De Jortcast

U gaat luisteren naar een gesprek tussen filosoof en bedrijfsetchicus dr. Jelle van Baardewijk en presentator van dienst, Jort Kelder over de stand van Nederland. Waarom zijn sommige groepen zo negatief over hoe het nu in Nederland gaat? Want, zo stelt Kelder, de cijfers betreffende onze welvaart en ons geluksgevoel stijgt nog steeds. Van Baardewijk legt het sentiment van de doemdenkerij uit en wat we volgens hem moeten verbeteren.

Diep in de aarde ligt een onzichtbare kracht die onmisbaar is voor het leven op aarde. Het aardmagnetisch veld ontstaat in de vloeibare buitenkern van onze planeet. Zonder deze kracht geen kompas, maar het beschermt ons ook tegen de elektromagnetische straling van de zon. Aardwetenschapper dr. Lennart de Groot is verbonden aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in aardmagnetisme. Wat blijkt? De magnetische polen zijn aan het verschuiven: vorige eeuw lag de noordelijke pool bijvoorbeeld boven Canada, nu ligt deze boven Siberië. De polen zijn niet alleen aan het dolen, de sterkte van de kracht is ook afnemend. Hoe zorgelijk is dit? En hoe moeten we deze onbegrepen kracht begrijpen?

Is dik zijn je eigen verantwoordelijkheid? Of is de helft van de Nederlanders slachtoffer van een industrie die enkel uit is op méér winst, ook al gaat het ten koste van de gezondheid? Te gast erover in deze Jortcast XL is hoogleraar Economie van de Volksgezondheid aan de Rijksuniversiteit Groningen, prof. dr. Jochen Mierau. Deze professor heeft uitgerekend hoeveel dikke mensen de maatschappij kosten, en dat loopt in de miljarden. Daarom is Mierau van mening dat bedrijven moeten gaan betalen voor de schade die ze aanrichten. Voorspelbare kritiek op het kapitalisme? Niet uit te voeren? Jort legt het de professor voor.

Met de beursgang van SpaceX is Elon Musk de eerste biljonair op deze aarde. Naast zijn rijkdom heeft hij ook nog eens veel invloed op wat er in de wereld gebeurt: zijn satellieten van Starlink waarmee hij oorlogen kan stilleggen, zijn social media kanaal X waar hij de polarisatie nog wat kan aanvuren en zijn nauwe banden met Donald Trump. Heeft deze man te veel macht en te veel geld? Of is dit een fenomeen van alle tijden, denk aan mannen als Ford en Rockefeller? Te gast is cultuurfilosoof dr. Jelle van Baardewijk, die gespecialiseerd is in bedrijfsethiek. Aan hem de vraag of er een grens is aan rijkdom en aan invloed. 

Artikel van The Economist: https://www.economist.com/business/2026/04/16/could-ais-leading-men-become-as-powerful-as-ford-or-rockefeller

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Harmen Krul (CDA) over de tabakslobby die via een campagne mensen lokt een bezwaar tegen meer tabaksregels naar Brussel stuurt. Te gast is cultuurfilosoof dr. Jelle van Baardewijk over de rijkste man van de wereld, Elon Musk. Welke ethische bezwaren hebben we tegen de invloed en rijkdom van deze man? De jonge dr. Jelle Turkenburg deed onderzoek naar de burgerberaden. En dr. Lennart de Groot doet onderzoek naar het aardmagnetisch veld en legt uit waarom die van levensbelang is voor ons hier op deze wereld.