De Technoloog | BNR

Een bij vliegt kilometers van haar korf naar een bloemenveld en vindt daarna feilloos de weg terug. Ze landt op een bloem die heen en weer zwiept in de wind en vertelt de andere bijen met een dansje waar de nectar te vinden is. Dat doet ze met een brein ter grootte van een speldenknop. Een zelfrijdende auto heeft voor navigeren laserscanners, gedetailleerde 3D-kaarten en een flinke computer nodig. Op een drone van twintig gram past dat allemaal niet. Hoe leer je een kleine drone dan de weg te vinden?
Het antwoord zit volgens hoogleraar Guido de Croon in de natuur. Bijen houden bij hoe snel het landschap voorbijtrekt, een soort stappentellen in de lucht. Rond hun korf maken ze eerst leervluchten om de omgeving te onthouden. Zijn team in het Micro Air Vehicle Lab van de TU Delft deed dat na met een drone. Een klein neuraal netwerk leert tijdens zo’n leervlucht welke kant het nest op is. Daarna kan de drone honderden meters wegvliegen en toch weer thuiskomen. Dat kost zo’n 42 kilobyte geheugen, ongeveer tienduizend keer minder dan wanneer je een kaart maakt. Binnen werkte het tot nu toe elke keer. Buiten lukt het nog in zo’n tachtig procent van de vluchten.
Zulke lichte, energiezuinige drones kunnen straks tussen de tomatenplanten door vliegen om ziektes op te sporen. Ze kunnen in magazijnen de voorraad tellen of windmolens op zee inspecteren vanuit hun eigen ‘korf’. En als zo’n drone toch tegen je aan vliegt, voelt dat als een groot insect. Maar bijna alles wat je voor drones ontwikkelt is ook militair bruikbaar. Hoe kijken ze daar op de TU Delft naar?
Wat leerde een mislukte demonstratie bij ruimtevaartorganisatie ESA, met de directeur-generaal in de zaal, over hoe bijen landen? Waarom blijven bijen altijd op zeven centimeter boven een bloem hangen? Hoe vindt een fruitvlieg je bananen zonder ook maar iets te berekenen? En wat doet de natuur eigenlijk best dom? Je hoort het allemaal in deze nieuwe aflevering met Ben van der Burg en Daniël Mol.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Guido de Croon
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uitvinden kunnen ze bij ASML als de beste. Maar wat als ze zichzelf opnieuw uit moeten vinden? In Ons ASML neemt tech- en beursjournalist Maxim van Mil je mee achter de schermen bij één van 's werelds belangrijkste bedrijven. Luister nu de eerste afleveringen in al je bekende podcastapps.
Als je YouTube, Instagram of X opent, zie je de wereld door de ogen van iemand anders. Dat is bij een krant niet anders, maar een algoritme voelt neutraal. Toch kiest er iemand of je na tien kattenfilmpjes een elfde krijgt, of juist eens een filmpje van een ijsbeer. Voor je politieke voorkeur werkt het net zo. En bij een krant kun je een boze brief schrijven of je abonnement opzeggen, maar bij een algoritme is er geen loket.
In 25 jaar zijn programmeurs misschien wel de invloedrijkste beroepsgroep van ons allemaal geworden. Ze maken dagelijks commerciële, juridische en ethische keuzes, terwijl hun opleiding daar nauwelijks aandacht aan besteedt. Het internationale informaticacurriculum telt zeventien kennisgebieden. Zestien gaan over algoritmes, AI en wiskunde. Maatschappij, ethiek en beroepspraktijk moeten samen in één laatste vak passen. Wie kritiek heeft maar zelf niets kan bouwen, telt in die wereld niet mee. Wie zorgt er dan voor tegengeluid?
Die smalle blik raakt ons allemaal. Denk aan het onhandige intranet, de twintig systemen die je op je werk moet gebruiken, of de hotelreceptionist die je niet kan inchecken omdat de computer nee zegt. We passen ons steeds meer aan de computer aan, in plaats van andersom. AI zou dat kunnen doorbreken als iedereen zijn eigen software kan maken. Maar of dat ook echt gebeurt, is nog maar de vraag.
Felienne Hermans weet uit eigen ervaring hoe die cultuur werkt. Ze is hoogleraar didactiek van de informatica aan de Vrije Universiteit en maakte de programmeertaal Hedy. Toch kreeg ze bij haar sollicitatie als hoogleraar de vraag of ze eigenlijk wel technisch genoeg was. Daarover schreef ze het boek Vierkante ogen, dat op 27 oktober verschijnt. Wat heeft gletsjeronderzoek met programmeertalen te maken? Waarom is het nooit het jaar van Linux op de desktop geworden? Waarom bellen we bij AI wel een techbedrijf en geen theoloog of taalkundige? En hoe komen we in verzet tegen software die ons leven niet makkelijker maakt? Je hoort het allemaal in deze nieuwe aflevering met Ben van der Burg en Daniël Mol.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Felienne Hermans
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alles zou 3D-geprint worden: van speelgoed tot complete huizen en iedereen zou thuis een printer hebben staan. Die hype is allang voorbij. Intussen groeit de 3D-printmarkt stilletjes door met zo’n 20 procent per jaar, veel sneller dan de wereldeconomie. Alleen niet op de plekken waar we dat ooit verwachtten.
Marleen Vogelaar was er vanaf het begin bij. In 2008 ging ze met Shapeways live met de allereerste upload- en printservice ter wereld: je uploadt je eigen 3D-ontwerp en krijgt het geprint thuisgestuurd. Het bedrijf begon in Eindhoven met steun van de lifestyle-incubator van Philips en verhuisde in 2010 naar New York. Toen de investeerders bleven aandringen op hypergroei in plaats van winst, vertrok Vogelaar in 2014. Tien jaar later ging Shapeways failliet, maar maakte een doorstart met Vogelaar aan het roer.
Inmiddels is Shapeways een puur B2B-bedrijf. Het print voor makers van robots, drones en medische hulpmiddelen: bedrijven die geen miljoenen stuks nodig hebben, maar een paar honderd per maand. Tegelijk is thuisprinten volwassen geworden. Er staan wereldwijd zo’n 150 keer meer 3D-printers in huis dan in 2014, en via het platform Thangs downloaden hobbyisten ontwerpen van hun favoriete designers. Maar de markt voor thuisprinters is grotendeels in Chinese handen, en dat roept vragen op over wat er met je data gebeurt.
Ben van der Burg en Mark Beekhuis gaan in gesprek met Marleen Vogelaar, oprichter en CEO van Shapeways. We blikken terug op de hype, horen wat er misgaat als durfkapitaal het tempo bepaalt en bespreken waar de groei nu zit, van defensie tot robots. Je hoort het allemaal in deze nieuwe aflevering van De Technoloog.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Marleen Vogelaar
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.


See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een speciaal ontwikkelde, fotonische chip om netwerkcommunicatie te verbeteren. De Twentse startup Sabratha gebruikt hiervoor lithiumniobaat dat elektriciteit heel efficiënt naar licht kan omzetten. Voor datacommunicatie over glasvezel essentieel. Ook de ruis kan eruit gefilterd worden, en dat is niet het enige waar lithiumniobaat in excelleert.
Door het hoge efficiëntiegehalte is deze chip een stuk energiezuiniger. De chip verbruikt naar verwachting tien keer minder stroom dan de huidige netwerkapparatuur, en kan de enorme datastromen aan op drukke plekken zoals stadions of treinstations.
Op dit moment zijn er twee gangbare manieren om data over glasvezel te versturen. Enerzijds is dat de digitale infrastructuur, waar licht in nullen en enen digitaal wordt verstuurd. Anderzijds wordt ook gekeken naar analoge oplossingen, waar signalen zonder processing direct worden omgezet naar licht. Dat is vaak prijzig en loopt tegen bepaalde limieten aan. Sabratha hoopt die limieten achter zich te laten en een hoop energie te besparen.
Lithiumniobaat bestaat eigenlijk al 40 jaar, maar werd vrij recent op Harvard pas in de chipvorm gegoten. Kees Franken, medeoprichter en ceo van Sabratha, promoveerde daar cum laude op lichtbronnen op een chip en bracht de kennis vervolgens mee terug naar Twente.
In deze aflevering praten Ben van der Burg en Mark Beekhuis over de veelbelovende techniek, het speelveld en de toekomstmogelijkheden van deze startup in Twente.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Kees Franken
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je bestelt drugs en tien minuten later staat er iemand met een scooter voor de deur. In de tijd van onze 10-minuteneconomie wil de klant niet alleen boodschappen, maar óók illegale producten snel geleverd krijgen. Het is één van de redenen dat steeds meer illegale handel plaatsvindt op een platform zoals Telegram. Openbare groepen met een menukaart, betalen met een Tikkie en binnen een uur bij je thuis bezorgd. Het is makkelijker, maar veiliger is het niet.
Op het darkweb zijn de marktplaatsen namelijk gereguleerd. Geld blijft in escrow staan tot het pakketje is geleverd en met reviews houden kopers en verkopers elkaar eerlijk. Op Telegram kiezen verkopers zelf hoe ze worden betaald, en dat blijkt opvallend vaak gewoon via de bank te gaan. Is het enkel gemakszucht? Ook de slimste criminelen maken fouten. Een terug te herleiden vakantiefoto op het internet of bitcoins die rechtstreeks naar een gereguleerde exchange gaan, het hoeft maar één keer mis te gaan en al die moeite om anoniem te blijven is voor niks geweest.
Grootschalig onderzoek van miljoenen Telegramadvertenties laat zien wat er allemaal verhandeld wordt op het platform. Rolf van Wegberg, universitair hoofddocent Cybercrime and Governance aan de TU Delft, combineert criminologie met grootschalige data-analyse en onderzoekt hoe criminele netwerken werken, zodat politie en justitie het meest efficiënt kunnen ingrijpen.
Toch is het darkweb niet alleen een duistere plek. Het biedt ook een vrijplaats voor klokkenluiders, journalisten en activisten in landen waar privacy geen vanzelfsprekendheid is. Moet er altijd een plek op het internet blijven waar je echt anoniem kunt zijn? En wie zijn de tussenpartijen, van hosters tot banken, die kunnen helpen om criminelen het werk moeilijker te maken? Ben van der Burg en Mark Beekhuis bespreken het allemaal in deze nieuwe aflevering van De Technoloog.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Rolf van Wegberg
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.
See omnystudio.com/listener for privacy information.