod.

Daarnaast hoor je een praktijkvoorbeeld van Iris van Werven (Diabetesvereniging Nederland) over de Diabetes LeefLabs: laagdrempelige wijkbijeenkomsten die mensen met diabetes type 2 helpen bij leefstijlverandering. Tot slot legt Rimke Vos (LUMC / Health Campus Den Haag) uit waarom co-creatie niet automatisch tot succesvolle implementatie leidt.

Links:
Implementatiegids
Diabetes LeefLabs
Maak zelf een implementatieplan | ZonMw

Digitalisering biedt enorme kansen om leefstijl écht onderdeel te maken van de zorg. Van apps en digitale vragenlijsten tot hybride zorgpaden, technologie kan helpen om patiënten eerder te betrekken, zorgprofessionals te ondersteunen en data slimmer te gebruiken. Hoe kunnen we zorgen dat we digitale toepassingen zo inzetten dat ze echt bijdragen aan duurzame gedragsverandering, beter geïntegreerd raken in het zorgproces en de zorg efficiënter maken en data benutten? 
De aflevering opent met een column van prof. Douwe Atsma, cardioloog en hoogleraar Cardiologie bij het LUMC en eHealth aan de TU Delft. Hij schetst hoe digitale ondersteuning patiënten kan helpen om stap voor stap hun leefstijl te verbeteren. Atsma benadrukt dat digitalisering in elke stap van waarde kan zijn, bijvoorbeeld via de Leefstijlcheck, het Leefstijlroer, digitale vragenlijsten, e-learning en eHealth-oplossingen zoals The Box. Zijn boodschap: Digitale tools kunnen de zorgverlener helpen om patiënten te ondersteunen tijdens de gehele ‘leefstijl journey’. 
Aan tafel schuiven prof. Jildau Bouwman (Senior scientist TNO en bijzonder hoogleraar Remote Health Monitoring Universiteit Leiden), Hans Niendieker (bestuurder HINQ) en Sanne Kok (projectleider “Digitaal aan de slag met leefstijl” bij de Coalitie Leefstijl in de Zorg en voorzitter van Campus Zonnestraal) aan. Zij bespreken hoe digitalisering kan helpen het gesprek over leefstijl beter te voeren én bij duurzame gedragsverandering. Hoe kunnen data en AI leefstijlbegeleiding versterken? Wat is er nodig om digitale initiatieven structureel onderdeel te maken van de zorgpraktijk. En hoe zorgen we dat technologie het werk van zorgprofessionals ondersteunt, in plaats van belast? 
In het praktijkvoorbeeld vertelt Germaine Verwoert, cardioloog bij Basalt Revalidatie, hoe digitale zorg het herstel bij hartrevalidatiepatiënten ondersteunt. In het hybride zorgpad wordt digitale zorg gecombineerd met fysieke begeleiding in de revalidatiecentra, waardoorruimte ontstaat voor maatwerk en duurzame gedragsverandering. 
Tot slot gaan Juliëtte Verwer, Adviseur Patiëntbelang bij de Patiëntenfederatie Nederland en verbindend adviseur bij DigiZo.nu, en Dennis Japink, coördinator bij DigiZo.nu in op de volgende stap: het opschalen van succesvolle digitale zorgtoepassingen. Zij delen inzichten over wat nodig is om toepassingen breder in te zetten in de praktijk: veilig, betrouwbaar en met oog voor de gebruiker. 

Links:  
De leefstijlcheck 
Het leefstijlroer 
Digizo.nu 
Basalt Revalidatie 
BeterVerwijs

Leefstijl gaat over meer dan bewegen of gezond eten. Schulden, stress of een lege koelkast spelen vaak een grotere rol dan goede voornemens. Daarom kan leefstijlzorg alleen slagen als zorg en sociaal domein samenwerken.
In deze aflevering hoor je hoe professionals vanuit zorg, gemeenten en welzijn elkaar versterken om écht aan te sluiten bij de behoefte van de patiënt. Van inspirerende voorbeelden uit de wijk tot praktische tips over samenwerking en gedragsverandering: leefstijlzorg begint niet in de spreekkamer, maar in de leefomgeving.
Links:
Handreiking domeinoverstijgende samenwerking voor een gezonde leefstijl
Pharos:  Interactieve handreiking ‘Brugfuncties tussen huisartsenzorg en sociaal domein’ 
Gezond en Gelukkig Den Haag 
Novadic Kentron 
Common Eye

In deze aflevering van Leefstijl in de Zorg ontdek je hoe steun van gelijkgestemden kan helpen bij leefstijlverandering. Lizette Tabak deelt haar ervaring met de supportgroep ‘Diabetes 2 Doorbreken’. Aan tafel gaan Pepijn van Empelen (TNO) en Nelleke Cools (Hoofdpijnnet) in op de kracht van peersupport, zoals het schrijfcafé voor mensen met migraine. Ook hoor je over het initiatief Ontmoeten en Wandelen voor mannen met prostaatkanker, en legt Dominique Sprengers (Patiëntenfederatie Nederland) uit hoe Samen Beslissen en de Drie Goede Vragen het gesprek in de spreekkamer kunnen verbeteren.

Linkjes:
Patiëntenfederatie Nederland - Professionals 
Patiëntenfederatie Nederland - Samen Beslissen 
Diabetes 2 doorbreken met Je Leefstijl als Medicijn 
De nationale wandeluitdaging  
Institute for Positive Health (IPH) – Positieve Gezondheid 
Initiatief ‘Ontmoeten en Wandelen’ - Prostaatkankerstichting 
Activiteiten Hoofdpijnnet (Schrijfcafe 21 juni) 
Adviespunt Leefstijl en Leven met hoofdpijn 
Leefstijl en leren leven met hoofdpijn 
Sociale kaart Nederland 
3 goede vragen 
Whitepaper over de kracht van peersupport bij leefstijlverandering

Hoe vind je als zorgprofessional de balans tussen zorgen voor anderen en zorgen voor jezelf? Welke rol speelt jouw eigen leefstijl in de kwaliteit van zorg die je biedt? 
Wat is zelfzorg? En hoe pas je dat toe? Ik vraag het aan Marjolein van de Pol en Marcelle Rittershaus Kuijpers,
Silvia Brouwer vertelt over de leergang Beroeps Vitaliteit voor MBO zorgverleners. 
Hoe kijken verschillende generaties aan tegen werkdruk en zelfzorg? Annika Berends legt het duidelijk uit.
Maar we beginnen met de column van Iris de Vries, Huisarts, Leefstijlarts & Voorzitter Vereniging Arts en Leefstijl 
Links:

Boek: Zelfzorg voor zorgverleners
Vitaliteitscampus
Practoraat Vitaliteit