Middelen, Mensen en Milieu

Anne en Marieke zijn twee Ctgb-collega’s gespecialiseerd in het beoordelen van ‘groene middelen’. Hoe staat het met de ontwikkeling van deze middelen? Wat zijn mooie voorbeelden van hun werkingsmechanismen? Maar ook: met welke uitdagingen worden ze geconfronteerd? 
De Europese beoordelingskaders zijn gericht op de risicobeoordeling van chemische middelen. Het is belangrijk die kaders aan te passen aan de kenmerken van de groene middelen, dat is ook de Nederlandse boodschap in Europa. Veel meer dan de chemische middelen vragen groene middelen om een systeembenadering met aandacht voor weerbare rassen, het natuurlijke afweersysteem van planten, etc. Zo’n nieuwe zienswijze vormt een uitdaging voor de teler, maar ook voor de beoordelingssystemen van het Ctgb en zijn medewerkers. 
Je hoort er alles over in de nieuwste aflevering van Middelen, mensen en milieu.

Het Ctgb laat gewasbeschermingsmiddelen en biociden toe wanneer ze voldoende bescherming bieden voor de gebruiker, omwonenden en consumenten. Toch zijn er zorgen in de maatschappij over de veiligheid van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen, die niet zelden leiden tot rechtszaken. Ook stellen milieuorganisaties vragen naar de risico’s en gevolgen voor specifieke Natura2000-gebieden. 
Wat betekent een toelating door het Ctgb? Om dat te verduidelijken schreef het college een position paper. Een toelatingsbesluit door het Ctgb is geen eindpunt van het gesprek. Overheden dragen samen verantwoordelijkheid voor het hele systeem: toelating, gebruik, natuurbescherming én ruimtelijke ordening. Dit vraagt om een open dialoog tussen alle betrokken (overheids)partijen. In de podcast gaan Ctgb directeur Marcel van Raaij en teamleider Juridische Zaken Ingrid Broeke in op de motivatie en onderbouwing van de position paper en daarmee op verantwoordelijkheid en positie van het Ctgb in de samenleving.
Position paper 'Van toelating naar afweging'
RTV Drenthe: Discussie sierteelt nadert kookpunt in de rechtbank, Westerveld vindt verbod te ver gaan
RTV Drenthe: Uitspraak hof sterkt belangenclubs in strijd tegen lelieteelt

Het Ctgb laat gewasbeschermingsmiddelen en biociden toe als ze geen schadelijk effect hebben op de gezondheid van mens of dier en geen onaanvaardbaar effect op het milieu. Maar wie bepaalt hiervoor de spelregels? En hoe zijn die te beïnvloeden? De criteria voor de beoordeling liggen vast in Europese verordeningen voor gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Dat beschermingsniveau wordt uiteindelijk bepaald door politieke afwegingen op basis van wetenschappelijke informatie. Het Hof van Justitie van de EU kan gevraagd worden te beoordelen of die complexe regels goed worden uitgelegd en toegepast. En wanneer belanghebbenden zoals bedrijven of ngo’s bedenkingen hebben bij een Ctgb-besluit, kunnen ze daartegen bezwaar maken en vervolgens in beroep gaan bij de Nederlandse rechter. Zo ontstaat een complex maar eerlijk systeem van wat wordt genoemd ‘checks and balances’. Twee Ctgb-collega’s die hier veel ervaring mee hebben vertellen je er meer over.
NPO3 Zo giftig is jou eten: https://youtu.be/BNwGaUXb-38?si=zXTrDWw7YawXHNjC
Debat Direct: https://debatdirect.tweedekamer.nl/2024-11-21/landbouw-natuur-voedselkwaliteit/troelstrazaal/deskundigen-over-gewasbeschermingsmiddelen-14-30/onderwerp
WNL - Simon Rozendaal: https://www.youtube.com/watch?v=Kt0RVkrrTBM&list=PLQ-TN_M4TSxM_pJVtzij4s3g-egy3Jnr5&index=1

Het Ctgb beoordeelt biociden. Daarbij kijkt het of ze werken en géén onaanvaardbare risico’s hebben voor mensen, dieren of het milieu. Desinfectiemiddelen zijn een voorbeeld van biociden waar iedereen – bewust, vaak onbewust – mee te maken heeft. Ze doden bacteriën, virussen en gisten; organismen die je met het blote oog niet kunt zien. Daarom is het extra belangrijk bij de beoordeling goed naar de werkzaamheid van het middel te kijken, maar ook bij toepassing het gebruiksvoorschrift nauwkeurig te volgen. Een veilige gezondheidszorg, voedselproductie of drinkwatervoorziening zijn zonder desinfectiemiddelen ondenkbaar. Maar natuurlijk moeten ook deze middelen boven alles veilig zijn. Die taak heeft het Ctgb. Twee Ctgb-ers die hier dagelijks mee bezig zijn vertellen er meer over in deze aflevering van Middelen, mensen en milieu.

Het Ctgb beoordeelt voor gewasbeschermingsmiddelen of ze zonder onacceptabele risico’s gebruikt kunnen worden tegen insecten, schimmels en onkruiden. Maar wat betekent dit in de praktijk? Aardappelboer Arwin schetst een afschrikwekkend beeld van de schimmel phytophthora; door zijn vernietigende effect ook wel ‘the destroyer’ genoemd. Deze schimmel vormt een bedreiging voor de aardappeloogst en daarmee voor ons belangrijke volksvoedsel: de aardappel – ook frietjes en chips. Vooral in een vochtig seizoen waarin schimmels het naar hun zin hebben, kan de phytophthora hele aardappelvelden aantasten en aardappels veranderen in stinkende drab. Het Ctgb kijkt streng naar de toelating van middelen en dat betekent dat gewasbeschermingsmiddelen die aardappelplanten kunnen genezen vanwege risico voor mens of milieu al niet meer gebruikt mogen worden. Middelen om aantasting met phytophthora te vóórkomen zijn er nog wel. Hoe kijkt het Ctgb bij de beoordeling naar die middelen? En zijn er misschien alternatieven? In deze podcast gaan Ctgb-medewerkers Nicole en Lotte daar op in.