Macro met Boot en Mujagić | BNR

Terwijl de oorlog in Iran en de aanvallen op omliggende landen voortduren, stijgen de prijzen voor olie en gas gestaag. Benzine en diesel zijn in rap tempo schrikbarend veel duurder geworden, waardoor de vrees voor een nieuwe energiecrisis toeneemt. Toch denkt Marieke Blom, hoofdeconoom bij ING, dat een crisis zoals in 2022 niet waarschijnlijk is. 'Dit is een totaal andere situatie.’
Als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten en de sluiting van de Straat van Hormuz is de prijs van diesel binnen een week bijna 30 cent gestegen, waardoor de adviesprijs voor een liter diesel nu op 2,375 cent staat. En ook op de financiële markten is de situatie veranderd. Maar volgens Blom is er geen reden voor paniek. ‘Gasprijzen zullen nog steeds stijgen, maar het wordt niet zo extreem als in 2022.’
‘Toen wisten we dat de situatie lang zou aanhouden. Nu denken veel analisten dat dit conflict minder lang zal duren’, zegt Blom. ‘Simpelweg omdat de militaire overmacht van de Verenigde Staten en Israël ten opzichte van Iran enorm is.’
Tegelijkertijd gebruikt Europa volgens Blom op dit moment veel minder gas gebruikt dan destijds, ‘ongeveer 15 procent minder’. De energievoorziening uit kerncentrales in Frankrijk en waterkrachtcentrales in Noorwegen was in 2022 ook veel lager, onder meer als gevolg van onderhoudswerkzaamheden.
Tijdens de coronacrisis heeft de overheid maatregelen genomen om consumenten te helpen bij de gestegen energiekosten. Vooralsnog zijn die nu nog niet nodig, maar volgens Blom staan ze inmiddels wel klaar. ‘Ook het huidige kabinet heeft allerlei regelingen waarmee ze de stroomprijs in de komende jaren laag houden.’
In tegenstelling tot 2022 komt het meeste gas inmiddels uit Qatar en de Verenigde Staten, in plaats van via pijpleidingen vanuit Rusland. Ondanks dat de Straat van Hormuz is afgesloten en er ook gevaar is in de Perzische Golf, zijn de vooruitzichten goed. ‘Het afgelopen jaar is het aanbod vanuit de VS al opgelopen en dit jaar wordt er tussen de 5 en 10 miljard kubieke meter extra geleverd.’ Ook Qatar wil meer lng gaan leveren, op het moment dat Straat van Hormuz weer open is.
Tot slot speelt mee dat EU-landen inmiddels gezamenlijk actief zijn op de gasmarkt, en niet meer tegen elkaar opbieden. ‘In 2022 zeiden Europese overheden: het maakt me niet uit wat ik ervoor moet betalen, als mijn gasopslagen maar vol zitten. Vervolgens ging elke overheid bieden op gas, waarbij ze niet alleen tegen Europese, maar ook tegen Aziatische concurrenten streden.’
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het conflict in het Midden-Oosten zorgt wereldwijd voor grote spanningen. Niet alleen geopolitiek, maar ook economisch zijn de gevolgen merkbaar. Zo is de Straat van Hormuz, waar ongeveer een vijfde van alle wereldwijde olietransport doorheen gaat, momenteel afgesloten. Dat brengt risico’s met zich mee, zegt Jan-Paul van de Kerke van het Economisch Bureau van ABN Amro. Toch blijft hij voorzichtig optimistisch. ‘Er zijn donkere wolken en interactie-effecten [van verschillende ontwikkelingen, red.], maar vooralsnog is het economische momentum nog stevig.’
De macro-impact van de situatie in het Midden-Oosten hangt af van de hevigheid en de duur van het conflict. ‘Even geen schip door de Straat van Hormuz is niet zo erg, maar als dat langer aanhoudt, dan komen we in de problemen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eurostat publiceerde gisteren een voorlopige raming voor februari 2026: de inflatie in de eurozone komt uit op 1,9 procent. ‘Dat is iets hoger dan in januari, en dat is niet wat je graag wilt zien’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. In Nederland ligt de inflatie met 2,4 procent bovendien opnieuw duidelijk boven het eurozonegemiddelde. Maar volgens Mujagić zegt dat vooral iets over het verleden: ‘Het is alsof je in de achteruitkijkspiegel kijkt. Belangrijker is wat je door de voorruit ziet.’
En die voorruit ziet er donker uit?
Nou, ik heb het wel eens wat minder donker meegemaakt. Er gebeuren nu dingen in het Midden-Oosten met als gevolg dat de gas- en olieprijzen stijgen. Dat gaat direct in de inflatiecijfers zitten. De energiecomponent is namelijk een belangrijk deel van het totale inflatiecijfer, maar heeft ook een soort domino-effect. Als energie duurder wordt, wordt het niet alleen voor jou en mij duurder, maar ook voor bedrijven. En afhankelijk van hoe lang het duurt, gaan bedrijven die kosten in een soort slowmotiontraject doorberekenen, namelijk via de verwerking in goederen en diensten die zij maken.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de Amerikaanse aanval op Iran en de intense onrust in het Midden-Oosten gebeurde er iets opvallends: de dollar steeg in waarde. Wat eigenlijk heel gebruikelijk was: bij spanning vluchten beleggers in de Amerikaanse dollar. Alleen: afgelopen jaar gebeurde dat opvallend genoeg niet, terwijl ook toen rond Iran dezelfde soort spanningen waren. Edin Mujagic legt uit wat er is veranderd.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij de aanvallen van Israël en de VS op Iran in juni vorig jaar leek de Amerikaanse president Donald Trump nog weinig te voelen voor buitenlandse interventies en zeker niet voor regime change. Die houding is – met de huidige aanvallen – inmiddels volledig verdwenen, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Trump ziet buitenlandse interventies nu als een manier om zich te manifesteren, en dat doet hij hier ook. Dat is een wijziging die de onrust in de wereld en het militaire gevaar dramatisch heeft verhoogd.’
Wat betekent die beleidswijziging?
Het belangrijkste is dat het enorme onrust geeft, omdat je niet weet welke leider er vervolgens komt. Juist die voorspelbaarheid van een bestaande leider valt weg. Met de huidige militaire conflicten neemt de onvoorspelbaarheid enorm toe. Verrassend genoeg zie je dat nog nauwelijks terug op de financiële markten. Zelfs bij de olieprijs, het directe mechanisme waarmee de echte economie wordt geraakt, valt het vandaag op zichzelf reuze mee. De markten bewegen amper: één procent omlaag, de dollar iets omhoog en de olieprijs zes à zeven procent omhoog, wat logisch is omdat veel olie daar vandaan komt. Maar het prijsniveau is niet bijzonder als je naar de afgelopen twee jaar kijkt; het zit rond een gemiddeld niveau, zou je bijna kunnen zeggen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.