Argos Actueel

(00:00) Gesjoemel in de wetenschap 
De druk op wetenschappers om zo veel mogelijk opzienbarende onderzoeken te publiceren, is groot. Hoe meer publicaties, des te hoger het aanzien en des te glansrijker de carrièrekansen. Die internationale competitie is inmiddels zo hard, dat er een complete sjoemelindustrie is ontstaan. En die dijt met de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) steeds verder uit. Welke wetenschappelijke publicaties zijn nog te vertrouwen? En waarom stonden er onder een artikel van een gerenommeerde Amsterdamse professor allerlei niet-bestaande referenties?  
 
(36:52) Hack bij Dienst Justitiële Inrichtingen  
Op vrijdag 27 februari bracht Argos dat de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) is gehackt. Vijf maanden lang zouden digitale indringers toegang hebben gehad tot de systemen van de organisatie. En die toegang hebben ze waarschijnlijk nog steeds. Een update.  
 
(38:44) Wie zijn de bedelaars in de winkelstraat? 
Over de levens van bedelaars op Nederlandse en Belgische straathoeken is opvallend weinig bekend. Tenminste: tot nu toe. In het recent verschenen boek ‘Zichtbaar Onzichtbaar’ bundelen drie wetenschappers vier jaar onderzoek. Co-auteur Jan de Vries van het Nederlandse Straat Consulaat vertelt over nieuwe cijfers en onterechte criminalisering. Bovendien heeft hij een mogelijke oplossing voor steden die bedelen willen toestaan, maar al te vervelende handophouders tóch willen kunnen straffen: een verbod op ‘hinderlijk’ bedelen. 

Presentatie: Eric Arends 
Research reportage wetenschap: Eric Arends 
Nieuws DJI: Saar Slegers  
Research livegesprek bedelaars: Jochem van Staalduine

(00.00) Kunnen we wel zonder Amerikaanse big tech? 

Onze overheid en bedrijven zijn sterk afhankelijk van Amerikaanse techbedrijven. Nu Amerika steeds vaker een onbetrouwbare bondgenoot blijkt , maken experts en politici zich zorgen. Kunnen we wel zonder Amerikaanse big tech? Kan Trump de stekker uit digitaal Nederland trekken? En kunnen we voorkomen dat commerciële partijen Nederland als een wingewest gebruiken voor energieslurpende datacenters?  
 
Dat bespreken we met een tafel vol onderzoeksjournalisten: Carola Houtekamer (NRC), techjournalist Joost Schellevis (NOS), datajournalist Ada Homolová (Follow te Money) en Argos’ eigen specialist digitale veiligheid Saar Slegers. Marietje Schaake schreef er een boek over en is gealarmeerd maar strijdvaardig - zij is cyberexpert aan Stanford University en voormalig Europarlementariër.

(36.45) Steeds afhankelijker van Amerikaanse energie 

Trump zit pas een paar maanden in het Witte Huis als hij Europa met een probleem opzadelt: er is een enorm handelstekort en dat zint hem niet. Om hem tevreden te stellen sluit de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, een megadeal: Tijdens Trumps termijn koopt Europa voor 650 miljard euro aan energie van Amerika. Het lijkt win-win, want de afhankelijkheid van Russisch gas was Europa een doorn in het oog. Maar een klein jaar later voelt die deal ineens een stuk minder comfortabel. Hebben we de ene gevaarlijke afhankelijkheid ingeruild voor de ander? 
Pepijn Keppel doet voor Argos onderzoek naar de fossiele lobby. Met hem bespreken we hoe we in deze positie terecht zijn gekomen en belangrijker: of we nog van deze Amerikaanse afhankelijkheid af kunnen.  
 
Presentatie: Liesbeth Staats 
Research big tech: Saar Slegers 
Research gas: Pepijn Keppel

(00:00) Wat is de prijs van een boom? 
In Amsterdam-Oost proberen buurtbewoners bij de rechter de kap van zes bomen tegen te houden. Om kans te maken, moeten ze aantonen wat die bomen waard zijn. Maar hoe doe je dat?

Bomen houden water vast, filteren fijnstof en slaan CO₂ op. Maar kun je zulke voordelen ook in geld uitdrukken? Overheden experimenteren steeds vaker met het beprijzen van natuur, zodat bomen kunnen meetellen in beleid. Argos onderzoekt of het beprijzen van natuur helpt om bomen te beschermen – of juist nieuwe risico’s creëert. 
 
(35:52) Wet open overheid levert de samenleving miljarden op 
 
Politiek Den Haag ziet de Wet open overheid (Woo) vaak als een lastige kostenpost die ambtenaren overbelast. Onterecht, blijkt uit nieuw onderzoek van de Open State Foundation. Transparantie kost geen geld, maar levert de samenleving jaarlijks naar schatting 4,4 miljard euro op. 

Volgens de onderzoekers voorkomt een open overheid kostbare beleidsfouten. Toch blijft de praktijk weerbarstig: burgers wachten lang op informatie en het kabinet wil de inzage in interne stukken zelfs verder beperken. 

Waarom negeert de politiek de winst van transparantie? We bespreken dit met Bas van Beek, Woo-specialist bij Follow the Money. 
 
 
Presentatie: Eric Arends 
Research reportage: Pepijn Keppel 
Research studiogesprek: Leon Zantinge

(00:00) Thuiswerksoftware van overheid zo lek als een mandje.  

Citrix, de thuiswerksoftware van duizenden medewerkers binnen ministeries, gemeenten en andere overheden, heeft geen beste reputatie: volgens cybersecurityexperts is het zo lek als een mandje.  
 
Zij keken er dus ook niet van op toen het Openbaar Ministerie afgelopen zomer via juist dat programma werd gehackt. Wekenlang ging het OM offline en het kampte nog maandenlang met ernstige ICT-problemen. Waar de software handig is voor medewerkers, is die ook ideaal voor hackers. Want wie eenmaal binnen is, kan bij alle vertrouwelijke informatie en kan bovendien gaan rommelen in de systemen.  
 
Waarom wordt deze software nog gebruikt? En heeft de Nederlandse overheid haar digitale beveiliging überhaupt wel op orde?  
 
 
(38:54) De F-35: bescherming of afhankelijkheid? 

Amerika is al decennialang onze grootste militaire bondgenoot. Een belangrijk symbool voor dat bondgenootschap is de Joint Strike Fighter, nu beter bekend als de F-35, het geavanceerde Amerikaanse gevechtsvliegtuig waar Nederland er inmiddels 46 van heeft. Maar sinds de herverkiezing van Donald Trump en zijn harde taal richting Europa zijn er scheuren ontstaan in de vriendschap. Sinds de recente Amerikaanse inval in Venezuela rijzen ook de reële zorgen over een inval in Groenland, Europees grondgebied.  
 
De vraag is dan ook: Was de aankoop van de F-35 wel zo’n goed idee? Wat gebeurt er als de Amerikanen op een dag niet meer aan onze kant staan - kunnen we onze straaljagers dan nog wel gebruiken? 

Die vragen komen aan bod in de driedelige serie F-35: Onder Trumps vleugels, die Argos voor NPO Start maakte. Regisseur Saskia Adriaens komt erover vertellen. 

Presentatie: Liesbeth Staats 
Research thuiswerksoftware: Saar Slegers 
Research studiogesprek: Saskia Adriaens en Maarten van den Heuvel

In deze uitzending gaat Argos in gesprek met alle makers. Zij geven een kijkje achter de schermen, delen reacties van luisteraars en vertellen welke nieuwe ontwikkelingen en updates er sinds de publicatie van de series zijn.

In Bouta’s laatste zet reconstrueren Sylvana van den Braak en Linda van der Pol, samen met Investico en De Groene Amsterdammer, hoe oud-president van Suriname Desi Bouterse tot zijn dood onder de radar kon blijven.

In Het Witte Goud onderzoekt Argos-journalist Hansje van de Beek de strijd rond babyvoeding en de belangen van flesvoedingsfabrikanten, de Wereldgezondheidsorganisatie, feministen en momfluencers. Wat is beter: moeder- of poedermelk?

In Olaf zit vast onderzoeken onderzoeksjournalisten Sanne Boer en Eric Arends de zaak van Olaf H., die tot levenslang is veroordeeld voor de moord op een echtpaar en hun kleindochter. Hij ontkent schuldig te zijn, en onomstotelijk technisch bewijs ontbreekt.