GeopolitiekNu Podcast

In een bijzondere aflevering, opgenomen in het Vredespaleis tijdens de Next Gen Security Summit 2026, spreken Rajeev Lachmipersad en Michel Don Michaloliákos met Kajsa Ollongren — voormalig minister van Defensie en Binnenlandse Zaken, en nu speciale vertegenwoordiger van de EU voor mensenrechten. Het gesprek gaat over een wereld waarin Amerika zich terugtrekt en Europa de last man standing wordt voor het aankaarten van mensenrechten, over het hypocrisieverwijt rond Gaza en Soedan, over haar bezoek aan het de facto geannexeerde Zuid-Libanon, en over de vraag hoe je mensenrechten verdedigt zonder het opgeheven vingertje.

👉 Europa is de last man standing: 43% van de humanitaire hulp wereldwijd kwam uit Amerika. Dit is nu gestopt. Daardoor kijken landen nu naar Europa om in dat gat te stappen, en is de EU volgens Ollongren de grootste mensenrechtenspeler ter wereld geworden.
👉 Van opgeheven vingertje naar duurzame dialoog: De EU komt andere landen niet vertellen wat ze moeten doen, maar zoekt partnerschap. Anders dan China en Rusland, biedt Europa een lange-termijnrelatie gebaseerd op instituties en normen; niet op persoonlijke deals of losse grondstoffencontracten.
👉 Het hypocrisieverwijt is deels terecht: De EU is vocaler over Oekraïne dan over Soedan, en de unanimiteitseis maakt de Unie "zo sterk als de zwakste schakel"; zichtbaar bij Gaza, waar zonder consensus geen veroordeling van Israël mogelijk was. Dubbele standaarden zijn volgens Ollongren de belangrijkste kritiek van het Mondiale Zuiden op Europa.
👉 Libanon en Oekraïne: dezelfde maatstaf: Ollongren bezocht Zuid-Libanon en stelt dat Israël daar de facto annexeert. Haar principe: als Rusland in Oekraïne geen land mag inpikken, geldt precies hetzelfde voor Israël in Libanon; er is geen enkel verschil.
👉 Het multilaterale systeem verdedigt zichzelf niet: Rusland en China blijven in het VN-systeem opereren omdat ze het nuttig vinden, terwijl de VS zich onder Trump terugtrekt. De conclusie: kleine en middelgrote landen moeten zich verenigen om het systeem overeind te houden, anders winnen de grootmachten die het voor eigen gewin gebruiken.

Hoofdstukindeling:
1️⃣ Wat houdt het in om EU-gezant voor mensenrechten te zijn? [00:00:00]
2️⃣ Spreken namens 27 lidstaten: het probleem van de zwakste schakel [00:01:00]
3️⃣ Geen opgeheven vingertje: van invloedssferen terug naar het multilaterale systeem [00:03:30]
4️⃣ De VS stapt terug; wordt Europa de "last man standing"? [00:06:00]
5️⃣ Europa als lange-termijnpartner [00:08:30]
6️⃣ Het hypocrisieverwijt: kolonialisme, Oekraïne en de dubbele standaard rond Gaza [00:10:30]
7️⃣ Libanon: de facto annexatie van het zuiden en de ontwapening van Hezbollah [00:13:30]
8️⃣ Autoritarisme versus mensenrechten: is China het voorbeeld van het Mondiale Zuiden? [00:16:00]
9️⃣ Global Gateway versus Belt and Road, en het tekortschietende diplomatieke gewicht in Soedan [00:20:30]
🔟 Het Strafhof onder druk en de rechten die niet vanzelfsprekend zijn [00:30:30]

Trump bezocht Xi Jinping in Beijing en deed iets wat niemand had verwacht: hij brak publiekelijk met decennia van strategische ambiguïteit rond Taiwan. Het bezoek leverde wat Boeing-vliegtuigen en soja op, maar wat eigenlijk gebeurde was symbolisch. Xi blakend van zelfvertrouwen, Trump opvallend nederig, en Poetin die vlak daarna in Beijing aanmeerde. Geopolitiek- en geo-economie analisten Rajeev Lachmipersad en Michel Don Michaloliákos ontleden waarom het wantrouwen in Amerika nu fungeert als een geopolitieke CO₂-taks, en wat dat betekent voor Europa, de Indo-Pacific en een wereldorde waarin China steeds meer het middelpunt wordt.
👉 Trump brak publiekelijk met decennia van strategische ambiguïteit door te zeggen dat de VS 9.500 mijl van Taiwan ligt en geen zin had in oorlog.
👉 China heeft Amerika via exportrestricties op kritieke grondstoffen op de knieën gekregen en is nu vooral nodig om Iran tot een nucleaire deal te bewegen.
👉 China als stabiele speler, VS als grillige: Xi blakend van zelfvertrouwen, Trump opvallend nederig in beeld.
👉 Poetin direct na Trump: Het partnerschap zonder grenzen krijgt een tweede Siberië-pijpleiding. China diversifieert weg van Midden-Oosterse olie, Rusland wordt nog afhankelijker van China.
👉 Wantrouwen als CO₂-taks: Geen directe materiële gevolgen, maar elk land diversifieert nu weg van Amerikaanse afhankelijkheden. Net zoals een CO₂-belasting fossiele energie niet meteen elimineert maar wel structureel duurder maakt.

Hoofdstukindeling:
1️⃣ Het Taiwan-moment: hoe Trump brak met decennia van strategische ambiguïteit [00:00:00]
2️⃣ De geschrokken hoofdsteden: Tokyo, Seoul en Manila heroverwegen de Amerikaanse paraplu [00:02:00]
3️⃣ Wat haalde Trump binnen? 200 Boeing-vliegtuigen en wat soja [00:04:00]
4️⃣ Strategische stabiliteit: hoe Beijing en Washington tot elkaar veroordeeld zijn [00:05:00]
5️⃣ Rubio's compensatie-interview en de paniek bij de China-haviken [00:07:00]
6️⃣ Iran en de Straat van Hormuz: waarom de VS nu China nodig heeft [00:09:00]
7️⃣ Xi blakend van zelfvertrouwen, Trump opvallend nederig [00:12:00]
8️⃣ Poetin direct na Trump in Beijing: het partnerschap zonder grenzen [00:15:00]
9️⃣ De wereld indelen in invloedsferen [00:18:00]
🔟 Wantrouwen in Trump als geopolitieke CO₂-taks [00:23:00]

Premier Modi kwam in negen jaar voor het eerst weer naar Nederland, en het was geen vriendschapsbezoek. Het was NV India op werkbezoek bij NV Nederland, met een agenda van zes economische pijlers, een ASML-Tata-deal van elf miljard en een defensiepartnerschap dat tot in de Indo-Pacific reikt. Geopolitiek analist India Rajeev Lachmipersad en analist Europa en energie Michel Don Michaloliákos analyseren waarom Trump's tarievenoorlog India en Europa in elkaars armen drijft, hoe Nederland als vierde grootste investeerder in India boven zijn geopolitieke gewicht bokst, en waarom dit strategisch partnerschap juist nu het verschil kan maken.

Kernpunten:
👉 Trump als ongewilde matchmaker: 50% invoertarieven op Indiase producten, hoger dan op Chinese, dwingen India om de Amerikaanse consument te vervangen door de Europese. Europa zoekt op haar beurt een alternatief voor China.
👉 NV India trof NV Nederland: Geen beschavingsverhaal, geen religieus-cultureel symbolisme; het was vrijdag aankomen en zaterdag zaken doen. Zes economische pijlers, zes rondetafelgesprekken, één onmiskenbare boodschap: dit gaat over geld, technologie en banen.
👉 ASML-Tata: de kroonjuweel-deal: Een chipfabriek van 11 miljard dollar in Gujarat, met ASML-lithografische machines (een klasse onder de allernieuwste), personeelstraining en kenniscreatie. Nederland krijgt toegang tot India's tien tot twaalf miljoen IT-afgestudeerden per jaar en toegang tot de groeiende markt, India krijgt zijn eerste serieuze halfgeleiderindustrie.
👉 Nederland bokst boven zijn gewicht: Vierde grootste investeerder in India wereldwijd, grootste Indiase exportbestemming binnen de EU, en het eerste EU-land dat Modi bezocht. Dat is geen toeval, het is de erfenis van Rutte's strategische inschatting in 2017 en Veldkamps openlijke steun aan India na de Pakistaanse proxy-aanval vorig jaar.
👉 India is geen vervanger voor China, en wil dat ook niet zijn: De Indiase minister van Energie zei het zelf: het tijdperk van eenzijdige afhankelijkheden is voorbij. Europa moet diversifiëren; naar India, en verder naar de rest van het Globale Zuiden.

Hoofdstukindeling:
1️⃣ Modi groots onthaald: het eerste bezoek aan Nederland in negen jaar [00:00:00]
2️⃣ Waarom nu: Trump-tarieven dwingen India én Europa tot diversificatie [00:01:00]
3️⃣ China plus één: hoe India zich opwerpt als de value chain partner van Europa [00:03:00]
4️⃣ De tour: noodstop in de Emiraten, en daarna Nederland, Noordse landen en Italië [00:04:00]
5️⃣ Het was één en al business [00:07:00]
6️⃣ De zes pijlers: halfgeleiders, water, defensie, zorg, landbouw, logistiek [00:09:00]
7️⃣ De ASML-Tata deal: een chipfabriek van 11 miljard in Gujarat [00:11:00]
8️⃣ Nederland als grootste EU-exportbestemming en vierde grootste investeerder [00:10:00]
9️⃣ Defensie: drones, munitie, 50% FDI-ruimte en gezamenlijke patrouilles in de Indo-Pacific [00:16:00]
🔟 Geen vervanger voor China: een gebalanceerde relatie en wat dit voor Nederland betekent [00:19:00]

De Emiraten zijn uit OPEC gestapt. Op het eerste gezicht een technisch besluit over productiequota, maar in werkelijkheid het meest zichtbare teken dat de Arabische eenheid in het Midden-Oosten aan diggelen ligt. Rajeev Lachmipersad en Michel Don Michaloliákos ontleden hoe Iran erin slaagde de golfstaten tegen elkaar uit te spelen, waarom Saudi-Arabië voor een kernwapendeal met Pakistan koos, en wat de twee nieuwe kampen in de regio betekenen voor Europa, India en het IMEC-handelscorridor.

Kernpunten:
👉 Geen ruzie over olie, maar over veiligheid: De Emiraten stappen niet uit OPEC vanwege quota-ruzies alleen, maar omdat Iran hun economisch model van expats en luxehotels existentieel bedreigt. Saudi-Arabië en Qatar wilden Iran niet samen aanvallen. De Emiraten kiezen nu definitief voor Israël en de VS.
👉 Iran wint door te verliezen: De Hamas-aanval en de daaropvolgende oorlog hadden niets met Palestijnen te maken. Het was een Iraanse drukknop om de Arabische eenheid te resetten. Het werkt: de golfstaten zijn nu zichtbaar verdeeld.
👉 Israël zonder rem maakt zelfs Saudi-Arabië nerveus: Een seculier sterk Iran wil niemand, maar een Israël dat zich nergens aan houdt evenmin. Vandaar de Saudi-Pakistaanse defensiedeal, met daarmee impliciete toegang tot kernwapens.
👉 Twee kampen, één scheidsrechter: Kamp één (Israël, Emiraten, VS, India) versus kamp twee (Saudi-Arabië, Turkije, Pakistan, Qatar). Amerika onderhoudt met beide goede banden, maar het zwaartepunt verschuift naar kamp één.
👉 IMEC tot stilstand gebracht: Het ambitieuze handelscorridor van India via de Emiraten naar Europa, ligt nu stil door de Israëlische agressie en Saudische aarzeling.

Hoofdstukindeling:
1️⃣ Wat is OPEC eigenlijk en waarom doet het ertoe? [00:00:00]
2️⃣ Spare-capacity en de mislukte schalieolie-oorlog van 2014 [00:05:00]
3️⃣ Waarom de Emiraten zijn uitgestapt: jarenlange frustratie over de Saudische quota [00:08:00]
4️⃣ Iran legt een bom onder het Emirati-economisch model van expats en luxehotels [00:10:00]
5️⃣ De Iraanse strategie van verdeel en heers: druk op de resetknop in het Midden-Oosten [00:13:00]
6️⃣ De drietand-doctrine: hoe Iran, Turkije en de Moslimbroederschap de Abraham-akkoorden voedden [00:14:00]
7️⃣ Israël zonder rem: waarom Saudi-Arabië Netanyahu's grenzeloosheid niet meer accepteert [00:19:00]
8️⃣ Strategic hedging: de twee nieuwe kampen in het Midden-Oosten [00:21:00]
9️⃣ De 3,5 miljard van Pakistan en de Saudi-Pakistaanse kernwapendeal [00:27:00]
🔟 India's spagaat tussen vier kampen, en wat dit betekent voor IMEC [00:30:00]

Mali wankelt. In één weekend wisten jihadisten en Toeareg-rebellen de junta van Goïta tot in het hart van Kati te raken, defensieminister Camara te doden en president Goïta vier dagen lang van de radar te krijgen. Om te duiden wat dit betekent, schuiven Rajeev Lachmipersad en Michel Don Michaloliákos aan met onze nieuwe HIG-analist Sahel, Mirjam de Bruijn. Wat nu in Bamako gebeurt, is geen klassieke staatsgreep maar iets nieuws: een homegrown rebellie die de naoorlogse spelregels in West-Afrika herschrijft, en die Europa dwingt na te denken over wat er gebeurt als contraterrorisme definitief faalt.

Kernpunten:
👉 De alliantie die niemand zag aankomen: Toeareg-rebellen (FLA) en Al-Qaeda-coalitie JNIM vochten samen tegen de junta, ondanks lijnrecht tegengestelde einddoelen — een seculiere Toeareg-staat versus een kalifaat. De analyse uit 2012 dat de jihadisten de Toeareg-strijd hadden 'gehijacked' moet wellicht herzien worden.
👉 De junta is geraakt waar het pijn doet: Defensieminister Camara, architect van de Russische alliantie, is dood. President Goïta verdween vier dagen lang. Zelfs de Russen hinten nu op onderhandelingen.
👉 JNIM wint harten, niet alleen veldslagen: In Kidal mochten de Russen onder JNIM-escorte vertrekken en kregen Malinese soldaten 40 euro en een rit naar huis. Dit is geen terrorisme van buitenaf, maar een homegrown rurale rebellie met een salafistisch sausje.
👉 AES-solidariteit blijkt een papieren tijger: Terwijl Mali in brand stond, vierde Traoré in Burkina Faso een festival en kwam Niger pas op 28 april met condoleances. Het beloofde gezamenlijke leger van 15.000 troepen bestaat vooral op social media.
👉 De Nederlandse ambassadeur breekt het taboe: Voor het eerst pleit een Europese diplomaat openlijk voor onderhandelingen met de lokale Al-Qaeda. Lokaal gebeurt dat al lang met stilzwijgende goedkeuring van Bamako — de vraag is of Europa volgt.

Hoofdstukindeling:
1️⃣ De jihad aan de poorten van Bamako: wat er afgelopen week écht gebeurde [00:00:00]
2️⃣ Van 2012 tot 2021: twee coups, de Fransen weggestuurd, de Russen uitgenodigd [00:01:00]
3️⃣ Wagner en Afrika Korps: 2.500 getatoeëerde huurlingen die geen guerrilla begrijpen [00:03:00]
4️⃣ De propagandamachine: hoe een soevereiniteitsverhaal het anti-Franse sentiment voedde [00:07:00]
5️⃣ Waarom de Sahel ertoe doet voor Europa: migratie en de ring van stabiliteit [00:10:00]
6️⃣ De onverwachte alliantie tussen FLA (Toeareg) en JNIM (Al-Qaeda) [00:13:00]
7️⃣ Salafisme als rurale rebellie: een nieuw marxisme tegen een marginaliserende staat [00:16:00]
8️⃣ De aftocht uit Kidal: hoe JNIM de Russen liet vertrekken en harten won [00:19:00]
9️⃣ Goïta verdwenen, defensieminister Camara dood, AES schittert door afwezigheid [00:29:00]
🔟 Praten met Al-Qaeda? De Nederlandse ambassadeur die de toon zet [00:45:00]