Schaduwoorlog

Huib Modderkolk bezocht in de Estse hoofdstad Tallinn een toonaangevende veiligheidsconferentie waar politici, Navo-functionarissen en inlichtingenexperts samenkwamen om de Russische dreiging te bespreken. Tijdens de conferentie klinkt voorzichtig optimisme over de situatie van Rusland: sancties, economische druk en grote verliezen in Oekraïne zouden hun effect beginnen te hebben.
Tegelijkertijd overheerst de overtuiging dat Rusland ook op lange termijn een existentiële bedreiging voor Europa blijft. Daarnaast groeit de onzekerheid over de rol van de Verenigde Staten binnen de Navo, met een Amerikaanse onderminister die ontwijkend reageert op vragen over militaire steun aan Europa. Verder komt aan bod waarom Estse veiligheidsdiensten moeite hebben met de term ‘hybride oorlog’: is dat niet wat onschuldig voor wat in werkelijkheid sabotage, cyberaanvallen en staatsterrorisme zijn?
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De AIVD gaat zich actiever opstellen in de hybride oorlog en offensief handelen: de inlichtingendienst wil niet alleen dreigingen signaleren, maar ook actief ingrijpen om tegenstanders te dwarsbomen. Dat is een breuk met het verleden, waarin men zich terughoudender opstelde. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk bespreken deze belangrijke koerswijziging, die past in een internationale trend waarin inlichtingendiensten zich assertiever opstellen in een steeds grimmigere hybride oorlog.
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Lotte Grimbergen
Artwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na zestien jaar komt er een einde aan het tijdperk van Viktor Orbán in Hongarije. In deze aflevering volgen Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de nasleep van de politieke aardverschuiving. Winnaar Péter Magyar belooft een ‘systeemverandering’. Niet alleen in de politiek, maar ook in de instituties die onder Orbán zijn gevormd: rechtbanken, media en vooral de veiligheidsdiensten.
Want volgens recente onthullingen liep er jarenlang een directe lijn tussen Boedapest en Moskou. Het roept de vraag op hoe diep de Russische invloed werkelijk reikt in het Hongaarse staatsapparaat. Hoe kom je daar achter? En hoe haal je de bezem door veiligheidsdiensten die bestaan bij de gratie van geheimzinnigheid?

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Lotte Grimbergen
Artwork: Matteo Bal




See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Schaduwoorlog onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de AIVD en MIVD opereren op onze digitale infrastructuur. Naar aanleiding van een kritisch jaarverslag van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) bespreken zij het spanningsveld tussen nationale veiligheid en privacy. De commissie uit haar zorgen over het aftappen van glasvezelkabels, waarbij de diensten de mogelijkheid hebben om ongericht grote hoeveelheden communicatie op te vangen.
Hoewel de ‘Sleepwet’ na een referendum in 2018 werd aangepast om interceptie zo gericht mogelijk te maken, blijkt uit de praktijk dat de diensten via centrale toegangspunten alsnog data van miljoenen burgers kunnen ophalen. Ondanks de inzet van meer personeel en data wijst de TIB erop dat deze bevoegdheid nog relatief weinig concrete inlichtingen oplevert.
Tegelijkertijd pleiten de hoofden van de diensten juist voor ruimere wetgeving om effectiever te kunnen optreden tegen de hybride dreiging vanuit landen als Rusland en China. Is deze verruiming van bevoegdheden een noodzakelijk kwaad in de moderne schaduwoorlog, of wordt de democratische lat hiermee gevaarlijk laag gelegd?
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onlangs kwam een geavanceerde Chinese cyberoperatie aan het licht: hackers zijn diep in wereldwijde telecomnetwerken binnengedrongen. Onderzoek van cybersecuritybedrijf Rapid7 toont aan dat China via speciale malware (BPFdoor) langdurig en vrijwel onzichtbaar toegang kan krijgen tot telecomsystemen.
Deze malware nestelt zich diep in de kern van netwerken en is zeer moeilijk te detecteren, omdat ze meestal passief blijft en alleen actief wordt wanneer een specifiek signaal wordt ontvangen. Daardoor kan ze jarenlang onopgemerkt aanwezig zijn. Met toegang tot telecomnetwerken kunnen inlichtingendiensten metadata verzamelen (zoals wie met wie belt), locaties volgen en communicatie analyseren. In theorie kan zo’n toegang ook worden gebruikt om telecomnetwerken plat te leggen tijdens een conflict.
Tijdens het Snowden-schandaal in 2013 bleek dat de Amerikaanse NSA en de Britse GCHQ eveneens telecominfrastructuur gebruikten om te spioneren. Dat veroorzaakte destijds veel publieke ophef. Opvallend is dat de huidige Chinese operatie veel minder aandacht krijgt, terwijl de impact mogelijk groter is. Experts waarschuwen dat de dreiging serieus is. China investeert enorm in cybercapaciteiten en heeft mogelijk al langdurig toegang tot kritieke infrastructuur wereldwijd.

Achtergrondartikelen:
Het onderzoek van Rapid7 naar de Chinese backdoor,.
Het artikel van de Volkskrant over het onderzoek van Rapid7:
NRC over de Brits-Amerikaanse spionage bij Belgacom
Der Spiegel over de spionage bij Belgacom

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal

See omnystudio.com/listener for privacy information.