Mysterieus België

Midden jaren '90 van de vorige eeuw was "Frater Nostradamus" allerminst een onbekende voor de gidsen die groepen toeristen rondleidden tussen de ruïnes van de oude abdij van Orval. Zij wisten allemaal dat de blinde monnik bij de zogenaamde Dodenpoort was gevonden. Toen men hem vroeg hoe hij heette en waar hij vandaan kwam, werd het al gauw duidelijk dat de man daar geen flauw benul van had. Hoewel hij blijkbaar zijn geheugen en wellicht ook zijn verstand had verloren, kreeg hij een kamer in de nieuwe abdij en werd hij gastvrij opgenomen in de kloostergemeenschap.

Al die jaren had men de zonderling slechts één enkele zin horen uitspreken, in een Frans dat heel oud klonk: 'L'an mil neuf cent nonante neuf sept mois, du ciel viendra un grand roy d'effrayeur.' Vrij vertaald: "In juli van het jaar 1999 zal een grote en verschrikkelijke koning uit de hemel komen." Het waren twee regels uit kwatrijn 72 van de tiende centurie - een bundeling van 100 visioenen in vierregelige gedichten gegoten - van de beroemde ziener Nostradamus. En die regels werden vóór 1999 doorgaans beschouwd als een voorspelling van het einde van de wereld...

Patrick Bernauw neemt ons mee naar Orval, waar hij zelf veel heeft rondgehangen, onder meer voor de research van zijn boek Nostradamus in Orval, waar hij ook twee gelijknamige podcast afleveringen rond maakte voor Mysterieus België.

Muziek en additionele stemmen: Suno, ElevenLabs.

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/mysterieus-belgie--5917929/support.

Mysterieus België is een podcast van de Vlaamse auteur Patrick Bernauw. Zijn werk is verkrijgbaar in iedere plaatselijke en online boekhandel, o.a. bij Bol of Standaard Boekhandel. 
Zijn meest recente boeken: 
BeeldSpraak https://www.bernauw.com/p/beeldspraak-gecartoniseerde-collages.html
Groetjes uit de Vierde Dimensie https://www.bernauw.com/p/maf.html

This episode includes AI-generated content.

Alle legerfoto’s waar "Petjen" op staat - mijn grootvader, Jan Ferdinand Onverwagt - zijn eigenlijk postkaarten, gedrukt op hard karton en met lijnen op de achterkant om een boodschap op te schrijven, en het adres. Tegenwoordig sturen we een selfie via WhatsApp, in 1939 liet een soldaat een fotopostkaart maken, liefst samen met enkele anderen, want een "gewone" foto laten maken, was duur.

De postkaarten in het Groene Boek van mijn moeder, Justine Onverwagt, tonen het leven zoals het was voor een gemobiliseerde Belgische soldaat tijdens de Schemeroorlog (1939-1940). Daar kwam met de inval van Duitsland op 10 mei 1940 een einde aan. De insignes op de legerfoto's van Jan Ferdinand als leidraad bevestigen de "oorlogsverhalen" waar ik hem zelf nooit over hoorde praten, maar die tot mij kwamen omdat mijn moeder erover vertelde. Zo probeerde ik tot een reconstructie te komen van zijn oorlogservaringen bij het Albertkanaal, waar hij ook krijgsgevangen werd gemaakt. Het werd een boeiende speurtocht waarvan ik graag verslag uitbreng op Mysterieus België.

In deze aflevering is ook het iconische Lied van de klas of Afzwaailied opgenomen, het volksliedje dat stamt uit het interbellum en decennia lang door dienstplichten werd gezongen om het einde van hun legerdienst te vieren. Tekst en uitleg vind je op Wreed & Plezant. De muziek maakte ik met Suno.

En we ze'n der van de klas
En we drinken bier met emmerkes
Terwijl die arme schachten aan 't patatten jassen zijn
Vergeten wij den troep en zijn droevige dagen
En roepen allen tegelijk:
Smeerlappen, ge zijt ons kwijt!    

Hier vind je de foto's in groot formaat, de clip "En we zijn er van de klas" en nog wat achtergrondinformatie. 

Hier zullen op termijn alle afleveringen van 101 Familiefoto's te vinden zijn.

 

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/mysterieus-belgie--5917929/support.

Mysterieus België is een podcast van de Vlaamse auteur Patrick Bernauw. Zijn werk is verkrijgbaar in iedere plaatselijke en online boekhandel, o.a. bij Bol of Standaard Boekhandel. 
Zijn meest recente boeken: 
BeeldSpraak https://www.bernauw.com/p/beeldspraak-gecartoniseerde-collages.html
Groetjes uit de Vierde Dimensie https://www.bernauw.com/p/maf.html

This episode includes AI-generated content.

De Schemeroorlog of Spookoorlog werd in Duitsland de Sitzkrieg genoemd, in Frankrijk de Drôle de Guerre en in het Engelse taalgebied de Phoney War. Na de Duitse inval in Polen was er aan het westelijk front nauwelijks sprake van militaire actie, ondanks Britse en Franse oorlogsverklaringen op 3 september 1939. 

Ook voor België kwam er een einde aan de Schemeroorlog toen de Duitsers op 10 mei 1940 ons land binnenvielen. Tot dat moment probeerde België buiten het Europese conflict te blijven door zijn neutraliteit te benadrukken, zoals tijdens de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog. Vanaf eind augustus 1939 werd er echter grootscheeps gemobiliseerd door het Belgische leger, zonder dat er werd gevochten. In mei 1940 waren ongeveer 600.000 tot 650.000 mannen onder de wapens geroepen. Dit gigantische aantal vertegenwoordigde circa 8% van de totale Belgische bevolking van destijds en trof nagenoeg het volledige economisch actieve mannelijke deel daarvan.  

Eén van die soldaten was Jan Ferdinand Onverwagt, mijn "Petjen". Zijn dochter Justine Onverwagt, mijn moeder, verzamelde zijn foto's uit het leger in een fotoalbum gewijd aan de familie Onverwagt, het "Groene Boek". Deze aflevering van mijn reeks 101 Familiefoto's is gewijd aan foto's over "het leven zoals het was" voor een gemobiliseerde soldaat tijdens de Schemeroorlog. Het zijn in feite stuk voor stuk postkaarten, op één ervan is de mysterieuze vermelding "Voor Esschene, nog 29" te zien; op de achterkant bleek ooit een nauwelijks zichtbare boodschap neergekribbeld in potlood. De moeizame ontraadseling van de boodschap, met enige hulp van het artificieel intelligente Gemini, stelde me voor een nog groter raadsel...

In deze aflevering is het volksliedje Mijn kloefen opgenomen, omdat Petjen op één van de foto's zijn onafscheidelijke klompen draagt. Het zou zijn lijflied geweest kunnen zijn. De tekstversie van het destijds zeer bekende volksliedje die ik hier gebruikte, is afkomstig uit Oude liedjes, verzameld in het land van Asse, uit de tijd toen de mensen nog zongen, samengesteld door Jos Rogiers (vzw Gielen Zwak Asse, 1984). Aangezien Essene - het geboortedorp van Jan Ferdinand - vlakbij Asse ligt, was dit ongetwijfeld "zijn" versie. De muziek van het liedje maakte ik met Suno.

Hier vind je de foto's uit de aflevering in groot formaat, het liedje Mijn kloefen en meer achtergrondinfo bij deze aflevering.

Hier zullen op termijn alle afleveringen van 101 Familiefoto's te vinden zijn.

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/mysterieus-belgie--5917929/support.

Mysterieus België is een podcast van de Vlaamse auteur Patrick Bernauw. Zijn werk is verkrijgbaar in iedere plaatselijke en online boekhandel, o.a. bij Bol of Standaard Boekhandel. 
Zijn meest recente boeken: 
BeeldSpraak https://www.bernauw.com/p/beeldspraak-gecartoniseerde-collages.html
Groetjes uit de Vierde Dimensie https://www.bernauw.com/p/maf.html

This episode includes AI-generated content.

Dit is aflevering 007 uit de reeks 101 Familiefoto's van Patrick Bernauw, een reeks persoonlijke luisterverhalen waarin oude familiefoto’s de deur openen naar herinneringen, familiegeheimen -en geschiedenissen, en verdwenen werelden. In dit geval startte het verhaal niet bij een familiefoto, maar bij de foto van een scan uit het bevolkingsregister: een 'acte de naissance' van 'Jean Onverwacht, enfant trouvé'.

In aflevering 005, Onverwagt & Victime, vertelde ik al hoe ik best wel mijn reserves had bij de familielegende dat de naam "Onverwagt" terugging op een vondeling. Ik raadpleegde mijn stamboom... en ik bleek geen nakomeling te zijn van één vondeling, maar van twee: Joannes Onverwagt en Melanie Victime. Dankzij de site Made in Aalst slaagde ik erin de geboorteakte van Joannes terug te vinden, met een "marginale nota" - een proces-verbaal in de marge - van zijn vondst. Zijn echtgenote, eveneens een vondeling, kwam uit Brussel - maar zij kwamen allebei in het Brabantse gehucht Essene terecht, waar zij een familie stichtten, die zich uiteindelijk zou vertakken naar mijn moeder. De overgrootvader van mijn overgrootvader werd op een ochtend in februari 1808  aangetroffen voor de poort van Ambroise Boon, in de wijk Mijlbeek.

Tot 19 janurari 1811 was het te vondeling leggen van kinderen strafbaar. Napoleon bracht daar met het instellen van vondelingenschuiven in elke hoofdstad van een arrondissement in zijn keizerrijk verandering in. Wie een kind achterliet in deze schuif, deed niets illegaals. Maar in 1808 - Melanie Victime werd drie jaar eerder gevonden - was dat nog niet zo. Ik probeerde met de marginale nota en wat ik zoal te weten kon komen over vondelingen het leven van mijn voorouder zo getrouw mogelijk te reconstrueren.

Additionele stemmen zijn van ElevenLabs. 

Dit is een blogpost met uitvergrote foto's uit de geboorteakte en een volledige transcriptie van de marginale nota.

Hier zullen op termijn alle afleveringen van 101 Familiefoto's te vinden zijn.

 

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/mysterieus-belgie--5917929/support.

Mysterieus België is een podcast van de Vlaamse auteur Patrick Bernauw. Zijn werk is verkrijgbaar in iedere plaatselijke en online boekhandel, o.a. bij Bol of Standaard Boekhandel. 
Zijn meest recente boeken: 
BeeldSpraak https://www.bernauw.com/p/beeldspraak-gecartoniseerde-collages.html
Groetjes uit de Vierde Dimensie https://www.bernauw.com/p/maf.html

This episode includes AI-generated content.

Malpertuis is eigenlijk een raamvertelling, die bestaat uit vier luiken. In een proloog vertelt een naamloos heerschap hoe hij inbrak in het klooster van de witheren (norbertijnen), waar hij de manuscripten ontvreemdde die volgen. Hetzelfde personage komt ook in een epiloog aan bod, die start met de uitroep: ‘Ik heb de Stad gevonden!’ Hij bedoelt uiteraard ‘de stad waar Malpertuis zich bevindt’ – oftewel: Gent. Terribilis est locus iste!*

Heeft Patrick Bernauw in die stad ook Malpertuis gevonden, het Huis van de Boze?  Daar verneemt u alles over in deze laatste aflevering van het drieluik naar het essay Malpertuis dat zopas verscheen in de Rare Boekjes Reeks van Fantastische Vertellingen, hier te bestellen (7,95€):

Een Gentse schrijver, het geheim van het vervloekte Malpertuis, ongeloof over het beweerde verscheiden van John Flanders, te rusten gelegd naast Virginie Bal. De werkelijkheid zoals wij die kennen staat op losse schroeven en uiteengezet wordt op grond waarvan.
Het magisch realisme spat er vanaf.

Malpertuis; literair essay; Patrick Bernauw; omslag- en binnenillustraties Gert-Jan van den Bemd; Rare Boekjes-reeks 73; ISBN 978-90-78499-74-9; 72 blz.; 1e druk 2026; uitg. Stichting Fantastische Vertellingen; omslagontwerp Ingrid Heit; biografie van auteur en omslagillustrator; Penguin-formaat pocketboek.

Wie over het boekje beschikt en graag de reclamevrije luisterboek versie gratis & voor niets in zijn mailbox wil ontvangen, kan een mailtje sturen naar info@inter-actief.be 

Blogpost over deze productie.

Rare Boekjes-reeks

Via de Rare Boekjes-reeks biedt de Stichting Fantastische Vertellingen een springplank voor nieuw of miskend oorspronkelijk Nederlandstalig talent op het gebied van fantastische literatuur en kunst. De publicaties in deze reeks beogen de creativiteit te stimuleren en de geesten maximaal te verruimen.

* 'Verschrikkelijk is deze plek!'

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/mysterieus-belgie--5917929/support.

Mysterieus België is een podcast van de Vlaamse auteur Patrick Bernauw. Zijn werk is verkrijgbaar in iedere plaatselijke en online boekhandel, o.a. bij Bol of Standaard Boekhandel. 
Zijn meest recente boeken: 
BeeldSpraak https://www.bernauw.com/p/beeldspraak-gecartoniseerde-collages.html
Groetjes uit de Vierde Dimensie https://www.bernauw.com/p/maf.html

This episode includes AI-generated content.