Doktor z TikToka

Diabeł tasmański miał wyginąć do 2030 roku przez zaraźliwy nowotwór, który przenosi się przez ugryzienie. Tymczasem wszystko wskazuje, że będzie straszył w buszu jeszcze długo, bo zaczął ewoluować w tempie, które zaskoczyło naukowców. Największy mięsożerny torbacz świata radzi sobie z dwoma niezależnymi szczepami zakaźnego nowotworu (DFTD i DFT2), jego mleko zawiera peptydy hamujące wzrost komórek rakowych, a naturalna odporność niektórych populacji rozwija się w tempie widocznym międzypokoleniowo. Diabelski PR to osobna historia. Nazwę dostał od europejskich osadników, reputację mordercy owiec zbudował niesłusznie, a piekielny wizerunek utrwaliła kreskówka Warner Bros z 1954 roku. W rzeczywistości to gatunek zwornikowy ekosystemu Tasmanii, z najsilniejszym w przeliczeniu na masę zgryzem wśród ssaków lądowych, długimi wibrysami na głowie, ogonem magazynującym tłuszcz i wyjątkowo krwawym życiem rozrodczym. Samica rodzi do 40 młodych wielkości ziarnka ryżu, a szansę przeżycia ma tylko czwórka, która jako pierwsza dotrze do sutków w torbie. Samce potrafią więzić partnerki w norze nawet przez 8 dni. Film pokazuje też historię relacji diabła z wilkiem workowatym, rolę w wyginięciu tego drugiego, reintrodukcję na kontynentalną Australię po 3000 lat oraz fakap z wyspą Maria, gdzie ubezpieczeniowa kolonia diabłów wyżarła 3000 par pingwinów małych.Źródła:1. https://www.sciencedaily.com/releases/2011/06/110627151710.htm2. https://en.wikipedia.org/wiki/Bite_force_quotient3. https://royalsocietypublishing.org/rspb/article-abstract/272/1563/619/75766/Bite-club-comparative-bite-force-in-big-biting?redirectedFrom=fulltext4. https://link.springer.com/article/10.1007/s10914-022-09638-05. https://phys.org/news/2023-12-animals-tasmanian-devils-teeth.html6. https://connectsci.au/am/article-abstract/44/1/126/36155/Torn-limb-from-limb-the-ethology-of-prey7. https://www.semanticscholar.org/paper/A-Field-Study-of-Communication-and-Social-Behavior-Pemberton-Renouf/1dd3564293ee745eca5504bee74e7f2b7fe235288. https://ielc.libguides.com/sdzg/factsheets/tasmaniandevil/diet9. https://connectsci.au/zo/article-abstract/41/5/507/43099/A-Field-Study-of-Communication-and-Social-Behavior?redirectedFrom=fulltext10. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7345153/11. https://link.springer.com/rwe/10.1007/978-981-19-1282-5_62-112. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7614631/13. https://nre.tas.gov.au/conservation/threatened-species-and-communities/lists-of-threatened-species/threatened-species-vertebrates/save-the-tasmanian-devil-program/tasmanian-devils-faqs14. https://www.nature.com/articles/ncomms1268415. https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.071123610516. https://scifundchallenge.org/firesidescience/2016/04/11/amazing-marsupials/17. https://www.abc.net.au/news/2021-06-22/tasmanian-devils-decimate-wildlife-on-maria-island/100234550

Borelioza to jedna z najszybciej rosnących chorób zakaźnych w Europie — w Polsce zapadalność wzrosła ponad 13-krotnie w ciągu dwóch dekad. W tym filmie opowiadam pełną historię: od małego miasteczka Lyme w Connecticut, gdzie dwie zdeterminowane matki odkryły epidemię, której lekarze nie potrafili wyjaśnić, po współczesne kontrowersje, które podzieliły świat medycyny na dwa obozy.⚠️ Borelioza to też pole minowe pseudomedycyny. W filmie rozbieramy na czynniki pierwsze popularne "alternatywne metody leczenia boreliozy": biorezonans (aparat MORA), ozonoterapię, komory hiperbaryczne, srebro koloidalne, protokół Buhnera, a także kontrowersyjne wytyczne ILADS i ich wielomiesięczną antybiotykoterapię. Źródła:1. https://www.researchgate.net/publication/372963520_Lyme_Disease_and_Post-treatment_Lyme_Disease_Syndrome_Current_and_Developing_Treatment_Options2. https://thepharmacologist.org/lyme-disease/3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3117402/4. https://www.nature.com/articles/ncomms17015. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/08912963.2014.8976996. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12213884/7. https://www.mdpi.com/2076-2607/10/2/2128. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S12864579163002969. https://www.mdpi.com/2076-2607/12/9/176610. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2785505/11. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11897061/12. https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(20)31449-513. https://www.researchgate.net/figure/a-Schematic-representation-of-the-acquisition-development-and-transmission-of_fig2_34376071314. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9532263/15. https://www.lymedisease.org/tick-lyme-transmission-time/16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41316418/17. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12672175/18. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12061448/19. https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby-odkleszczowe/co-warto-wiedziec/211967,czy-rumien-wedrujacy-zawsze-oznacza-borelioze20. https://ptbk.uken.krakow.pl/choroby-odkleszczowe/21. https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(11)60103-7/abstract22. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10483257/23. https://www.gov.pl/web/psse-znin/borelioza--cicha-choroba-przenoszona-przez-kleszcze24. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4657537/25. https://www.escmid.org/esgbor/26. https://www.idsociety.org/ID-topics/infectious-disease/lyme-disease/27. https://podyplomie.pl/medical-tribune/26348,jak-leczyc-borelioze-konca-sporu-nie-widac28. https://en.wikipedia.org/wiki/International_Lyme_and_Associated_Diseases_Society29. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1634816/30. https://academic.oup.com/ofid/article/12/3/ofaf017/795425231. https://atgmedic.pl/biorezonans/borelioza/32. https://www.thelancet.com/journals/lanepe/article/PIIS2666-7762(21)00119-8/fulltext33. https://www.gov.pl/web/rpp/podsumowanie-dzialan-rzecznika-praw-pacjenta-w-zakresie-leczenia-boreliozy-metoda-ilads-i-pierwsza-kara-pieniezna-nalozona-w-tej-sprawie34. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34788080/35. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/15303667251363125borelioza leczenie naturalne, zioła na boreliozę, protokół Buhnera, czystek na boreliozę, przewlekła borelioza leczenie, borelioza objawy, biorezonans borelioza, ozonoterapia borelioza, komora hiperbaryczna borelioza, srebro koloidalne borelioza, ILADS Polska, borelioza leczenie domowe, rdestowiec japoński borelioza, koci pazur borelioza, lekarz ILADS Polska, borelioza antybiotyki nie pomagają, reakcja Herxheimera borelioza, borelioza forum leczenie, borelioza leczenie ziołami, naturalne leczenie boreliozy, borelioza rumień wędrujący, neuroborelioza objawy, borelioza diagnostyka, choroba z Lyme, kleszcz borelioza, borelioza a depresja, borelioza stawowa, zespół poboreliozowy, borelioza szczepionka, Borrelia burgdorferi

Koale to nie głupie pluszaki jędzacę eukaliptusa. To jedyne ocalałe gatunki z całej rodziny koalowatych, z systemem detoksykacji, którego nie ma żaden inny ssak na Ziemi - i z chorobami wenerycznymi, które mogą je doprowadzić do wyginięcia.W tym filmie rozbijam każdy popularny mit o koalach. Zdjęcie gładkiego mózgu koali krążące po internecie to tak naprawdę żelowy model ludzkiego płodu. Koale nie są na haju od eukaliptusa — śpią po 22 godziny, bo ich dieta jest tak niskokaloryczna, że nie mogą sobie pozwolić na marnowanie energii. A ich rzekoma głupota to w rzeczywistości ekstremalny minimalizm - koala postawiła wszystko na jedną kartę i od milionów lat jej to działa.Przy okazji - koale mają odciski palców nieodróżnialne od ludzkich (odkrył to polski naukowiec Maciej Henneberg), dwa przeciwstawne kciuki na każdej łapie, rozwidlone prącia, podwójne pochwy, rodzą młode wielkości ziarna fasoli, a ich potomstwo musi jeść odchody matki żeby w ogóle móc trawić eukaliptus. Ich wątroba produkuje enzymy tak potężne, że rozkładają nie tylko trucizny z liści, ale też antybiotyki — co sprawia, że leczenie koali z chlamydii, która infekuje nawet 100% niektórych populacji, to koszmar weterynaryjny. Do tego dochodzi retrowirus KoRV, który dosłownie wbudowuje się w DNA koali i jest przekazywany potomstwu jak gen - to ewolucja obserwowana w czasie rzeczywistym.W 2026 roku zatwierdzono pierwszą jednodawkową szczepionkę przeciw chlamydii u koali, która zmniejszyła śmiertelność o co najmniej 65%. Populacja liczy dziś około 329 tysięcy osobników, ale ich przyszłość zależy od tego, czy zdążymy szybciej niż pożary, urbanizacja i wirusy.Źródła:1. https://www.nature.com/articles/s41588-018-0153-52. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24309276/3. https://connectsci.au/am/article-abstract/28/2/243/35706/4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9879153/5. https://www.nature.com/articles/s41598-019-49382-96. https://www.nature.com/articles/nature048417. https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.13047041108. https://vdoc.pub/documents/the-koala-natural-history-conservation-and-management-australian-natural-history-series-2thcftbv4ceg9. https://www.comparativebrainanatomy.org/diprotodontia/koala-brain10. https://www.dcceew.gov.au/environment/biodiversity/threatened/action-plan/priority-mammals/koala11. https://www.bbc.com/news/science-environment-3543829412. https://www.nationalgeographic.com/animals/mammals/facts/koala13. https://apnews.com/article/australia-koala-chlamydia-vaccine-endangered-8fd0b6bf87ebe1e65c27b5f910a20ff114.https://www.infowet.pl/badania_naukowe/210/koale_w_nieoczekiwanym_miejscu_plantacje_tez_moga_je_ratowac%2C3737.html

Misja Artemis II to pierwszy lot załogowy w stronę Księżyca od ponad 50 lat. W tym filmie wyjaśniam, dlaczego to wydarzenie zmienia wszystko - od jednego zdjęcia Ziemi w świetle Księżyca, przez kapsułę Orion lecącą dalej niż jakikolwiek człowiek w historii, po plany budowy bazy księżycowej na południowym biegunie.Program Artemis to nie powtórka z Apollo. Czworo astronautów NASA leci na 10-dniową wyprawę wokół niewidocznej strony Księżyca, testując systemy, które mają nas tam zabrać na stałe. W filmie tłumaczę, jak dokładnie wygląda trajektoria lotu, dlaczego rezygnacja z techniki skip entry (skakania po atmosferze) to poważny kompromis inżynieryjny i co tak naprawdę pokazała bezzałogowa misja Artemis I - od manekinów mierzących promieniowanie kosmiczne po pękającą osłonę termiczną.Opowiadam też o tym, co czeka nas dalej: Artemis III i testy dokowania ze Starshipem SpaceX na orbicie, Artemis IV jako pierwsza misja z lądowaniem ludzi, plany budowy bazy na południowym biegunie Księżyca i powody, dla których NASA anulowała stację Lunar Gateway. Dlaczego akurat biegun południowy? Bo w wiecznym cieniu kraterów może kryć się lód wodny - klucz do produkcji tlenu i paliwa rakietowego, bez którego eksploracja dalszego kosmosu nie będzie możliwa. A na koniec opowiadam, dlaczego powrót na Księżyc trwał tak długo, ile to wszystko kosztuje i na co ja osobiście wydałbym budżet misji Artemis.Źródła:https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-scraps-2027-artemis-iii-moon-landing-in-favor-of-2028-mission/https://www.scientificamerican.com/article/nasas-artemis-ii-moon-mission-engulfed-by-debate-over-its-controversial-heat/scientificamerican.com/article/why-is-it-so-much-harder-for-nasa-to-send-people-to-the-moon-now-than-it-was-during-the-apollo-era/https://youtu.be/o593JmtLyMU?si=3cKF9q8A_RNxVd-_https://youtu.be/Kl3nyGyRwAw?si=I_Y6G-Qy-izjx_9Thttps://youtu.be/zNv7o8wEJdc?si=omP3qkg6EdL_YNHM

Jedno zdjęcie. 30 sekund naświetlania. Prawie 10 milionów galaktyk. Nie, to nie Hubble i nie Webb. To aparat fotograficzny wielkości SUV-a, który właśnie zaczął kręcić coś w rodzaju filmu nocnego nieba.Obserwatorium im. Very Rubin w Chile działa zupełnie inaczej niż inne teleskopy. Jego kamera LSST ma rozdzielczość 3200 megapikseli (Twój iPhone: 48), a co kilka nocy skanuje ten sam kawałek nieba i porównuje nowy obraz ze starym. Wszystko, co się przesunęło, rozjaśniło, przygasło albo wybuchło, zostaje wyłapane automatycznie.W tym filmie pokazuję:- jak działa największy cyfrowy aparat świata i czemu trafił do Księgi Rekordów Guinnessa- co widać na pierwszych obrazach i skąd tyle galaktyk na jednej klatce- jak teleskop w kilka nocy wyłapał ponad 2000 nowych asteroid (w tym 7 obiektów bliskich Ziemi)- czym jest obrazowanie różnicowe i po co nam „timelapse" wszechświata- jak samemu przeglądać dane z Rubin za darmo, z własnego komputera (Skyviewer)Obserwatorium ma pracować co najmniej dekadę. W tym czasie może zidentyfikować 20 miliardów galaktyk i odkryć 5 milionów nowych asteroid, co byłoby więcej niż cały dotychczasowy dorobek astronomii w tej dziedzinie.Źródła:1. https://eventhorizontelescope.org/sites/g/files/omnuum3116/files/eht/files/avgimage_afmhot_us_edit.png2. https://exoplanetes.umontreal.ca/wp-content/uploads/2024/06/dji-0652-scaled.jpg3. https://static.techno-science.net/illustration/Libre/2025/05/30/1-90.jpg4. https://youtu.be/NoQTrm8tebo?t=545. https://rubinobservatory.org/news/first-imagery-rubin6. https://www.youtube.com/watch?v=Gitit3LwQ207. https://www.mpg.de/24915532/vera-rubin-pioneer-of-dark-matter8. https://www.kwantowo.pl/2024/11/25/recenzja-biografii-vera-rubin-zycie/9. https://www.youtube.com/watch?v=cfAoe66HuS010. https://alejakto.pl/dlaczego-fizycy-poluja-na-wimp-y/11. https://www.uw.edu.pl/teleskop-w-chile/12. https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/728927-largest-digital-camera13. https://www.youtube.com/watch?v=jkaACPpg7cg14. https://www.youtube.com/watch?v=HJ3FHaQIhQQ15. https://rubinobservatory.org/for-scientists/rubin-101/telescopes16. https://www.youtube.com/watch?v=yTuytj0cYAE17. https://esahubble.org/images/heic0611b/18. https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-delivers-deepest-infrared-image-of-universe-yet/19. https://www.youtube.com/watch?v=uIoPlVVHtQA20. https://rubinobservatory.org/gallery/collections/outreach-education/glp9q91ccd16r8n7b74ak20n1h21. https://www.youtube.com/watch?v=eS6FXc350Bs22. https://www.daviddarling.info/encyclopedia/R/RR_Lyrae_star.html23. https://rubinobservatory.org/news/rubin-first-look/rhythm-stars24. https://www.youtube.com/watch?v=hNGC8qDEntM25. https://www.youtube.com/watch?v=DTuq-vBsDJE26. https://www.youtube.com/watch?v=vfvo-Ujb_qk27. https://www.esa.int/Space_Safety/Planetary_Defence/40_000_near-Earth_asteroids_discovered28. https://skyviewer.app/29. https://www.skyatnightmagazine.com/advice/what-are-diffraction-spikes