Fixdit - Historische Klassiekers

Bonusauteurs bij aflevering 5 van Historische Klassiekers over Katharina Lescailje.
Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Cornelia van der Veer, Titia Brongersma en Elisabeth Hoofman, die alle drie de Amsterdamse drukker Lescailje kenden, die centraal staat in aflevering 5. Allemaal eigenzinnige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd (1500-1800).
Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over deze drie auteurs.
Of beluister aflevering 5 over Katharina Lescailje om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Marijke Meijer Drees en dichter en hertaler Ellen Deckwitz. De hertalingen door Ellen Deckwitz vindt u hier.
Meer informatie over de hertaalde gedichten van Lescailje door Ellen Deckwitz vindt u in deze substack.
Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Stel je voor: een zakenvrouw die in 1672, middenin het Rampjaar, de machtigste mannen van Amsterdam tartte: niet met zwaarden, maar met woorden.
Terwijl de Republiek wankelde - de Fransen en Engelsen stonden aan de grenzen, Johan de Witt werd vermoord - formuleerde Katharina Lescailje haar mening. Ze was dichter, drukker, uitgever, en bovenal: zakenvrouw. Met haar gedichten verdedigde ze de vrijheid van de stad, loofde ze strategisch de elite en bouwde ze een netwerk op waar zelfs de machtigste heren jaloers op zouden zijn.
Maar hier is het vreemde: haar naam staat niet in de geschiedenisboeken. Terwijl ze buitenlandse toneelstukken omwerkte, politieke pamfletten schreef en een kloeke driedelige bundel achterliet die vrouwen inspireerde om de pen op te pakken, is ze bijna vergeten. Waarom?
In deze aflevering duiken we in het leven van Katharina Lescailje en ontdekken we hoe ze met inkt en papier een plek veroverde. Wat als we ook haar - en niet alleen de mannen - beschouwen als architect van de Gouden Eeuw?
Katharina Lescailje (1649-1711) woonde in Amsterdam.

Op de website van Fixdit vind je negen hertaalde gedichten van Katharina Lescailje door Ellen Deckwitz, waaruit een aantal worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Katharina Lescailje in haar drukkerij. 
In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Katharina Lescailje. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits
Host: Fleur Speet
Gasten: Ellen Deckwitz en Marijke Meijer Drees
Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).
Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.
Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen
Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:
Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering, en verder lezen: 
Ariadne Schmidt, Manon van der Heijden, Elise van Nederveen Meerkerk, 'Terugkeer van het patriarchaat? Vrije vrouwen in de Republiek'
Ellen Grabowsky 'Katharina Lescailje (1649-1711) en de "vrouwenzucht". Schijn of werkelijkheid?'

Bonusauteurs bij aflevering 4 van Historische Klassiekers.
Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Anna Maria van Schurman, Charlotte de Huybert en Maria Margaretha van Akerlaecken, die alle drie net als Johanna Hobius een soort vrouwenlof schreven en zo aanhaakten bij de querelle des femmes, die centraal staat in aflevering 4. Allemaal eigenzinnige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd (1500-1800).
Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over deze drie auteurs.
Of beluister aflevering 4 over Johanna Hobius om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Nina Geerdink en auteur en hertaler Maud Vanhauwaert.
Meer informatie over de hertaalde vrouwenlof van Hobius door Maud Vanhauwaert, en nog een liefdesgedicht vindt u hier.
Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Was Hobius een Dolle Mina avant la lettre? Dat klinkt misschien vreemd voor een vrouw die schrijft dat vrouwelijke kennis de man tot eer strekt. Maar juist dáár wordt het zo spannend, want Hobius morrelt slim, geestig en soms schrijnend aan de patriarchale grenzen van haar tijd, vertelt hertaler Maud Vanhauwaert.
Ik kán lezen en leren, ik kán studeren, laat ons vrouwen dat doen, zegt Johanna Hobius in 1643. Ze voert een stoet bijzondere vrouwen op als bewijs, net zoals Christine de Pisan dat eeuwen eerder deed.
In De Lof voor alle Eerbare Vrouwen en jongh-vrouwen, en een tegenwerpinge aen alle verachters der selver bewijst Hobius zelf hoe goed ze de retorica beheerst. Het gedicht klinkt simpel, maar zoals Vanhauwaert concludeert: dat is schijn, het zit gehaaid in elkaar. Vanhauwaert had graag een kop koffie met Hobius gedronken. Luister maar.
Johanna Hobius (1614-1642) woonde in Brouwershaven.

Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Maud Vanhauwaert, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Johanna Hobius bij haar raam. 
In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Johanna Hobius. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits
Host: Fleur Speet
Gasten: Maud Vanhauwaert en Nina Geerdink
Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).
Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.
Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen
Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:
Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering, en verder lezen: 
Christine de Pisan Het boek van de stad der vrouwen 1405: Lees dat boek!!
Simone Veld Tot lof van vrouwen? Retorica, sekse en macht in paradoxale vrouwenloven in de Nederlandse letterkunde (1578-1662) 2004
Charlotte de Huybert, 'Lofdicht ter eren van den heer mijnheer Johan van Beverwijck, op dit zijner achtb. tegenwoordig werk. Ingesteld ter ere van de ed. welgeleerde juffrouw, juffr. Anna Maria van Schurman' in: Van de wtnementheyt des vrouwelicken geslachts Johan van Beverwijck, hier op de DBNL te vinden.
Joyce Pijnenburg 'Wat wij nog van Johanna Coomans kunnen leren', de Volkskrant 7 januari 2024
Judith Brouwer en Harm Nijboer, Johanna Hobius en Arnoud van Beyeren: De koude kant van een vrouwenlof. Gen. Tijdschrift voor familiegeschiedenis, 2025, 48-53. Nina Geerdink hierover op Neerlandistiek 17 juli 2025
Fleur Speet 't Lof der vrouwen op literatuurgeschiedenis.org

Bonusauteurs bij aflevering 3 van Historische Klassiekers.
Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Judith Lubbers, Antoinette Bourignon en Alida Bruno, die in dezelfde tijd schreven als Tesselschade Roemers, die centraal staat in aflevering 3. Allemaal eigenzinnige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd (1500-1800).
Klik op Historiek voor een artikel met meer informatie over deze drie auteurs.
Of beluister aflevering 3 over Tesselschade Roemers om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met wetenschapper Olga van Marion en auteur en hertaler Ilja Leonard Pfeijffer.
Meer informatie over de hertaalde gedichten door Ilja Leonard Pfeijffer vindt u hier.
Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.
Voor het grafdicht van Alida Bruno op de DBNL, klik hier.
Hier vindt u de dissertatie van Mirjam de Baar over Antoinette Bourignon, 'Ik moet spreken'. Het spiritueel leiderschap van Antoinette Bourignon (1616-1680), 2004.