Boeken voor Lezers

Op 1 februari 1918 arriveert een Franse soldaat op het Gare des Brotteaux in Lyon.
Niemand weet wie hij is. Ook hijzelf niet.
Wanneer hij naar zijn naam wordt gevraagd, mompelt hij iets wat lijkt op ‘Anthelme Mangin’, dus heet hij vanaf dat moment Anthelme Mangin.
Maar wie hij is, weet niemand.
Vanaf 1922 is hij onderwerp van een rechtszaak die jaren zal aanhouden: de rechtszaak tussen de families Lamay en Monjoin. Wanneer hij in 1934 op bezoek gaat naar Saint-Maur, waar de familie Monjoin woont, loopt hij op eigen houtje van het station naar het huis.
Toen vier jaar later eindelijk via de rechtbank werd bepaald dat Anthelme Mangin Octave Monjoin moest zijn, waren zijn vader en broer al overleden. De rest van zijn leven bracht Anthelme door in een psychiatrisch ziekenhuis in Parijs.

Met deze anekdote begon een weinig succesvolle, inmiddels bij een kleinere uitgeverij publicerende Nederlandse schrijfster uit Wijster jaren geleden te schrijven aan haar nieuwe roman. En de rest is geschiedenis: ‘De herinnerde soldaat’ belandde op de longlist van de Libris, ontving lang na verschijnen nog vijf ballen en een mea maxima culpa in NRC en daarna was alles anders. Inmiddels is Anjet Daanje een van de succesvolste Nederlandse schrijvers ooit, ze wordt overal ter wereld geprezen en ze blijft altijd haar onverstoorbare zelf: doorschrijven, doorschrijven, doorschrijven.
Over het werk van Daanje – zowel haar succesromans als haar vroege werk – hebben we het in deze 23ste Boeken voor Lezers. Want kon je in al dat eerdere werk, in boekvorm en in haar scenario’s, al de grote geest ontdekken waaruit later het geniale ‘Het lied van ooievaar en dromedaris’ zou ontspruiten? Waarom wordt de ene prachtroman genegeerd en krijgt de ander alle lof?
Speciaal voor de gelegenheid hebben we versterking gevraagd van de enige echte Merel Jansen, theatermaker te Utrecht. Merel houdt onvoorwaardelijk van Daanje, en wij houden onvoorwaardelijk van Merel.
Gedrieën hebben we het over spiritistische seances, fotozwendel, artigiani, seriemoordenaars, soapy romans over soaps, driehoeksverhoudingen, vissenregens, karikaturen, broers en zussen, shellshock, zes ballenrecensies en lezers die zichzelf te barsten interpreteren. Komt er nog meer ter sprake? Tuurlijk! Geert Mak bijvoorbeeld, het eiland Linosa, het meisje Isolina, to boekenkast or not to boekenkast, Woeste Hoogten, ‘Por que te vas’, Martin Simpson in Zaandijk, Michael Chabon, alles wat nog van Salinger op de plank ligt, Schier & Vlie, een theaterversie van Owen Meany, de schrikbarende conclusie dat Heinen & Heinen allebei dyslexie hebben en het antwoord op de eeuwige vraag die ons allen kwelt: Cyriel Buysse of Stijn Streuvels?

Mail: Boekenvoorlezers@gmail.com
Edit: Jonne Seriese, ooievaar én dromedaris.

HIER lees je ons eerste heuse interview, op Podcastradar.nl, vol opvallende quotes: https://podcastradar.nl/boeken-voor-lezers-jan-frank-heinen-interview/
HIER is de geweldig complete en fraaie homepage van Anjet Daanje: https://www.anjetdaanje.nl/
HIER het geweldige ‘Por que te vas’ in het geweldige ‘Cria Cuervos’: https://www.youtube.com/watch?v=EQwSJLFuDiw
HIER het resultaat van Heinens ontmoeting met Michael Chabon: https://hardhoofd.com/interview-michael-chabon/
HIER een uitstekende reportage van RAI over het leven op Linosa: https://www.youtube.com/watch?v=PCeCQQK9D1o
HIER het artikel in de Wall Street Journal waarin Anjet Daanje wordt getipt voor de Nobelprijs: https://www.wsj.com/arts-culture/books/fiction-the-song-of-stork-and-dromedary-by-anjet-daanje-3cc288fb?fbclid=IwZnRzaAT0MoNwZG9mBWZkaWQWUM11NHjT4mswjWW6bx4SO1Nog9eFLGV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkCjY2Mjg1NjgzNzkAAR4mreap48-kkf11phWnW0kWdFJuMSy4s-al1ZY_HRNdntNBLsCTazhduDmvWg_aem_n9xiNoFHQPmkFdL4P3-N2Q
HIER staan alle afleveringen van de door Anjet Daanje geschreven serie ‘De geheimen van Barslet’: https://www.youtube.com/watch?v=BjpqBVLI1-8&list=PLNr-YEJeTGUI5Aj4peBKItMTHKVEKQA93&index=7
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Vasili Grossman stierf in de overtuiging dat zijn magnum opus – het magistrale Leven en Lot – was vernietigd en nooit door anderen zou worden gelezen. Grossman kon niet weten dat vele jaren na zijn dood microfilmrolletjes met daarop filmbeelden van het manuscript naar Zwitserland zouden worden gesmokkeld, zodat Leven en Lot alsnog kon verschijnen.
Grossman, met zijn talent voor wroeging en spijt, moet zijn verteerd door twijfel: had hij het goede gedaan door zich in zijn meesterwerk zo onafhankelijk op te stellen, zo kritisch tegen de machthebbers, zo invoelend ten opzichte van gewone mensen, die aan beide kanten van de oorlog toch vooral slachtoffer waren? Had hij zich niet, zoals in zijn eerdere werk, wat meer aan de eisen van de censuur gelegen moeten liggen? Had hij… Nee. Hij had niet. Maar dat kon hij dus niet weten…

Deze aflevering gloorde al een tijd aan de horizon.
Dat we het ooit over Vassili Grossman - misschien wel een van Heinens favoriete auteurs, en volgens Heinen schrijver van een van de grootste romans van de twintigste eeuw – zouden hebben, sprak vanzelf.
Alleen: waar te beginnen? Alleen met Grossmans biografie en alle wonderlijke details daarin zou je al vijf podcasts kunnen vullen, laat staan met zijn werk, dat veelvormig en overweldigend is.
Maar we hebben het toch maar geprobeerd. Zodoende is dit een gesprek over gebrek aan kennis van beeldende kunst, over Alles Stroomt, over de slachting van Berditsjev, over ezels die overlopen naar de vijand, ver de Hel van Treblinka, over brieven aan en van je moeder, over essays in een roman, over een gearresteerd meesterwerk dat postuum naar Zwitserland wordt gesmokkeld, over een monumentale prequel, over de Holomodor en over alles waar de censuur in de Sovjetunie een streep door zette: armoede, verdriet, kakkerlakken en ander ongedierte, corruptie, al te luxueuze maaltijden, dronkenschap, diefstal, somberheid, vies ondergoed, kritiek door militairen op hun meerdere, negativiteit, christelijke verwijzingen, frivoliteiten, ruilhandel, triviale gevoelens, verwijzingen naar en onderwerpen uit het joodse geloof, de westerse literatuur; erotiek.
Maar ook over Nicolas Lombaerts, Bernini, de houten sculpturen in een Toscaanse abdij, de Sixtijnse Madonna, Finnegans Wake, Anthony Beevor, Thomas Mann, Sasja Filipenko en humor in dingen die niet grappig zijn, Hakim Ziyech, Joy Williams, Joris van Casteren, Museum Willet-Holthuysen, de Hocras in Bussum, Kartonfabriek Van Meurs, de geboortestad van Horowitz, Conrad en Grossman, over Binet en Jiri Weil, over de Zaak Meredith Kercher, Cruijff (en niet Messi), over verdiepende vragen over Koos van Zomeren en over een Amsterdams restaurant dat hemelse Hemelse Modder serveert.
En o ja: waar we ‘Holomodor’ zeiden, moet het ‘Holodomor’ zijn. We zetten geen jokers in.

UITERST BELANGRIJKE OPMERKING: de volgende aflevering, over Anjet Daanje hebben wij niemand minder dan Merel Jansen te gast - een voorstelling van haar hand speelt op 10 oktober in het prachtige Atelier Manenburg, Utrecht. Er zijn nog enkele kaarten voor de middag (https://www.ticketkantoor.nl/shop/maanmiddag) en avond (https://www.ticketkantoor.nl/shop/maanavond) te koop. Dan kun je Merels werk al bewonderen vóór je haar beluistert in Boeken voor Lezers!

Edit: Ruslandkenner Jonne Seriese
Mail: Boekenvoorlezers@gmail.com
Instagram: @Boekenvoorlezerspodcast.

Hier leest schrijver Lisa Weeda een stukje voor uit ‘Alles Stroomt’: https://www.facebook.com/watch/?v=668809645527055
Hier een stuk van Grossman-kenner Robert Chandler over Vasili’s relatie met zijn moeder: https://granta.com/mother-and-son-life-and-fate/
Hier vertelt Michel Krielaars over de ‘mustread’ Leven en Lot: https://www.youtube.com/watch?v=sAfyw3sOA_Y
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Vergissen is menselijk.
Dat het kennelijk ook makers van Boeken voor Lezers kon overkomen, was een verrassing van het louterende soort. Bij het uploaden van aflevering 21 – over A. Alberts – werd in eerste instantie per ongeluk de opname van aflevering 22 – over Vassili Grossman – klaargezet.
Dit hebben we direct proberen te corrigeren. Op tijd, leek het, want veel luisteraars hebben er niets van gemerkt.
Toch kregen we de afgelopen dagen af en toe bericht van mensen die in hun podcast-app nog steeds ‘Grossman’ kregen als ze ‘Alberts’ aanklikten. Dat kan natuurlijk niet: wie een appel vraagt en een peer krijgt, komt teleurgesteld thuis – hoe smakelijk de vruchten ook allebei zijn.
Daarom, voor de mensen die nog steeds onvermijdelijk Grossman krijgen: jullie bevinden je in de nabije toekomst. Hoe is het daar? En als jullie alsnog ‘gewoon’ de volgorde der afleveringen willen volgen en de Alberts-aflevering willen luisteren: het opnieuw opstarten van je podcastapp zou kunnen helpen, maar wat zéker helpt, is het voor één keer luisteren via de webbrowser van Apple Podcasts, Spotify of een van de talloze andere aanbieders, zoals podcastluisteren.nl, waar wij ook te vinden zijn.
En voor de mensen die geen idee hebben waar dit over ging, omdat ze gewoon lekker naar A. Alberts hebben kunnen luisteren: aflevering 22, over Vassili Grossman, verschijnt in de eerste week van oktober in je favoriete podcastapp.
Aflevering 23, over Anjet Daanje, volgt spoedig daarna.
En daarna gaan we weer verder, aflevering voor aflevering, de geschiedenis door en de wereld over.

Blijf luisteren, blijf lezen.
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

“Terwijl de zogenaamde ‘grote drie’ druk waren elkaar van het literaire apenrotsje te duwen, zat de grootste naoorlogse schrijver van Nederland hand in hand met zijn vrouw naar De Bonte Dinsdagavondtrein te luisteren.”
Dat schreef Arjen Fortuin een aantal jaar geleden in NRC Handelsblad. De grootste naoorlogse schrijver van Nederland… Het zal je gezegd worden. Het werd A. Alberts gezegd, een van de minst nadrukkelijke schrijvers van Nederland, een raadselachtige figuur, een wat saaie man wellicht, maar op zijn best vooral: een onnavolgbare schrijver van dunne romans die tussen de regels door aanzwellen tot onvergetelijke romans.
Over die writer’s writer gaat aflevering 21 van Boeken voor Lezers.
Over bomen, eilanden en vergaderzalen.
Over onnadrukkelijke hoogtepunten uit de literatuur.
Over vergaderen, gek worden en weer doorvergaderen.
Over spaarzaam schrijven en uitvoerig suggereren.
Maar ook: over taalwetenschap, appelstroop van de firma Canisius uit Schinnen, My Fair Lady, de Oliefaculteit, Utrecht als gevangenis, een toneelclub met drie PC Hooftprijswinnaars, de schrijver Friedericy, Bernlef, bomen die knikken, bomen die mompelen, Geert van Oorschot, Spaghetti van Menetti, Stig Dagerman, Kees Leibbrandt, Rear Window, bijval voor Michael Connelly, gemartel in het Mergelland, Fred Vargas, Mathijs Deen en nog heel, heel veel meer.
Boeken voor Lezers: zelden spaarzaam als het gaat om spaarzame schrijvers.

Edit: de immer breedsprakige Jonne Seriese.
Mail: Boekenvoorlezers@gmail.com

Hier een link naar een prachtige aflevering van ‘Literaire Ontmoetingen’ van Gomperts met A. Alberts (én Friedericy): https://schatkamer.beeldengeluid.nl/serie/2101608030021507531/literaire-ontmoetingen/aflevering/2101608040030748831
Hier een link naar een radio-interview met Alberts over zijn ‘nogal gelukkige jeugd’: https://schatkamer.beeldengeluid.nl/serie/2101608030022828731/literama/aflevering/2101608090077991231
Hier een mooi stuk van Robert Anker over Alberts’ proza: https://www.vanoorschot.nl/dbnl/herlezenwijkend-centrumover-de-romans-en-verhalen-van-a-alberts/
Hier het prachtige profiel van Arjen Fortuin: https://www.nrc.nl/nieuws/2017/02/16/terwijl-de-grote-drie-elkaar-het-apenrotsje-afduwden-6728697-a1546358
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Er is iets wonderlijks met het oeuvre van Rosetta Loy. Of, voegen we er voor de zekerheid aan toe, met dat deel van het oeuvre dat in het Nederlands is vertaald.
Loy, die als debutant werd ontdekt door Boeken voor Lezers-favoriet Natalia Ginzburg, schreef romans die nogal verschillen. In toon, in techniek, in decor, in stijl en – en dat is toch wel zeldzaam – in niveau. Hoe kan, vraagt de ene Heinen zich af, de schrijver van een raar boekje als De waterpoort ook de vrouw zijn achter het precieze, intelligente Wegen van stof? En wat maakt Wegen van stof dan zo meesterlijk, vraagt de andere Heinen zich af? Is het werkelijk de Europese pendant van Honderd jaar eenzaamheid? En wat moet je weten van Noord-Italië in de 19de eeuw om er ten volle van te kunnen genieten?
Daarover gaat deze negentiende aflevering (twintigste, als we de nulaflevering over Crone meetellen - weet je wat: we tellen 'm gewoon mee!) van Boeken voor Lezers. Er vallen harde woorden en er wordt uitvoerig bewonderd, want over Loys werk ben je niet zomaar uitgepraat. Maar het gaat ook over konijnen die boeken eten, over kikkers in een emmer, over hemelse modder, over Batiti Live!, over Annalisa, Malika Ayane, James Baldwin, Anne Tyler, het lot van de succesvolle, ouder wordende comedian, over een Martin Parr-achtige fotograaf, over stoffige wegen in de Piemonte, over de techniek van de terloopse perspectiefwissel, over het begrip ectoplasma, over de rol van de katholieke kerk aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, over vallen als een veertje, over boeken die een stamboom nodig hebben, over La Meglio Gioventù, over Bert Natter en een literatuurquiz in een molen nabij Baarn, over hulphonden, over thuis vooruitlezen, over Camping Ecolonie in de Vogezen, over Frida Vogels, Arundhati Roy, Jan Morris en over post uit Seoul.
Want Boeken voor Lezers, dat zijn eenjarig jubileum nadert, gaat zelf óók de geschiedenis door en de wereld over.
Hoor Heinen, léés Loy!

Mail: Boekenvoorlezers@gmail.com
Edit: de nimmer stoffige Jonne Seriese

· HIER zie je een impressie van Batiti Live! van dit jaar: https://www.youtube.com/watch?v=fDh6ZpbIyus
· HIER een recent interview met de dochter van Rosetta, schrijver Margherita Loy: https://www.youtube.com/watch?v=NywVePKQzdg
· HIER een New York Times-stuk over o.a. Rosetta Loy: https://www.nytimes.com/1990/04/22/magazine/l-surviving-history-991790.html
· HIER luister je naar Annalisa’s ‘Canzone Estiva’: https://www.youtube.com/watch?v=YPEY0DliIEA
· HIER kun je je nog inschrijven voor de literatuurquiz van Frank en Merel met Bert Natter, ware het niet dat hij inmiddels tien jaar geleden heeft plaatsgevonden: https://www.cultuurplatformsoest.nl/nieuws/818
· HIER zie je de foto’s van Giuseppe Loy: https://www.klatmagazine.com/en/photography-en/the-simple-and-unseen-italy-of-giuseppe-loy/65783
· Hier kun je Rosetta Loy zelf horen vertellen: https://www.youtube.com/watch?v=ajCKHs9PIj4
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.