Buiten de krijtlijnen

Waren die nieuwe minimumdoelen nu echt nodig, en waarom zaten buitenlandse experts mee aan tafel? Ze zijn concreet, ambitieus en kennisrijk, maar zijn ze ook haalbaar – zeker voor kansarme leerlingen? Basisschool Kendoe denkt alvast van wel. In de Bezige Bijtjes gingen ze het voorbije jaar al aan de slag met de nieuwe minimumdoelen in het kleuteronderwijs. Dat was hard werken, maar het loont. Ze staan versteld van wat hun kleuters kunnen, en willen alvast niet meer terug. Zij delen waarom ze de nieuwe minimumdoelen vooral zien als een kans. Reporter Sven neemt je mee naar beide scholen. Onderwijsexpert Tim Surma geeft duiding.
Meer info
Ga je graag in je school aan de slag met wat je hoorde in deze podcast? Op deze pagina vind je concreet materiaal. 
Wil je meer weten over Vlaanderen Kennisrijk Kansrijk? Neem een kijkje op de website en schrijf je in voor de nieuwsbrief.
Blijf op de hoogte via Instagram, Facebook en LinkedIn.
 
Wat vond je van deze aflevering? Laat het ons weten via een reactie hieronder, of mail naar vlaanderen.kennisrijk.kansrijk@thomasmore.be.

Welke afleveringen volgen er nog?
In volgende afleveringen gaan we dieper in op de nieuwe minimumdoelen, als aanzet voor een kennisrijk curriculum. Wat is kennisrijk onderwijs – waarom leert een kind beter als kennis goed is opgebouwd? Waarom is kennisrijk onderwijs ook kansrijk onderwijs, en is een sterkere gedeelde kennisbasis zo belangrijk voor gelijke kansen? Waarom is kennisopbouw bij kleuters zo belangrijk, en krijgt het kleuteronderwijs nu eindelijk de plaats die het verdient? En geen kennis zonder taal – hoe opent taal de wereld van een kind? Altijd met concrete ervaringen en tips vanuit scholen, aangevuld met duiding door een expert. We maken ook een aflevering voor ouders: waarom zijn de nieuwe minimumdoelen een cadeau voor hun kind?
Abonneer je op de podcastreeks om geen enkele aflevering te missen!

Wat als je hele schoolwerking vertrekt vanuit kennis van het brein? Voor basisscholen Kendoe uit Antwerpen en De Bezige Bijtjes in Westerlo veranderde die kennis alvast hun kijk op hun schoolwerking. Ze introduceerden rust en routines, gingen aan de slag met effectieve didactiek, en legden zo een stevige basis voor de nieuwe minimumdoelen. Niet voor iedereen was dat meteen met volle goesting, maar ze zagen meteen resultaat. Reporter Sven neemt je mee naar beide scholen. Onderwijsexpert Tim Surma geeft duiding.
Meer info
Ga je graag in je school aan de slag met wat je hoorde in deze podcast? Op deze pagina vind je concreet materiaal. 
Wil je meer weten over Vlaanderen Kennisrijk Kansrijk? Neem een kijkje op de website en schrijf je in voor de nieuwsbrief.
Blijf op de hoogte via Instagram, Facebook en LinkedIn.
 
Wat vond je van deze aflevering? Laat het ons weten via een reactie hieronder, of mail naar vlaanderen.kennisrijk.kansrijk@thomasmore.be.

Welke afleveringen volgen er nog?
De komende maanden bouwen we verder op het thema van aflevering 1 - de werking van het brein.
Vanaf januari 2027 gaan we dieper het thema van aflevering 2 - de minimumdoelen als kans - verder uit. Wat maakt de minimumdoelen kennisrijk? Waarom is kennisrijk onderwijs ook kansrijk onderwijs? Hoe opent taal de wereld van een kind? En werkt kennisrijk onderwijs ook voor kleuters?
Abonneer je op de podcastreeks om geen enkele aflevering te missen!

Het Onderwijsnieuws augustus 2026: cultuuroorlog rond een plagiaatzaak, de zomervakantie op de rooster en waarom multitasking toch een beetje bestaat

Na de zomerstop zijn Rinke en Pedro de Bruyckere terug met een stevige aflevering vol onderwijsnieuws. Ze bespreken vier grote thema's, met een bonusfragment over multitasking als afsluiter.
Eerst staan ze stil bij het overlijden van Jason Arday, de jongste zwarte hoogleraar ooit aan Cambridge, die na weken van plagiaatbeschuldigingen zelfmoord pleegde. Pedro ontrafelt twee verhalen die volgens hem voortdurend door elkaar lopen: enerzijds concrete aanwijzingen van wetenschappelijk wangedrag, anderzijds een cultuuroorlog waarin iedereen pionnetje geworden is. Hij trekt de vergelijking met eerdere fraudezaken zoals die van Diederik Stapel.
Daarna gaat het over de zomervakantie. Pedro herhaalt zijn standpunt: geen verkorting, wel een herverdeling, al is dat voor hem geen topprioriteit. Ze bespreken hoe het begrip summer learning loss eigenlijk te simpel is (het gaat vooral om retrieval strength, niet om storage strength), hoe kansenongelijkheid meespeelt, en een minstens even actueel punt: de impact van hitte op leerprestaties. Bij 32 graden ligt de slaagkans tot 10% lager dan bij 22 graden, met rechtstreekse gevolgen voor hoe scholen omgaan met verouderde gebouwen en verwarming.
Het derde thema is gevoelig: kunnen mentale gezondheidsprogramma's op school ook schade toebrengen? Pedro bespreekt een scoping review van 58 studies bij meer dan 36.000 jongeren, die laat zien dat interventies rond mindfulness en sociaal-emotioneel leren bij sommige kinderen net een negatief effect kunnen hebben. De boodschap is niet stoppen, maar wel alert blijven voor neveneffecten, net zoals bij medicatie.
Vervolgens bekijken ze onderzoek van Shua Li naar zij-instromers in het onderwijs. Niet de herkomst via een ander traject verklaart waarom zij vaker afhaken, maar het gevoel van onvoorbereid zijn op de klaspraktijk. Een gegeven met directe relevantie voor het Vlaamse beleid rond instroom in het lerarenberoep.
Ten slotte buigen ze zich over nieuw onderzoek naar multitasking. Blijkt het toch te bestaan? Pedro nuanceert: het gaat vooral om geautomatiseerde taken die naast elkaar kunnen lopen, iets wat "supertaskers" in de horeca goed illustreren.
Ze sluiten af met een blik vooruit: op 8 september komen de PISA-resultaten, maar volgens Pedro zijn de PIRLS-resultaten van volgend jaar veel belangrijker om echt iets te zeggen over de impact van recent beleid.

In de laatste aflevering van dit schooljaar neemt Rinke samen met pedagoog en jeugdboekauteur Pedro de Bruyckere de opvallendste onderwijsnieuwtjes van juni onder de loep. Van nieuwe basisbekwaamheden voor de lerarenopleiding tot een genuanceerde blik op intelligentie, competitie in de klas, bordspellen als leerstrategie en wat er in de schuif van wetenschappelijk onderzoek blijft zitten.
Onderwerpen in deze aflevering:
Minister Zuhal Demir stelde de nieuwe basisbekwaamheden voor de lerarenopleiding kleuter en lager onderwijs voor. Voor het eerst liggen concrete verwachtingen vast voor afgestudeerde leerkrachten. Pedro legt uit wat er verandert ten opzichte van de vroegere basiscompetenties, waarom ze een pak concreter zijn geworden en hoe ze aansluiten bij de nieuwe minimumdoelen. Bijzonder aandachtspunt: ook de stagecomponent krijgt een prominentere rol.
Daarna duikt Pedro in een van de meest onderzochte en tegelijk meest misverstane concepten uit de psychologie: intelligentie en IQ. Hoe wordt het gemeten? Wat zegt het wel en niet? Is het erfelijk of maakbaar? En waarom is veel kritiek op IQ eigenlijk sterk gedateerd? Pedro neemt ook meervoudige intelligentie kritisch onder de loep, inclusief de nuancering van Gardner zelf.
Een studie op basis van PISA-data van meer dan 315.000 leerlingen uit 69 landen stelt een verrassende vraag: vergroot een competitieve schoolomgeving de kloof tussen kansarme en kansrijke leerlingen eigenlijk wel? De conclusies zijn genuanceerder dan de aanname die velen koesteren, en hangen sterk af van hoe je competitie definieert en meet.
Wat blijft er in de schuif van wetenschappers zitten? Pedro bespreekt het zogenaamde file drawer problem, de rol van preregistratie en waarom publicatiebias complexer is dan vaak gedacht.
Tot slot: bordspellen in de klas. Een kleinschalige Italiaanse studie bij vierde en vijfde leerjaar onderzocht de effecten op executieve functies, sociale vaardigheden en schoolprestaties. De resultaten zijn bescheiden maar interessant, en Pedro koppelt ze meteen aan een bredere reflectie over transfer, de rol van de leerkracht en evidence-informed werken.

In deze aflevering van Buiten de Krijtlijnen gaat Rinke in gesprek met niemand minder dan de minister van Onderwijs, Zuhal Demir. Een uitgebreid, openhartig en inhoudelijk gesprek over de grote onderwijshervormingen die momenteel in Vlaanderen op stapel staan.
Zuhal Demir blikt terug op het moment in december 2024 toen de tegenvallende TIMSS-resultaten voor iedereen op de tafel lagen. Die urgentie was de aanleiding voor een ongekende aanpak: nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs, gemaakt buiten de gebruikelijke procedures, op een snelheid die het Vlaamse onderwijs niet gewend was.
We bespreken de implementatie van die minimumdoelen, de implementatietabel voor het komende schooljaar en de vraag hoeveel ruimte scholen krijgen om daarin hun eigen weg te gaan. Ook kleuteronderwijs krijgt bijzondere aandacht: de minister spreekt over de herwaardering van de kleuterklas als fundament van ons onderwijs, de uitdaging van de leerkrachtleerlingratio en de 13 miljoen euro die vrijgemaakt wordt voor kleutermaterialen.
Verder gaat het gesprek over de open brief van 1.200 schooldirecteurs, de balans tussen controle en vertrouwen, de complexe uitrol van het inductiejaar voor startende leerkrachten, de timing van omzendbrieven, de discussie rond levensbeschouwelijke vakken en de lopende loopbaanbesprekingen.
Een gesprek dat de minister ook persoonlijk raakt: want wat heeft ze onderschat? Wat vindt ze het mooiste aan haar job? En wil ze een tweede termijn?
Shownotes
Ontdek hier het hele vormingsaanbod van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren!
Volg Buiten De Krijtlijnen op Twitter, Instagram of LinkedIn