De Symfonieën

In 1800 dachten Weense muziekliefhebbers wel zo’n beetje te weten wat ze van een nieuwe symfonie mochten verwachten. Totdat ze de Eerste van Beethoven hoorden en van de ene vrolijke verbazing in de andere vielen. De 19de eeuw was begonnen – en hoe!

‘We liggen allemaal in de goot,’ zei Oscar Wilde, ‘maar sommigen van ons kijken naar de sterren.’ Zou hij Anton Bruckner in gedachten hebben gehad? Diep in de schulden, de wanhoop nabij, schreef die zijn glorieuze Vijfde, en reikte vanuit de goot tot in de hemel.

Achttien jaar is Dmitri Sjostakovitsj als hij aan zijn laatste conservatoriumjaar begint. Met een baantje als bioscooppianist zorgt hij thuis voor brood op de plank; in zijn vrije uren werkt hij aan zijn afstudeeropdracht: zijn Eerste symfonie. Het wordt een wereldhit.

Er brak een nieuw en gelukzalig hoofdstuk aan in Schumanns leven toen hij benoemd werd tot chef-dirigent in Düsseldorf. Het lieflijke landschap, doorsneden door de majestueuze Rijn, inspireerde hem tot het schrijven van zijn zonnigste symfonie.

‘Ik wilde een lentegevoel van blijdschap en jeugdigheid overbrengen,’ zei Sjostakovitsj over zijn Zesde symfonie. En inderdaad: het slot is één en al vrolijkheid. Maar in het lange openingsdeel heerst de vrieskou. Aan de Russische lente gaat een barre winter vooraf.