Buiten de krijtlijnen

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

In deze aflevering van Buiten de Krijtlijnen spreekt Rinke met stadssocioloog en onderwijswetenschapper Iliass El Hadioui, verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en programmaleider van de Transformatieve School. Aanleiding is zijn nieuwe essay "Zwarte Zwanen Scholen: Ik, Wij en de cultuur van hoge verwachting", waarin hij de vraag stelt waarom sommige scholen er wel in slagen kansengelijkheid én hoge onderwijskwaliteit te combineren, terwijl de meerderheid dit als een onvermijdelijke tegenstelling aanvaardt.
El Hadioui introduceert het concept van de "zwarte zwanenschool": een school die, ondanks een hoge schoolweging en een overwegend kapitaalarme leerlingenpopulatie, bovengemiddeld hoge studieresultaten behaalt. Slechts 10% van de scholen in zowel Vlaanderen als Nederland beantwoordt aan dit profiel, maar juist die kleine groep toont aan dat de combinatie van kansengelijkheid en onderwijskwaliteit haalbaar is binnen het bestaande systeem.
De kern van het gesprek draait om de cultuur van hoge verwachtingen: een institutioneel kenmerk dat verder gaat dan de les alleen en zich uitstrekt over leiderschapsstijlen, professionele cultuur en HRM-beleid. El Hadioui waarschuwt voor het polemische debat in het onderwijs, waarbij kennisgerichte en persoonsgerichte benaderingen tegenover elkaar worden geplaatst, terwijl zwarte zwanenscholen beide moeiteloos combineren.

Koop hier het boek van Iliass El Hadioui
Ontdek hier het hele vormingsaanbod van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren!
Volg Buiten De Krijtlijnen op Twitter, Instagram of LinkedIn

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

Wat als de zaken die we het langst geloven over onderwijs, net de dingen zijn die we het meest moeten bijstellen?
In de mei-editie van Het Onderwijsnieuws praten Rinke en Pedro over een brede waaier aan actuele thema's die het onderwijslandschap in Vlaanderen en Nederland momenteel bezighouden.
IELS: internationaal vergelijkend onderzoek bij vijfjarigen 
Voor het eerst een grootschalige internationale vergelijking bij vijfjarigen. Vlaanderen scoort sterk op emoties herkennen, maar ziet al op jonge leeftijd duidelijke kloven op basis van sociale achtergrond. Ondanks een quasi-volledige kleuterparticipatie. De vraag die zich opdringt: wat doen we eigenlijk in die kleuterklas?
Heckman Equation: vroeg investeren, maar volhouden 
Investeringen in de vroege jaren lonen, dat weten we. Maar Nobel-laureaat James Heckman heeft zijn beroemde curve intussen gecorrigeerd: zonder sustaining verdwijnen de effecten. Je kunt niet enkel inzetten op kleuters en daarna afbouwen.
Niveaugroepen: kansen wegnemen of creëren? 
Een rapport van het Engelse EEF over niveaugroeperingen in wiskunde toont: het samenvoegen van sterke en zwakke leerlingen remt de sterksten af, zonder de zwaksten merkbaar te helpen. Pedro verdiept dit met breder Europees onderzoek en stelt de morele vraag: welke keuze maakt een samenleving?
Lerarentekort: stabiliteit als sleutelfactor 
Een Vlaamse studie volgde meer dan 45.000 leerkrachten over tien jaar op basis van administratieve data. De conclusie is opvallend: niet de schoolcontext of de stedelijke omgeving bepaalt of leerkrachten afhaken, maar stabiliteit. Weet je in september nog of je een job hebt? Dat weegt zwaar. Zij-instromers haken gemiddeld sneller af. Het loopbaanpact dat momenteel in de steigers staat, wordt hiermee nog urgenter.
AI en confirmation bias
Pedro stuitte op een massaal gedeeld verhaal over een leerkracht die leerlingen aanspreekt op hun verantwoordelijkheid. Het verhaal klopte inhoudelijk, maar de foto's bleken gegenereerd door artificiële intelligentie. Een wake-up call over hoe confirmation bias ons minder kritisch maakt voor verhalen die aansluiten bij wat we al denken.
Shownotes
Ontdek hier het hele vormingsaanbod van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren!
Volg Buiten De Krijtlijnen op Twitter, Instagram of LinkedIn

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

In deze aflevering van Buiten de Krijtlijnen spreekt Rinke Vanhoeck met Bert Wienen: psycholoog, onderwijswetenschapper en oprichter van het Instituut voor Inclusief Onderwijs. Zijn tweede boek, Laat de pedagogische basis met rust, vormt de rode draad van dit gesprek.
De titel van het boek is bewust dubbelzinnig: je kunt het lezen met een T (laten, met rust laten) én met een D (laden, voorzien van rust en betekenis). Bert legt uit dat beide lezingen noodzakelijk zijn om zijn boodschap te begrijpen.
In dit gesprek gaan Rinke en Bert dieper in op:
Wat is een pedagogische relatie? Een pedagogische relatie is intentioneel, asymmetrisch en tijdelijk. Ze bestaat overal waar er wordt opgevoed, ook in de sportclub, de scouts of het klaslokaal. Ze moet niet worden geïmplementeerd; ze is er al.
Het machinenmodel in onderwijs en opvoeding Bert is kritisch over het denken in ketens en in maakbaarheid. Hoe verder achter in de keten een professional staat, hoe minder die de dagelijkse context hoeft te kennen maar hoe zwaarder zijn uitspraken wegen. Dat is pedagogisch gezien een probleem.
De verpletterende verantwoordelijkheid Ouders en leerkrachten voelen zich steeds meer alleen én verantwoordelijk voor alles. De paradox: hoe meer boeken en wetenschappelijke inzichten er zijn, hoe onzekerder velen worden. Bert pleit voor ouderverbondenheid in plaats van ouderbetrokkenheid: niet elke ouder afzonderlijk benaderen, maar ouders samen laten nadenken.
Leerlingen eigenaar van hun eigen leerproces? Bert stelt de term scherp ter discussie. Leerlingen kunnen leren plannen en doelen stellen, maar de verantwoordelijkheid voor het leerproces mag nooit bij het kind worden gelegd. Die asymmetrie in de pedagogische relatie is net het fundament van goed onderwijs.
Actief zien en actief niet zien Kinderen hebben ruimte nodig om alleen te zijn, ook letterlijk niet in beeld. Constant gemonitord worden, via apps of via een volwassene die altijd aanwezig is, ontneemt kinderen de kans om zichzelf te leren reguleren.
Bert kondigt ook zijn derde boek aan: een ouderboek over de vraag waartoe je opvoedt, met de eettafel als centrale metafoor.

📖 Laat de pedagogische basis met rust van Bert Wienen is te vinden via Lannoo of je lokale boekhandel.
Shownotes
Ontdek hier het hele vormingsaanbod van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren!
Volg Buiten De Krijtlijnen op Twitter, Instagram of LinkedIn

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

In de aprilaflevering van Het Onderwijsnieuws nemen Rinke en onderwijspedagoog Pedro de Bruyckere zes opvallende onderwijsthema's onder de loep: van een actueel maatschappelijk debat tot scherpe didactiek en ontnuchterende wetenschap.

Interventies versus de basis op orde 
Een nieuwe systematische review rond academic self-efficacy bevestigt wat Pedro vaker ziet: veel extra programma's zijn in feite gewoon een beschrijving van goed onderwijs. De reflex om een extern programma in te schakelen gaat te snel. De eerste vraag moet zijn: zit de onderwijsbasis wel goed?
Retrieval practice: krachtig, maar niet almachtig 
Retrieval practice werkt fantastisch voor het ophalen en reproduceren van kennis, maar helpt niet automatisch bij het toepassen ervan. Concreet: leerlingen die via retrieval practice de spellingregels kennen, schrijven nog altijd fouten. Doel en techniek moeten overeenkomen.
Het Mattheüś-effect en gelijke kansen 
Ook goede maatregelen, zoals werken aan leesplezier of het inkorten van de zomervakantie, kunnen de kloof tussen kansrijke en kansarme leerlingen vergroten. Pedro verwijst naar onderzoek dat aantoont dat bijna alles wat we in het onderwijs doen dit risico in zich draagt. Een ethisch geladen en ontnuchterend gesprek.
Papermills en een golf van retractions 
Pedro zag op een maandagochtend iets opvallends in zijn RSS-reader: 19 artikels teruggetrokken in één tijdschrift, in één beweging. Hij legt uit hoe papermills, AI en publicatiedruk het wetenschappelijk publicatiesysteem onder druk zetten, en wat je als lezer van onderzoek zelf kan doen om het kaf van het koren te scheiden.
Shownotes
Ontdek hier het hele vormingsaanbod van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren!
Volg Buiten De Krijtlijnen op Twitter, Instagram of LinkedIn

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.

In deze aflevering praat Rinke met Peter Iserbyt, professor aan de KU Leuven en een van de toonaangevende LO-onderzoekers in Europa. Hij is helder in zijn positie: lichamelijke opvoeding is een leervak, en de kern van dat vak is het aanleren van motorische vaardigheden. Niet spelen omwille van het spelen, niet bewegen omwille van de afwisseling, maar doelgericht en resultaatgericht werken aan wat leerlingen kunnen.
Peter en Rinke bespreken waarom er zo veel diversiteit is in hoe LO-leerkrachten naar hun eigen vak kijken, waarom het "gevlinder" van sport naar sport leerlingen niet verder helpt, en wat langere, doordachte periodes kunnen betekenen voor het leerrendement. Ze gaan ook in op evaluatie in LO, een polariserend onderwerp: mag je leerlingen evalueren op inzet? Op conditie die ze niet in jouw les opgebouwd hebben? Peter is duidelijk: nee.

Shownotes
Ontdek hier het hele vormingsaanbod van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren!
Volg Buiten De Krijtlijnen op Twitter, Instagram of LinkedIn

Meer info over het schoolbreed Traject vind je hier.