NIVOZ Podcast

Nina Hosseini over rechtvaardigheid in de lerarenopleiding
Kan een lerarenopleiding bijdragen aan een rechtvaardiger samenleving? Nina Hosseini onderzoekt hoe lerarenopleiders hun praktijk vormgeven om aankomende leraren toe te rusten voor het herkennen én doorbreken van structurele ongelijkheid. Op 24 juni 2026 promoveert zij aan de Universiteit van Amsterdam op social-justice oriented teacher education.
In dit gesprek gaan we in op de vraag wat het betekent om als leraar niet alleen te onderwijzen, maar ook te handelen vanuit een bewustzijn van macht, privilege en ongelijkheid.
Het proefschrift is te lezen via: https://dare.uva.nl/id/b529e415-ee52-4e91-bf98-5c77e79ddbab?text=hosseini
Meer informatie over Nina en haar onderzoek aan de iPabo over kansengelijkheid: https://www.ipabo.nl/lectoraat/kansengelijkheid/

Hosein en Marco zijn te gast bij UTC Rotterdam, het Uitstroom Trainingscentrum van Stichting BOOR. Het UTC is bedoeld voor jongeren uit het speciaal onderwijs en uit het praktijkonderwijs die wel in staat zijn tot werk maar die nog extra vlieguren moeten maken om hun aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren. In een bedrijfspand in Rotterdam Zuid, met uitzicht op de Maas, spreken ze afdelingsleider Gitte Nagel en leerling Alejandro over het intiatief dat begon als een 'pop-up store op een bedrijventerrein' en vanaf komend schooljaar een zelfstandige school is.

In deze aflevering van Bronnen van Betekenis gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Lisette Bastiaansen over wat het werk van Edith Stein ons vandaag nog te zeggen heeft.
Edith Stein zat nooit aan de goede kant van de medaille. Eerst mocht ze niet werken omdat ze vrouw was. Toen moest ze stoppen omdat ze joods was. Vervolgens moest ze vluchten, en uiteindelijk werd ze opgepakt omdat ze katholiek én joods was. En toch bleef Edith Stein (1891–1942) zoeken naar waarheid, naar de diepste kern van het mens-zijn.
Het is de eerste aflevering in een nieuwe reeks: vrouwenstemmen over opvoeden - over vrouwelijke denkers wier stem historisch gezien binnen de pedagogiek onderbelicht is gebleven.
Centraal staan thema's als empathie, gemeenschap, contemplatie en zielsindividualiteit. Edith Stein begreep empathie niet als je in een ander verplaatsen, maar als het ontvangen van de ander die anders is dan jij - als een daad van waarnemen. Ze pleitte voor de gemeenschap als oefenplaats voor authenticiteit: niet om op elkaar te gaan lijken, maar juist om te ontdekken wie jij bent. En ze wees op contemplatie - de stilte opzoeken, naar binnen keren - niet als vlucht uit de wereld, maar als voorwaarde om er werkelijk in aanwezig te zijn.
Wat kunnen leraren en opvoeders meenemen? Lisette Bastiaansen formuleert het kernachtig: waarheid en klaarheid. Weet wat voor jou de bedoeling is, en leef dat ook. Niet als prestatie, maar als dagelijkse oefening.
Dit gesprek sluit aan bij het artikel dat Lisette Bastiaansen schreef voor de NIVOZ Pedagogische Canon: Edith Stein en de pedagogiek van de ziel: over empathie, spiritualiteit, contemplatie en ander pedagogisch 'slijpwerk' — dat artikel vormt de inhoudelijke basis voor dit gesprek en is te lezen op nivoz.nl.

Janusz Korczak (1878-1942) was een Pools-Joodse kinderarts die zijn leven wijdde aan kinderen zonder rechten. In zijn weeshuis in Warschau richtte hij een kinderparlement en kinderrechtbank op – waar ook hijzelf werd aangeklaagd. Al in 1919 formuleerde hij drie grondrechten voor kinderen, zeventig jaar vóór het VN-Kinderrechtenverdrag.
In dit gesprek vertelt Arie de Bruin, voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting, over het leven en gedachtegoed van deze bijzondere pedagoog – en waarom zijn ideeën juist nu zo actueel zijn.
Arie de Bruin is voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting. Hij was 45 jaar werkzaam in het onderwijs: als onderwijzer, directeur van een basisschool, leraar pedagogiek aan de pabo en locatiedirecteur. In 1985 kwam hij voor het eerst in aanraking met het werk van Korczak via het boek Hoe houd je van een kind? – een ontmoeting die hij beschrijft als 'thuiskomen'. Sindsdien zet hij zich in voor het verspreiden van Korczaks gedachtegoed.
Bronnen en meer lezen:
Boeken van Janusz Korczak
Korczak, J. (2010). Hoe houd je van een kind. Het kind in het gezin. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)
Korczak, J. (2007). Het recht van het kind op respect. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)
Korczak, J. (2012). De republiek der kinderen. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)

Over Korczak
Berding, J. (2020). Janusz Korczak: Educating for Justice. Springer.
Lifton, B.J. (2005). The King of Children: The Life and Death of Janusz Korczak. American Academy of Pediatrics.

Artikelen
Stevens, L. & Stevens, M. (2025). 'Korczaks grondrechten in deze tijd: Vergelijk mij niet met anderen.' In: Korczak Jaarboek 2025: Het recht op de dag van vandaag. Janusz Korczak Stichting / Uitgeverij SWP.
De Bruin, A. (2015). 'Janusz Korczak: inspirator voor mensen in het onderwijs.' NIVOZ. nivoz.nl
Berding, J. 'Janusz Korczak en de wet van respect.' NIVOZ. nivoz.nl

Websites
Janusz Korczak Stichting Nederland: korczak.nl
Korczak Digital Repository (internationaal archief): korczak.ckc.uw.edu.pl

"In de opvoeding zal blijken of wij genoeg van de wereld houden."
Op 4 december is het precies 50 jaar geleden dat Hannah Arendt overleed. Een bijzonder moment om stil te staan bij een denker wier ideeën over onderwijs actueler zijn dan ooit.
Ter gelegenheid van deze sterfdag maakte Jan Jaap Hubeek een podcast met twee belangrijke Nederlandse Arendt-kenners:
Joop Berding – auteur van meerdere boeken over Arendt, waaronder Het gepassioneerde leven van Hannah Arendt. Hij publiceerde daarnaast veel over opvoeding en onderwijs. Zijn kennismaking met Arendt, bijna 25 jaar geleden, noemt hij 'transformatief'.
Hanke Drop – hogeschoolhoofddocent aan Hogeschool Utrecht, werkzaam bij het lectoraat Normatieve Professionalisering. Ze is actief in liberal arts onderwijs en gefascineerd door Arendts grensoverschrijdende manier van denken.
Samen spraken we over liefde voor de wereld, de school als tussenruimte, en de vraag die we te weinig stellen: waartoe leiden we eigenlijk op?
Aan bod komen onder andere:
*Amor mundi – de liefde voor de wereld als pedagogische opdracht
*Nataliteit – kinderen als nieuwkomers die we moeten toerusten, niet vormen naar ons beeld
*De school als tussenruimte – tussen de privésfeer van het gezin en de publieke wereld
*De tafel van de wereld – hoe verschillende perspectieven in de klas samenkomen
*De waartoe-vraag – waarom we niet alleen moeten vragen 'wat werkt?', maar 'waartoe?'
Citaat
"Verantwoordelijkheid is een heel belangrijk pedagogisch begrip. De zorg voor kinderen betekent ook dat je heel actief inzet om hen iets te leren. We kunnen kinderen niet zomaar aan henzelf overlaten. Het is veel meer een 'wijzen op', een 'verwijzen naar' de dingen die wij als volwassen generatie door willen geven." — Joop Berding
Meer lezen
*Hannah Arendt, Tussen verleden en toekomst (met daarin 'De crisis in de opvoeding')
*Hannah Arendt, Vita Activa / De menselijke conditie
*Joop Berding, zijn werk over Arendt: https://joopberding.com/arendt/
*Pedagogische Canon op NIVOZ: Hannah Arendt en de school als tussenruimte: https://nivoz.nl/nl/hannah-arendt-en-de-school-als-tussenruimte-onderwijs-is-er-niet-om-de-wereld-te-verbeteren-maar-om-cultuur-door-te-geven