Schaduwoorlog

Het gonst ervan bij de Europese veiligheidsdiensten: de Russische president Vladimir Poetin zou binnenkort wel eens de Navo kunnen gaan testen. Klopt dat, en waar blijkt dat dan uit? In de eerste aflevering van Schaduwoorlog na de zomerstop schetst onderzoeksjournalist Huib Modderkolk hoe er wereldwijd in inlichtingenkringen wordt gekeken naar de wanhopige indruk die Poetin maakt, nu de oorlog in Oekraïne spaak loopt.
Dat baart namelijk zorgen: Poetin heeft een geschiedenis van rare sprongen in het nauw. Zo pleegde hij in de jaren negentig eens een aanslag op gebouwen in Moskou, die vervolgens in de schoenen van de Tsjtetsjenen werden geschoven.
Uit recente rapportages van Amerikaanse inlichtingendiensten zou blijken dat Poetin binnen afzienbare tijd van plan is de weerbaarheid van de Navo te testen. Om welke scenario’s gaat het daarbij? Welk gevaar loopt de Navo? En wat zijn de mogelijk bredere implicaties? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk leggen het uit, en bellen ook met cyber security-expert Tim Bosch.
Lees ook:
The New York Times: Poetins doel voor 2026: het ineenstorten van de NAVO
BBC: Poetins Rusland van binnenuit: ‘We zijn afgesneden van de rest van de wereld’
Bloomberg: Poetin gebruikt FSB voor binnenlandse repressie
TASS: EU maakt zich klaar voor conflict met Rusland, zegt Russische diplomaat
Laatste kaarten voor theatercolleges ‘In de Digitale Loopgraven’
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Jasper Veenstra en Corinne van DuinArtwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe konden de Nederlandse inlichtingendiensten er zo faliekant naast zitten? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk ontleden de aanloop naar de Russische invasie in Oekraïne. Uit een onthullende reconstructie van Huib en collega Ben Meindertsma blijkt dat het ‘Ruslandhuis’ (de gezamenlijke eenheid van de AIVD en MIVD) tot op het allerlaatste moment niet geloofde dat Vladimir Poetin daadwerkelijk een oorlog zou beginnen. En dat terwijl de Amerikaanse bondgenoten via een ongekende publieke campagne nadrukkelijk waarschuwden voor een naderende oorlog.

De basis voor deze Nederlandse analyse was een unieke bron in de top van het Russische veiligheidsapparaat. Deze beproefde bron van inside information gaf aan dat de enorme troepenopbouw aan de grens bedoeld was als strategisch drukmiddel om westerse concessies af te dwingen, niet om een invasie te starten. In deze aflevering bespreken Huib en Annieke hoe het sterke vertrouwen in deze specifieke informatie onbewust leidde tot een tunnelvisie, waardoor de diensten vasthielden aan hun standpunt, wat tot frictie en irritatie leidde in de ministerraad. Ze blikken terug op de veelzeggende loyaliteitstest waarbij Poetin zijn eigen inlichtingentop live op televisie ondervroeg , en leggen uit hoe de werkelijke radicalisering van de Russische president buiten het reguliere staatsapparaat om plaatsvond.

Tot slot kijken we naar de actuele dreiging aan de oostgrens van Europa. Nu er vanuit Polen en de Baltische staten opnieuw dringende waarschuwingen klinken dat Rusland de NAVO wil testen met provocaties, stelt de podcast de vraag hoe de informatiepositie er nu voorstaat. Hebben de Europese diensten door de harde lessen en een hechtere samenwerking inmiddels een steviger gezamenlijk fundament om de huidige risico’s in te schatten?
Lees het onderzoek van Huib en Ben hier: ‘Unieke bron’ maakte Nederlandse inlichtingendiensten blind voor Poetins invasie: ‘Wat een fuck-up’
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Noord-Korea staat misschien bekend als een arm en geïsoleerd land, digitaal is het een absolute grootmacht in de hybride oorlog. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken in de wereld van de beruchte Lazarus-hackers en laten zien hoe het regime van Kim Jong-un cyberaanvallen en digitale bankroven inzet als een doelbewust verdienmodel om zware internationale sancties te omzeilen en het kernwapenprogramma te bekostigen.
Van de spraakmakende Sony-hack in 2014 tot de mislukte miljardenroof bij de Nationale Bank van Bangladesh: keer op keer blijkt hoe vernuftig, geduldig en brutaal deze Noord-Koreaanse cybersoldaten te werk gaan. Samen met cybersecurity-expert Pim Takkenberg en oud-AIVD'er Tim Bosch bespreken Huib en Annieke de nieuwste tactieken en onderzoeken ze de vraag welke rol bondgenoten als China en Rusland spelen in het faciliteren van deze digitale soldaten. En hoe reageren de Nederlandse inlichtingendiensten op deze groeiende dreiging voor onze veiligheid en bedrijven?
Lees ook:
How North Korea almost pulled off a billion-dollar hack
BBC-podcast The Lazarus Heist
FBI: ‘North Korea Responsible for $1.5 Billion Bybit Hack’
U.S. Accuses North Korea of Mounting WannaCry Cyberattack
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe verandert AI de wereld van cyberaanvallen? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken in de razendsnelle opkomst van nieuwe AI-modellen zoals Claude Code en Mythos. Waar hackers vroeger veel handwerk deden, kunnen AI-systemen nu zelfstandig kwetsbaarheden opsporen, accounts aanmaken en delen van aanvallen automatiseren.
Beveiligingsexpert Piet Kerkhofs waarschuwt dat deze ontwikkeling leidt tot een explosie aan phishing en digitale aanvallen. Tegelijk speelt er meer: achter de schermen woedt een felle machtsstrijd tussen grote Amerikaanse AI-bedrijven, waarin marketing, invloed en veiligheid door elkaar lopen. AI maakt cyberdreigingen groter én slimmer, maar kan dezelfde technologie ons ook juist beter beschermen?
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Lotte Grimbergen
Artwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe wereldkampioenschappen voetbal al decennialang worden gebruikt voor propaganda, politieke beïnvloeding en geopolitieke macht.
Zo bespreken ze het WK van 1978 in Argentinië, waar dictator Jorge Videla het toernooi inzette om zijn militaire regime internationaal een vriendelijk gezicht te geven, terwijl in eigen land mensen verdwenen en werden gemarteld. Met schrijver Auke Kok worden ook andere historische voorbeelden besproken, zoals Mussolini’s Italië in 1934 en Hitlers Olympische Spelen van 1936.
Daarnaast komt aan bod hoe in deze eeuw Rusland en Qatar hun WK’s binnenhaalden via corruptie, omkoping en spionage. Klokkenluiders en onderzoeksjournalisten onthulden hoe FIFA-functionarissen werden beïnvloed en hoe commerciële inlichtingendiensten werden ingezet om tegenstanders te bespioneren en critici onder druk te zetten. Ook het huidige WK in Noord-Amerika blijft niet buiten schot. De aflevering laat zien hoe sport, politiek en internationale macht steeds sterker met elkaar verweven raken.

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Lois van den Noort
Artwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.