Semi Interessant | Wetenschap, feitjes en humor in één

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant

De AMOC houdt Europa warm. Maar wat als die gigantische oceaanstroom instort? Klimaatwetenschapper René van Westen schat de kans op meer dan vijftig procent.

Nederland zit op dezelfde breedtegraad als Zuid-Canada, maar is gemiddeld tien graden warmer. Dat danken we aan de AMOC. Als de AMOC instort, kan het hier op jaarbasis tien graden afkoelen. De wintermaanden zelfs vijftien graden. Volgens René betekent dat ook twintig procent minder neerslag, hogere zeespiegel en zwaardere winterstormen.

René van Westen is postdoc aan de Universiteit Utrecht en publiceerde in 2024 in Science Advances het onderzoek dat wereldwijd de aandacht trok. Hij legt uit wat kantelpunten zijn, waarom het IPCC de risico's onderschatte, en waarom de AMOC al langer onder druk staat dan we dachten.
Je leert
Wat de AMOC is en waarom die Europa verwarmt
Waarom Nederland tien graden warmer is dan Zuid-Canada
Het verschil tussen weer en klimaat in een opwarmende wereld
Hoe kantelpunten en feedback loops werken
Waarom de kans op instorting hoger is dan het IPCC schatte
Wat een instorting concreet betekent voor het Nederlandse klimaat

___
Shownotes en bronnen: ⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠
📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠[email protected]⁠⁠
Volg ons:Instagram: ⁠⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠
TikTok: ⁠⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠⁠
⸻
Hoofdstukken
00:00 Introductie
02:11 Van weerman tot klimaatwetenschapper
03:42 Drie dilemma's met René van Westen
08:20 Het verschil tussen weer en klimaat
10:45 Opwarming in Nederland: twee keer zo snel
15:50 Wat is de AMOC precies
18:25 De AMOC maakt Nederland warmer dan Canada
20:54 De AMOC staat onder druk
24:37 Scenario: tot 15 graden afkoeling
28:19 Kantelpunten en onomkeerbaarheid
30:39 AMOC-instorting: meer dan 50% kans
35:30 Tot volgende week

Steun ons met een klein bedrag via: vriendvandeshow.nl/semi-interessant
Een topsporter die alles onder controle had. Tot hij een ademtest deed en mega laag scoorde. Rüben Spapens, bewegingswetenschapper en oprichter van Lekker Ademen, ontdekte dat hij onbewust onbekwaam was in het meest basale wat we doen: ademen.
Volgens Rüben is ademhaling geen hype. In elke cultuur en religie wordt voor het eten de adem vertraagd door een gebed. Die gebedjes komen allemaal uit op zes keer per minuut ademen. Precies het tempo dat de moderne wetenschap als het meest ontspannen beschrijft.
Wim Hof? Volgens Rüben een marketinggenie dat niks nieuws doet. Neuspleister? Grotendeels onzin als je niet eerst leert ademen. Maar waar het echt interessant wordt: hoe Rüben zijn ademhaling inzette bij Kamp van Koningsbrugge. Hoe hij mentaal overeind bleef waar anderen afhaakten. En waarom vijf minuten ademen per dag het tandenpoetsen van je zenuwstelsel is.
___
Shownotes en bronnen: ⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠
📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠[email protected]⁠
Volg ons:Instagram: ⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠
TikTok: ⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠
⸻
Hoofdstukken

00:00 Intro
01:38 Van judoka tot ademexpert
03:17 Waarom topsporters slecht scoren op ademtests
08:15 CO2-tolerantie: het alarmsysteem in je lijf
12:04 Zo train je langzaam ademen
18:18 Is ademhaling een hype of cultuur
22:26 Neusteep en mondtape: hype of hulpmiddel
25:39 Wim Hof: guru of marketinggenie
29:40 IJsbaden en kou als stressspiegel
34:14 Ademhaling bij Kamp van Koningsbrugge
36:33 Mind over matter onder extreme druk
44:55 Les van de week

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⁠
Rüben Spapens is bewegingswetenschapper en sport- en prestatiepsycholoog, en hij stelt iets ongemakkelijks vast: vrijwel iedereen ademt verkeerd. Te snel, te veel volume, te vaak door de mond. Twintigduizend ademteugen per dag horen erbij, maar bij wie chronische stress oploopt worden het er dertigduizend. Onbewust.
Spapens laat zien wat dat doet met je lijf en je hoofd. Sneller ademen leidt tot minder CO2 in je bloed, dichtgeknepen bloedvaten, koude handen, brain fog, slechtere slaap en moeilijker herstel van blessures. En hij bouwt een claim op die de wetenschap inmiddels stevig onderbouwt: vijf minuten per dag trager ademen werkt net zo effectief of effectiever dan cognitieve gedragstherapie.
In dit gesprek doen we de Controlled Exhale-test live aan tafel, leggen we uit waarom mondtape geen wondermiddel is maar wel een trigger voor stikstofoxide, en eindigen we bij iets groters: dat we in deze maatschappij zijn vergeten te voelen, en dat de adem de toegangspoort terug is.
Je leert
Waarom dertigduizend ademteugen per dag een rood signaal zijn
Wat sneller ademen onbewust doet met je focus en herstelvermogen
Waarom vijf minuten ademwerk de plek van je therapeut bedreigt
Hoe een Controlled Exhale van minder dan veertig tellen alarm slaat
Waarom mondtape gevaarlijk is voor sommigen, en game-changing voor de rest
Hoe de adem je weer leert voelen wat je niet wilde voelen
Spapens legt uit waarom je adem geen hype is, maar het fundament van je hele systeem. Wat het in je hoofd doet als je sneller ademt dan nodig. Waarom je koude handen krijgt, niet meer scherp kunt nadenken, en 's nachts wakker wordt om naar de wc te gaan.
___
Shownotes en bronnen: www.semiinteressant.nl/shownotes
📬 Stuur je vragen of gasttips naar: [email protected]
Volg ons:Instagram: www.instagram.com/semiinteressant/
TikTok: www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast
⸻
Hoofdstukken

00:00 Intro met de seizoensaftrap
03:46 Waarom je als kind nog wel goed ademt
07:00 Het grootste misverstand over ademhaling
09:37 Live oefening: vertraag je uitademing in drie teugen
12:37 30.000 ademteugen per dag is geen uitzondering
14:30 Vijf minuten ademwerk versus cognitieve gedragstherapie
15:30 Brain fog, koude handen en je werkdag
17:53 Ademhaling als fundament van slaap en herstel
19:51 De Controlled Exhale-test van veertig tellen
27:28 Mondtape, neusademen en stikstofoxide
31:04 Voelen, paniekaanvallen en de huidige maatschappij
36:08 Window of tolerance en de douche-anekdote

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⁠
Zestien weken radio. Een nominatie voor een radioring. Tienduizenden nieuwe luisteraars. En nu: een eigen studio in Amsterdam. Seizoen 4 begint hier.

In deze seizoensstart blikken Nick en Ruben terug op het seizoen dat alles veranderde. Van de allereerste uitzending (zenuwachtig, half zes 's ochtends, systeem crashte) tot de dino-aflevering in pyjama die hun favoriete moment werd. Ze delen hun persoonlijke top van gasten, van Erik Scherder tot Michael Kortekaas, en zijn eerlijk over wat ze fout deden. Minder puberale humor. Betere grappen. Minder slaapdronken.

En dan seizoen 4. Een eigen studio in Amsterdam. Nieuwe gasten die al klaarstaan: een klimaatwetenschapper wiens trein niet reed door de sneeuw (ironie), een ademhalingsexpert en een dopamine-aflevering die opnieuw moet omdat de eerste crashte. Plus betaalde content voor de keiharde semies.

⸻
Shownotes en bronnen: www.semiinteressant.nl/shownotes
📬 Stuur je vragen of gasttips naar: [email protected]
Volg ons:Instagram: https://www.instagram.com/semiinteressant/
TikTok: https://www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast

⸻
Hoofdstukken

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⁠
Dinosaurussen domineerden 160 miljoen jaar de aarde. Ze waren overal. Ze waren met duizenden soorten. En toen was het in een klap voorbij.
66 miljoen jaar geleden sloeg een meteoriet in op de slechtst denkbare plek: een kustzee bij Mexico. Wat volgde was een kettingreactie van tsunami's, duisternis en uitsterving. Geen enkele plek op aarde bleef ongeraakt. Maar waarom overleefden sommige dieren het wel?
Volgens Martijn Gulleker van Naturalis zit het antwoord in succes zelf. Dino's waren zo gespecialiseerd geworden dat ze een ramp niet meer aankonden. Wie alleen bosbesjes at, stopte toen de bosbesjes stopten. De zoogdieren die 160 miljoen jaar klein en onzichtbaar waren gebleven? Die grepen hun kans.
We praten over wat een T-Rex echt at (inclusief botten), hoe je aan dinotanden kunt aflezen wat het laatste avondmaal was, waarom kippen eerder van velociraptors afstammen dan van de T-Rex, en waarom er na de dino's nooit meer nieuwe dino's kwamen. Plus: de palingdans die verklaart waarom dino's 160 miljoen jaar de baas waren.

Shownotes en bronnen:
⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Luister naar Yoursafe Radio: 90.7 Fm en DAB+
📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Volg ons:
Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Tiktok: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast

Hoofdstukken
00:00 Intro en terugblik op deel 101:22 Wat at een T-Rex precies04:18 Hoe Naturalis ontdekte dat Triceratops een kuddedier was07:11 De meteoriet die de dino's uitroeide10:25 Tsunami's en de kettingreactie van rampen12:56 Waarom dino's te succesvol waren om te overleven13:29 Stammen kippen af van de T-Rex of de Velociraptor15:48 Wat is een dino eigenlijk (en wat niet)17:14 De palingdans die alles verklaart21:02 Wat de dino-uitsterving ons leert over biodiversiteit22:57 Luisteraarsvraag: waarom kwamen dino's nooit terug28:39 Les van de week