Van Delta tot Diepzee

Welkom terug bij de podcast van het NIOZ, het Koninklijk Nederlands instituut voor Onderzoek der Zee.
Een jubileumpodcast: het NIOZ bestaat 150 jaar, anderhalve eeuw Nederlands zee-onderzoek. We maken met onderzoekers van het instituut de balans op in een wereld die opwarmt: zeven gesprekken, zeven zeeën, bij elkaar één oceaan.
Deze keer: de diepzee.
Op haar zeventiende, ergens in haar moederland Oostenrijk, aan de voet van de Alpen, zag Sabine Gollner in het tijdschrift GEO een foto van een black smoker, een warmwaterbron in de diepzee omringd door een bos reusachtige kokerwormen. Daar wil ik naartoe, dacht ze.
Die droom uit Oostenrijk, zo onwaarschijnlijk, zo ver van de zee, werd waar. Sabine Gollner, onlangs in Groningen benoemd tot professor in biodiversiteit van de diepzee, doet voor het NIOZ alweer bijna tien jaar onderzoek naar de diepzee, de onbetreden wereld in het diepe, bijna ondoordringbare duister. Inner Space wordt het wel genoemd, even onbekend, even wonderlijk, even moeilijk te bereizen.
Interview: Mathijs Deen | Muziek: Mathijs Duringhof

De Noordzee als bouwer. Met kustecoloog Jim van Belzen
Het koninklijk Nederlands instituut voor onderzoek der zee bestaat 150 jaar, anderhalve eeuw Nederlands zee-onderzoek. We maken met onderzoekers van het instituut de balans op in een wereld die opwarmt: zeven gesprekken, zeven zeeën, bij elkaar één oceaan.
Deze keer: de Noordzee, onze gulle, maar soms humeurige buurman, die duizenden jaren geleden de grond onder onze voeten neerlegde, ons welvaart gaf, maar ook land terugpakte en levens nam.
Hoe zorgen we - nu de aarde opwarmt, de zeespiegel stijgt, de stormen in kracht toenemen - dat we niet alleen vandaag maar ook in de toekomst in vrede en voorspoed naast de Noordzee kunnen blijven leven?
In de NIOZ-vestiging Yerseke, pal aan de Oosterschelde, doet onderzoeker 'coastal systems' dr. Jim van Belzen, onderzoek naar duurzame, toekomstbestendige manieren om met de Noordzee samen te leven. Van Belzen, geboren en getogen Zeeuw, ziet in de Noordzee niet alleen een vijand, maar ook een bondgenoot.
Ooit legde de Noordzee, aangevuurd door zeespiegelstijging, zoveel slib neer dat Nederland meegroeide met de aanzwellende oceaan. De zee als bouwer, niet als sloper. Dat vermogen is de Noordzee niet kwijtgeraakt, het is aan ons, betoogt van Belzen, om de voorwaarden te scheppen waaronder de zee ons land weer kan laten meegroeien met het stijgen van de zeespiegel.
Hoe zou dat eruit zien? Hoe werkt dat dan? Interviewer Mathijs Deen spreekt Jim van Belzen in Yerseke, met de blik over de Oosterschelde, en vraagt hem hoe zijn ideale kustlijn eruit ziet. Stel, we staan op de kust, helemaal ingericht zoals hij het zich voorstelt. Wat zien we dan?
Muziek: Mathijs Duringhoff.

Welkom terug bij de podcast van het NIOZ, het Koninklijk Nederlands instituut voor Onderzoek der Zee.
Het instituut bestaat 150 jaar, anderhalve eeuw Nederlands zeeonderzoek. We maken met onderzoekers van het instituut de balans op in een wereld die opwarmt: zeven gesprekken, zeven zeeën, bij elkaar één oceaan.
Deze keer: de Noord-Atlantische oceaan, waar de aandrijfmotor is van de AMOC, de lopende band van stromingen die warm water uit de tropen langs de Europese kust naar het noorden brengen, en in de diepte koud poolwater weer afvoeren langs de kusten van Canada en Amerika.
Dat warmtetransport naar het noorden, wat we kennen als de warme golfstroom, tempert sinds de laatste ijstijd de uitersten in ons klimaat: milde winters, ijsvrije havens, natte zomers.
De AMOC, die van oudsher met stevige pas langs onze kust marcheert, lijkt - nu de aarde opwarmt - last te hebben van vermoeidheid. De voorspellingen zeggen dat ze het rustig aan gaat doen, er misschien wel de brui aan geeft. Een ontwikkeling die met argusogen wordt gevolgd door de oceanograaf dr. Femke de Jong, die al tientallen jaren modellen bouwt en scheepgaat om met alle middelen die ze tot haar beschikking heeft de stromingen in de Noord-Atlantische oceaan te meten en te doorgronden.
Interviewer Mathijs Deen spreekt Femke de Jong op Texel, met de blik over de Waddenzee die rustig ligt te rimpelen onder een mild, warm briesje. Stel dat die AMOC stil zou vallen, en de warme golfstroom stagneert, en het is midden in de winter, begin februari, wat zouden we dan zien?
Muziek: Mathijs Duringhof, portretfoto Femke de Jong door Anneke Hymmen

Welkom terug bij de podcast van het NIOZ, het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. Het instituut bestaat 150 jaar, anderhalve eeuw zeeonderzoek.
In dit jubileumseizoen maken we met NIOZ'ers de balans op in een wereld die opwarmt. Zeven gesprekken, zeven zeeën en bij elkaar één oceaan.
Scheidend directeur professor Han Dolman spreken we op punt van afzwaaien. Vijf jaar lang was hij de baas van het instituut. Hij kwam van de VU naar Texel, klimaatwetenschapper, gespecialiseerd in CO2. Vijf jaar geleden verruilde hij de studeerkamer voor de directiekamer. En nu hij vertrekt zegt hij dat er in het zeeonderzoek nieuwe wetenschap nodig is. Urgentere vragen stellen. Onderzoek doen naar oplossingen. Niet bang zijn voor politieke uitspraken. De verhalen vertellen op nieuwe podia, zodat het verhaal gehoord wordt. Successen waren er ook. Drie nieuwe onderzoekschepen liepen van stapel. Nieuwe partners meldden zich aan de poort.
We zitten in het torentje van het NIOZ en kijken over de Waddenzee. Op de vraag, vijf jaar geleden, wat hij zag als hij over zee keek, antwoordde hij toen: het spel van licht en water. En nu?

Welkom terug bij de podcast van het NIOZ, het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee.
Het NIOZ bestaat 150 jaar: anderhalve eeuw Nederlands zeeonderzoek. We maken met onderzoekers van het instituut de balans op in een wereld die opwarmt: zeven gesprekken, zeven zeeën, bij elkaar één oceaan.
Interviewer is weer Mathijs Deen, schrijver van boeken waarin de zee nooit ver weg is. Hij gaat praten met onderzoekers van het NIOZ: over de Atlantische Golfstroom, over kustverdediging tegen de Noordzee, kortom, over klimaat en biodiversiteit in de verschillende zeeën van die ene grote oceaan.
Vooruitblik op aflevering 1, waarin we spreken met scheidend directeur professor Han Dolman, op het punt van afzwaaien. Vijf jaar lang was hij de baas van het instituut:
“Als je het heel positief formuleert, ben ik een completere aardwetenschapper geworden.”Nu hij vertrekt, zegt hij dat er in het zeeonderzoek een nieuwe wetenschap nodig is:
“Het is niet alleen maar de zee als je object van je verwondering, maar ook nadrukkelijk een zee die aan het veranderen is.”Urgentere vragen stellen en onderzoek doen naar oplossingen. Niet bang zijn voor politieke uitspraken:
“Onafhankelijk van het feit dat er zo’n malloot als Trump zit, is het natuurlijk sowieso beter dat we dat zelf zouden doen.”Verontrustende verhalen vertellen, op nieuwe podia, zodat ze gehoord worden.
“De suggestie was dat wij wat minder prominent klimaat en biodiversiteit op de voorgrond zouden moeten zetten. Als je iets doet, moet je er eerlijk voor uitkomen.”Han Dolman, na vijf jaar sadder but wiser.
“Wiser, wel over de zee, en ook voor een deel over de veerkracht van de zee, het terugkomvermogen.”De nieuwe podcastserie van het NIOZ, zeven zeeën, één oceaan.
De muziek in de podcast is gecomponeerd en uitgevoerd door Mathijs Duringhof.