Macro met Boot en Mujagić | BNR

Zeventig vooraanstaande Europese economen dringen vandaag in een open brief aan op waakzaamheid nu de discussie over de digitale euro in een stroomversnelling raakt. Let goed op de belangen en weersta de lobby van de financiële sector, is de centrale boodschap. Een van de zeventig economen, verenigd in het Sustainable Finance Lab, is macro-econoom Arnoud Boot. De digitale euro, dat klinkt als een technisch onderwerp, dus leg uit. Kijk, uiteindelijk gaat het over de vraag: waar ligt de macht in de economie? De vraag is nu, of Europa vanuit het oogpunt van strategische autonomie een soort anker nodig heeft in het financieel systeem. Vroeger was dat de centrale bank. Je kon ervan uitgaan dat je bankbiljetten en munten, die uitgegeven werden door de centrale bank, dat dat het publieke geld was, het primaire betaalmiddel. En dat is nu niet meer zo dus? Nou, als Trump begint met zijn vriendjes hun eigen munten te laten ontwerpen, waarmee betaald kan worden, dan krijgt een platform als Amazon nog meer macht. En ze hebben al heel veel macht. Dat is de stablecoin discussie die nu speelt. Maar het gaat ook om de commerciële banken, die na de centrale bank de belangrijkste speler werden in geldcreatie. Nog slechts 4 procent van het geld wordt gecreëerd door de centrale bank, 96 procent door de commerciële banken. De stablecoins zijn nu nog niet zo dominant, maar de commerciële banken wel, zeg je... See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederlandse en Europese banken snijden diep in hun personeelsbestand. Volgens macro-econoom Arnoud Boot is dat lang niet altijd een investering in de toekomst. ‘Voor veel banken is dit vooral uitponden.’ Waarom snijden banken nu massaal in hun personeelsbestand? Er is niet één oorzaak. In brede zin kun je zeggen dat banken te lang zijn blijven werken volgens structuren uit het verleden. Veel processen hadden eerder geautomatiseerd kunnen worden, maar die omslag is traag verlopen. Daarnaast speelt het witwasdossier een grote rol. Banken hebben de afgelopen jaren duizenden extra medewerkers aangenomen om aan strengere regels te voldoen. Die personele groei wordt nu deels teruggedraaid, omdat toezicht efficiënter mag worden georganiseerd op sectorniveau, in plaats van dat elke bank alles afzonderlijk controleert. Dat vraagt om meer automatisering en flexibiliteit, en leidt nu tot het schrappen van banen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het vijfde jaar op rij komt de inflatie in Nederland uit boven de 2 procent. ‘Je zou bijna kunnen zeggen: some things never change’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. In december bedroeg de inflatie 2,8 procent en voor het hele jaar 2025 komt deze uit op 3,3 procent. ‘Dat zijn percentages waar Nederland in het verleden niet aan gewend was en die duidelijk aan de hoge kant zijn.’ Waarom zakt de inflatie zo langzaam? De inflatie is op een bepaald moment snel gedaald. Van 10 tot 15 procent ging deze in korte tijd terug naar 3 procent. Daarna stagneerde de daling. Het laatste deel van het proces blijkt moeilijk. Dat hangt onder andere samen met de sterke prijsstijgingen in de dienstensector van de economie. Als inflatie eenmaal in dat deel van de economie terechtkomt, wordt zij hardnekkig en moeilijk terug te dringen. Daarom is 2025 een jaar van hoge inflatie en zal dat in 2026 waarschijnlijk ook het geval zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de Financial Times analyseerde IMF-hoofdeconoom Gita Gopinath waarom 2025 economisch gezien onverwacht goed uitpakte. Dat is volgens macro-econoom Edin Mujagic een vraag die veel economen en niet-economen bezighoudt. Hoewel de wereldeconomie er goed voor lijkt te staan, is er volgens hem sprake van een ‘fragiele situatie’. ‘De gevolgen voor de economie moeten voor een groot deel misschien nog komen.’ De verwachting was dus dat 2025 een economisch catastrofaal jaar zou worden. Waarom? Omdat de Verenigde Staten begin dat jaar een nieuwe president kregen en er allerlei maatregelen kwamen, waaronder veel hogere importheffingen. De vrees was, en voor velen ook de overtuiging, dat dit behoorlijke schade zou opleveren voor zowel de Amerikaanse economie als de wereldeconomie. Toch moeten we begin 2026 vaststellen dat van die schade weinig zichtbaar is geworden. Sterker nog, de Amerikaanse economie heeft een keurig jaar achter de rug en ook de wereldeconomie is behoorlijk gegroeid. Dat roept de fundamentele vraag op of we in een nieuwe economische werkelijkheid zijn beland en of de bekende economische natuurwetten nog wel gelden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Europese begrotingsraamwerk ligt al langer onder vuur. Nu heeft ook Paolo Surico, econoom verbonden aan de London School of Economics, zich erover uitgesproken. In zijn kritiek kan macro-econoom Edin Mujagic zich opvallend goed vinden. ‘Economisch gezien is er van alles mis met sommige Europese regels.’ Wat zegt Surico over het Europese begrotingsraamwerk? Hij wijst erop dat er sinds een paar jaar, door de pandemie en andere wereldwijde ontwikkelingen, een nieuwe regel geldt binnen de Europese Unie. EU-landen mogen meer gaan lenen, ook als ze al hoge schulden hebben en ook als het begrotingstekort aan de hoge kant is, zolang dat geld maar bestemd is voor defensie. Politiek gezien is dat volgens hem volkomen logisch, omdat veiligheid nu eenmaal een hoge prioriteit heeft. Maar economisch gezien is er van alles mis met die regel.See omnystudio.com/listener for privacy information.