Scientias Podcast

Wat gebeurt er als het elektriciteitsnet plotseling uitvalt? In deze aflevering duiken Diederik en Krijn in de geschiedenis en werking van de grootste machine die de mens ooit heeft gebouwd. Van Faraday, Tesla en Edison tot de uitdagingen van een moderne stroomstoring.
Ook beantwoorden we een luisteraarsvraag over mijnbouw op de maan. Wordt de maan daardoor lichter?
00:00 Intro: het stroomnet als grootste machine ooit
03:08 Luisteraarsvraag over mijnbouw op de maan
05:27 Wordt de maan lichter door mijnbouw?
09:17 Helium-3 als mogelijke brandstof voor kernfusie
17:34 Waarom bevindt helium-3 zich op de maan?
22:46 Verandert maanbouw de baan van de maan?
25:55 Gevolgen voor zonsverduisteringen
26:18 Waarom het elektriciteitsnet onmisbaar is
27:58 Wat gebeurt er bij een langdurige stroomuitval?
33:00 Hoe start je een uitgevallen stroomnet opnieuw op?
35:04 De geschiedenis van elektriciteit
39:29 Galvani, Volta en de eerste batterij
43:17 Ørsted ontdekt de koppeling met magnetisme
46:32 Elektrolyse en de eerste experimenten met batterijen
50:01 Michael Faraday en elektromagnetische inductie
55:31 Waarom we wisselstroom gebruiken
58:00 Edison versus Tesla en de oorlog van de stromen
01:00:44 Vooruitblik en afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe betrouwbaar is DNA-bewijs eigenlijk? In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in de wetenschap achter forensisch onderzoek. Ze bespreken de geschiedenis van sporenonderzoek, van vroege autopsies en gifdetectie tot vingerafdrukken en moderne DNA-profielen.
Boekaanbeveling: The Poisoner's Handbook, Debrah Bluhm (en ook In de naam van de roos van Umberto Eco)
00:00 De wetenschap achter true crime
00:51 Waarom is tachtig vier keer twintig?
11:16 Hoe bewijs je dat iemand schuldig is?
12:06 Wat is forensische wetenschap?
13:54 Julius Caesar als plaats delict
19:03 Song Ci en de verraderlijke vliegen
20:58 Arsenicum en de Marsh-test
27:37 Edmond Locard en het eerste politielaboratorium
29:13 Vingerafdrukken en de zaak-Rojas
32:04 Hoe betrouwbaar zijn haren, vezels en andere sporen?
36:11 DNA-vervuiling en de onschuldige Lukis Anderson
39:31 Het Spook van Heilbronn
41:55 Hoe werkt een DNA-profiel?
46:12 Alec Jeffreys en de ontdekking van de DNA-barcode
53:34 Restrictie-enzymen: DNA knippen zonder CRISPR
57:05 Moderne DNA-profielen en loci
1:00:33 Bayesiaanse statistiek in de rechtszaal
1:04:13 De prosecutor’s fallacy
1:05:18 De zaak-Lucia de Berk
1:07:47 Likelihood ratio: OM tegenover verdediging
1:12:00 Wat DNA-bewijs wel en niet bewijst
1:13:55 Boekentip en afsluiting

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat dit niet zo is, tja, daar twijfelt Diederik niet aan, maar waarom twijfelt hij daar niet aan? Dat legt hij aan Krijn uit in deze aflevering van de Scientias Podcast
0:00 Is de maanlanding echt gebeurd?2:43 Waarom zoveel mensen twijfelen6:59 Is de scepsis over de maanlanding toegenomen?12:27 Vertrouwen in wetenschap en deskundigen16:27 Hoe complotdenken werkt20:01 Waarom complotverhalen aantrekkelijk zijn23:53 De bewijzen voor de maanlanding24:17 Waarom zo’n groot complot niet geheim blijft33:53 De Sovjet-Unie als onafhankelijke getuige38:03 Volgstations en radiosignalen40:00 Reflectoren, maanstenen en ander fysiek bewijs45:11 Van Allen-gordels en dodelijke straling51:11 Extreme temperaturen op de maan56:38 Waarom er geen sterren op de foto’s staan59:37 Hoe live televisie vanaf de maan werkte1:05:14 Waarom de vlag leek te wapperen1:06:40 Wie zette de camera klaar?1:08:57 De C op de maansteen en de ontbrekende krater1:11:09 Waren de Apollo-computers niet te primitief?1:12:31 Vertrouwen, woede en de slotconclusie
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering duiken we in twee totaal verschillende verhalen die toch iets gemeen hebben: hoe feiten, toeval en wetenschap soms veel vreemder zijn dan fictie. We hebben het over een virale video over de Twin Towers, de hardnekkigheid van complotdenken en de kracht van materiaalkunde. Daarna reizen we door naar Apollo 17, de laatste bemande maanmissie, waarin geoloog Harrison Schmitt een ontdekking deed die nog altijd fascineert: oranje maangrond.
00:00 Intro: Apollo 17 en de virale Twin Towers-video
00:55 De short over de Twin Towers gaat viraal
02:19 Waarom wetenschap soms scherp gebracht moet worden
03:15 Wat staal zo sterk maakt
05:10 Jet fuel, steel beams en materiaalkunde
07:34 Reacties, complotdenkers en wetenschappelijk denken
09:04 Sherlock Holmes-denken versus echte wetenschap
11:20 Waarom losse details misleidend kunnen zijn
14:03 Toeval bestaat: Tsutomu Yamaguchi
18:01 Kokura, Nagasaki en bizarre toevalligheden
21:18 Terug naar de maan: Apollo 17
22:33 De wetenschapsmissie waar iedereen op wachtte
24:38 De enige nachtelijke Saturn V-lancering
27:00 Waarom Apollo 17 ’s nachts moest vertrekken
28:59 Waarom Taurus-Littrow werd gekozen
32:00 Lage zon, schaduwen en landen op de maan
34:01 Countdownproblemen vlak voor vertrek
36:06 Een defecte diode en een knappe noodoplossing
38:21 De lancering van Apollo 17
39:29 De bemanning: Cernan, Evans en Schmitt
40:00 Harrison Schmitt: geoloog tussen testpiloten
42:00 Waarom Schmitt Joe Engle verving
44:00 De langste maanrit en de zoektocht naar vulkanisme
45:52 Oranje maangrond bij Shorty-krater
47:03 Waarom oranje glas zo bijzonder was
50:04 Wat het onderzoek op aarde onthulde
52:03 Waarom een geoloog op de maan onmisbaar was
53:04 Raindrop pattern en maanstof als archief
55:03 Wat alle Apollo-missies hebben opgeleverd
57:03 Wat maanstenen vertellen over het ontstaan van de maan
59:01 Kraters, bombardementen en verschuivende planeten
01:00:00 Space weathering en de geschiedenis van de zon
01:01:04 De maan als tijdcapsule van ons zonnestelsel
01:02:02 Volgende week: maanlanding-complotten
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman opnieuw in het Apollo-programma. Dit keer staan Apollo 15 en Apollo 16 centraal, de missies waarin de maanreizen pas echt wetenschappelijke expedities werden. Met langere verblijven, een maanauto, nieuwe experimenten en wetenschappers die vanaf de aarde live meekeken, veranderde de maan ineens in een rijdend laboratorium.
00:00 Intro: Apollo 15 en 16 als echte wetenschapsmissies
02:28 De Apollo-reeks gaat verder
03:00 Waarom Apollo 15, 16 en 17 de J-missies heten
04:30 De verwarrende nummering van Apollo
04:56 Apollo 1 en de ramp die NASA veranderde
08:00 Waarom Apollo 2 en 3 niet bestaan
10:00 Van testvluchten naar maanlanding
12:30 De J-missies: langer blijven, verder rijden, meer wetenschap
14:49 Afvalzakken op de maan als onverwacht experiment
17:54 Panspermie en de vraag hoe leven kan overleven
20:00 Astronauten, straling en medische data
20:39 Jim Irwin en de bijna-hartproblemen op de maan
25:17 Lichtflitsen in de ogen van Apollo-astronauten
27:37 Een simpel experiment met lichtdichte oogmaskers
31:34 Artemis en de toekomst van de maan
32:33 George R. Carruthers en UV-astronomie
37:12 De Far Ultraviolet Camera/Spectrograph van Apollo 16
40:16 De geocorona: de aarde met een spookachtige ring
42:31 Lyman-alpha en het licht van waterstof
44:38 Kosmische achtergrondstraling uitgelegd
47:12 Het Lyman-alpha-bos als röntgenfoto van het heelal
50:15 De Lunar Roving Vehicle: de duurste skelter ooit
52:13 Hoe de rover de wetenschap op de maan veranderde
53:27 De Genesis Rock en geologie op de maan
54:09 Live meekijken met de kleurencamera op de rover
54:52 Ed Fendell en de op afstand bestuurde maancamera
56:00 Waar was de cameraman op de maan?
58:29 Hoe kon de maanlanding in kleur worden uitgezonden?
1:00:00 Een slimme kleurencamera met draaiend filterwiel
1:01:51 Waarom context alles is in geologie
1:03:23 Vooruitblik naar Apollo 17
1:03:32 Wat deze missies laten zien over wetenschap
1:05:17 Afsluiting
See omnystudio.com/listener for privacy information.