Mondriaan de Denker

In 1937 werden twee van Mondriaans schilderijen tentoongesteld in de nazi-tentoonstelling "Entartete Kunst". Zijn levenswerk als propaganda tegen hem. In februari 1940, terwijl de bommen op Londen vielen, begon hij te schrijven over bevrijding.

IN DEZE AFLEVERING:
• Hoe twee schilderijen werden misbruikt in "Entartete Kunst" (1937)
• De paradox van vrijheid: hoe kunst met strikte regels toch "bevrijd" kan zijn
• Zijn laatste, onvoltooide meesterwerk "Victory Boogie Woogie"

KUNSTWERK: Victory Boogie Woogie (1942-1944, onvoltooid) - Kunstmuseum Den Haag

CITAAT: "De beeldende kunst laat zien dat werkelijke vrijheid geen onderling evenwicht is, maar onderlinge gelijkwaardigheid." - Mondriaan

Boeken Louis Veen: uitgeverij-ijzer.nl/component/tags/tag/veen
Muziek: Mallard - open.spotify.com/artist/3ZpDziADNH1JZmlGGWa1uP

Meer info: mondriaan-de-denker.nl

Waar haalde Mondriaan zijn ideeën vandaan? Hij begon niet als denker over kunst en maatschappij. Van gereformeerd naar theosofisch - dat is niet bepaald een kleine stap.

IN DEZE AFLEVERING:
• Hoe Mondriaan op zijn 37e lid werd van de Theosofische Vereniging
• Aristoteles' onderscheid tussen "substantie" (het blijvende) en "accidenten" (het tijdelijke)
• De verrassende waarheid: Neo-Plasticisme ontstond door schilderen, niet uit filosofie

KUNSTWERK: Evolutie (1911) - Drieluik over spirituele ontwikkeling. Kunstmuseum Den Haag.

CITAAT: "Het Neo-Plasticisme is niet ontstaan uit berekeningen noch uit filosofische beschouwingen, maar door het voortzetten van kubistische vernieuwingen." - Mondriaan, 1930

Boeken Louis Veen: uitgeverij-ijzer.nl/component/tags/tag/veen
Muziek: Mallard - open.spotify.com/artist/3ZpDziADNH1JZmlGGWa1uP

Meer info: mondriaan-de-denker.nl

Mondriaan had niet alleen een droom - hij had een systeem. Zes principes die hij beschouwde als universele wetten. In december 1926 schreef hij ze op in drie handgeschreven bloknootvelletjes. En toen brak zijn beste vriend Theo van Doesburg de regels.

IN DEZE AFLEVERING:
• De zes principes van het Neo-Plasticisme - van rechthoekige vlakken tot uitsluiting van symmetrie
• Het drama met Theo van Doesburg: waarom diagonale lijnen "vals evenwicht" waren
• Hoe de principes terugkomen in Apple's Human Interface Guidelines en Google's Material Design

KUNSTWERK: Compositie IV met rood, blauw en geel (1929) - Stedelijk Museum Amsterdam

CITAAT: "De gelijkwaardigheid van de beeldingsmiddelen is essentieel." - Mondriaan

Boeken Louis Veen: uitgeverij-ijzer.nl/component/tags/tag/veen
Muziek: Mallard - open.spotify.com/artist/3ZpDziADNH1JZmlGGWa1uP

Meer info: mondriaan-de-denker.nl

Mondriaan keek om zich heen en zag "tragiek" - zijn woord voor alles wat uit balans is. Ongelijkheid tussen arm en rijk, tussen man en vrouw. Maar hij accepteerde dit niet. Hij geloofde dat kunst de weg kon wijzen naar een aards paradijs.

IN DEZE AFLEVERING:
• Wat Mondriaan bedoelde met "tragiek" en waarom hij dit overal zag
• Zijn droom van een aards paradijs - hier en nu, te realiseren door kunst
• Het pijnlijke verhaal van tentoonstelling De Klomp (1927) waar mensen hem uitlachten

KUNSTWERK: Compositie met rood, geel en blauw (1927) - Kröller-Müller Museum, Otterlo

CITAAT: "Met een beetje goede wil zal het niet zo onmogelijk zijn een aards paradijs te scheppen." - Mondriaan, 1930

Boeken Louis Veen: uitgeverij-ijzer.nl/component/tags/tag/veen
Muziek: Mallard - open.spotify.com/artist/3ZpDziADNH1JZmlGGWa1uP

Meer info: mondriaan-de-denker.nl

Je kent de rode, gele en blauwe vlakjes met zwarte lijnen. Ze staan op koffiebekers en stropdassen. Maar wat als die schilderijen geen decoratie zijn? Wat als elk Mondriaan-schilderij een visueel manifest is - een boodschap voor de mensheid?

IN DEZE AFLEVERING:
• Waarom Mondriaan zijn schilderijen "statements zonder woorden" noemde
• Het cruciale verschil tussen gelijkheid en gelijkwaardigheid in zijn denken
• Hoe filosoof Gerard Bolland hem leerde dat "schoonheid verhoudingsbegrip is"

KUNSTWERK: Compositie No. II, met geel en blauw (1929) - Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam

CITAAT: "'t Is moeilijk, uit te leggen, wat ik met mijn schilderijen bedoel. Daarin heb ik het zo goed mogelijk uitgedrukt." - Mondriaan, 1922

Boeken Louis Veen: uitgeverij-ijzer.nl/component/tags/tag/veen
Muziek: Mallard - open.spotify.com/artist/3ZpDziADNH1JZmlGGWa1uP

Meer info: mondriaan-de-denker.nl