NIVOZ Podcast

Eerder dit jaar was Je Goed Recht te gast bij een dialoogavond over mensenrechten in Dokhuis. In deze aflevering spreken Hosein en Marco met Carlijn en Dominique over hun aanpak. Want in een tijd van digitalisering maken zij juist een omgekeerde beweging: ze openen fysieke winkels en zijn met popups aanwezig op braderieën om hun gratis rechtshulp aan Rotterdammers zo laagdrempelig mogelijk aan te bieden. Ze lossen juridische problemen op en maken regelgeving begrijpelijk, maar proberen ook een antwoord op de onderliggende vraag te formuleren. Door kennis en ervaring, maar bovenal door nabijheid en menselijkheid.

Vijftig jaar geleden werd Suriname onafhankelijk. Surinaamse leerlingen leren nog altijd veel over Nederland; Nederlandse leerlingen nauwelijks iets over Suriname. Dat eenzijdige kennisverkeer is geen detail, het bepaalt hoe we ons tot elkaar verhouden. In deze podcast bezoekt Jan Jaap Hubeek Hanna Mitra Rambaran, docent bestuurskunde aan de Haagse Hogeschool. Binnen de minor 'Racisme en discriminatie op de werkvloer en in de samenleving' geeft zij les over het koloniale verleden en de doorwerking daarvan.
Toen ze begon, stuitte ze op een hardnekkig feit: bruikbaar lesmateriaal was er niet. Dus deed ze in een vakantie zelf het onderzoek en schreef ze haar eigen syllabus, met een tijdlijn van het Haags Historisch Museum.
Die tijdlijn lopen we langs. Jan Pieterszoon Coen en de Banda-eilanden, waar een hele bevolking werd uitgeroeid om de handel in nootmuskaat. Het contractarbeidersmodel dat al werd geoefend vóór de slavernij was afgeschaft. De tien jaar staatstoezicht daarna, waarin niet de vrijgemaakten maar de plantagehouders werden gecompenseerd. En de opstand op plantage Mariënburg in 1902, waar vierentwintig mannen werden doodgeschoten en met ongebluste kalk in een massagraf verdwenen - een plantage van de Nederlandsche Handel-Maatschappij, de voorloper van ABN AMRO.
"Dat zijn verhalen die heb je nooit hoorde op school."
Maar het gesprek gaat over meer dan de feiten. Over wat het van een docent vraagt om dit onderwerp op de agenda te krijgen én te houden. Over studenten die boos weglopen, en over studenten bij wie het landt zodra ze zien wie er in een Gouden Eeuw-schilderij op de laagste plek staat. Over de wrange constatering dat het koloniaal verleden pas nu in de onderwijsvisie verschijnt - drie jaar nadat zij het bouwde.
En over de vraag wie zich dit denken kan veroorloven. Mitra Rambaran werkte in Suriname bij de medische zending, in het binnenland.
"In Suriname is men bezig met overleven. Als je het goed hebt in je leven, ga je over dit soort dingen nadenken."
Haar boodschap aan wie iets met dit thema wil: je hoeft het niet alleen te doen. Ga in gesprek met wie er al mee bezig is, gebruik hun materiaal én noem hun naam. En gevraagd waar ze over vijf jaar hoopt te staan: als gastspreker voor de klas.
Genoemd in deze aflevering
Staat en slavernij. Het Nederlandse koloniale slavernijverleden en zijn doorwerkingen — Rose Mary Allen e.a. Uitgever: Athenaeum (2023)
De suiker die niet zoet was — Safdar Zaidi & Marieke de Wijs, vertaald door Mitra Rambaran (U2pi, 2013)
De vloek van de nootmuskaat. Boodschap aan een planeet in crisis — Amitav Ghosh, vertaald door Menno Grootveld (Atlas Contact, 2024, ISBN 978-90-450-5133-8)
Haags Historisch Museum (tentoonstelling over zwarte bedienden) en het Mauritshuis
Het Surinaams Museum en The Black Archives, Amsterdam
Het artikel dat aanleiding was voor dit gesprek: Vijftig jaar Surinaamse onafhankelijkheid: wat we (niet) over elkaar leerden, Rasheed Jamaloodin, Red Pers: https://redpers.nl/vijftig-jaar-surinaamse-onafhankelijkheid-wat-we-niet-over-elkaar-leerden/

Nederland selecteert kinderen op hun twaalfde, over meer niveaus dan welk land ook. Vrijwel iedereen die zich erin verdiept heeft zegt dat het anders moet én toch verandert er niets.
Jan Jaap Hubeek spreekt met Marjolein Moorman en Marco Frijlink over wat vroege selectie doet met kinderen, met scholen en met de samenleving die daaruit ontstaat.
Over stress, segregatie en kansenongelijkheid. Over stapelen als symptoombestrijding. En over de vraag wat er morgen al kan veranderen, zonder dat één wet wordt aangepast.
Te gast in deze aflevering:
Marjolein Moorman — oud-wethouder onderwijs in Amsterdam, nu Kamerlid voor Progressief Nederland.
Marco Frijlink — voorzitter van de Vereniging Openbaar Onderwijs, een vereniging die zich sinds 1866 met kansengelijkheid bezighoudt.
https://laterselecteren.nu/

********************
Genoemd in deze aflevering:
Louise Elffers, Onderwijs maakt het verschil. Kansengelijkheid in het Nederlandse onderwijs — Walburg Pers, 2022
Michael Sandel, De tirannie van verdienste. Over de toekomst van de democratie — Ten Have, 2020
Philippe Meirieu, Pedagogiek: de plicht om weerstand te bieden (vertaling Simon Verwer) — Phronese, 2019
Onderwijsraad, Later selecteren, beter differentiëren — Onderwijsraad, 2021 — https://www.onderwijsraad.nl/documenten/2021/04/15/later-selecteren-beter-differentieren
Jan Jaap Hubeek, Mens blijven tussen systemen — Telos, 2026
Ook genoemd: De Nivoz-podcast met Eddie Denessen over later selecteren.
Over deze podcast: Een podcast van stichting NIVOZ, het Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken.
Abonneer je om geen aflevering te missen. Waardeer je wat je hoort? Een review helpt anderen ons te vinden.

In deze aflevering gaan Jan Jaap Hubeek en Leone de Voogd bij de PO-raad op bezoek om te spreken over het dialoogmodel 'bouwen aan brede onderwijskwaliteit'.
Bestuurders Annemieke Miltenburg en Inge Oelen vertellen over de kracht van het model vanuit de onderwijspraktijk. Samen hebben zij bijgedragen aan de ontwikkeling van dit model en nemen je mee in de doorwerking tot in de klas.
Leone de voogd schreef vanuit stichting NIVOZ het boek 'Bouwen aan breedvormend onderwijs' dat als een belangrijke bron voor het dialoog model heeft gediend.
Wil jij nu zelf aan de slag met het dialoog-model, ga dan naar:
https://www.poraad.nl/onderwijskwaliteit/kerndoelen/dialoogmodel-bouwen-aan-brede-onderwijskwaliteit
En voor de bouwstenen voor breedvormend onderwijs ga naar www.breedvormendonderwijs.nl
Bronnen vanuit het gesprek zijn:
Ben van der Hilst - https://hetlerenorganiseren.nl/publicaties/
Bert Wienen - van individueel naar inclusief onderwijs
Floortje Schepers - Mensen zijn ingewikkeld
Lotteke de Kruijff - Structureel werken aan onderwijskwaliteit
Sofie Sergeant - Inclusief gedrag: Inclusief onderwijs als antwoord op probleemgedrag
Stichting Nivoz - Bouwstenen voor brede vorming (https://nivoz.nl/nl/boek-bouwen-aan-breedvormend-onderwijs)

In deze aflevering spreekt Jan Jaap Hubeek met Eddie Denessen, hoogleraar aan het Behavioural Science Institute en bijzonder hoogleraar onderwijswetenschappen aan de Radboud Universiteit.
In Nederland krijgen kinderen al op hun elfde of twaalfde een advies dat grotendeels bepaalt welke route zij volgen. Volgens Denessen is dat het meest zichtbare moment waarop kansenongelijkheid in ons onderwijssysteem wordt vastgezet.
In het gesprek gaat het over wat vroege selectie doet met kinderen én met leraren, over de hardnekkige overtuiging dat differentiatie naar niveau goed en noodzakelijk is, en over de arbitraire schotten tussen vmbo, havo en vwo — niveaus die in werkelijkheid veel meer overlappen dan we denken.
Denessen laat zien dat later selecteren geen middelmatigheid betekent en geen vaste schoolinrichting afdwingt: je kunt vakken op verschillende niveaus blijven aanbieden, zolang je leerlingen niet vastzet op één niveau voor alle vakken.
Eddie Denessen doet momenteel onderzoek bij scholen die later selecteren en werkte mee aan het Onderwijsraadadvies 'Later selecteren, beter differentiëren'.
Genoemd in deze aflevering:
The Grouping Practices Project — UCL Institute of Education, Londen - https://www.ucl.ac.uk/ioe/research-projects/2014/may/best-practice-grouping-students
Onderwijsraad (2021), 'Later selecteren, beter differentiëren' - https://www.onderwijsraad.nl/documenten/2021/04/15/later-selecteren-beter-differentieren
'Voorbij de meritocratie', Radboud University Press - https://books.radbouduniversitypress.nl/index.php/rup/catalog/book/onderwijs-voorbij-de-meritocratie