Op z’n Kop!

In Op z’n Kop! bespreken Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen samen met Andreas Kinneging, hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden, deze week een fundamentele vraag: is de Nederlandse rechter nog wel onpartijdig? De aanleiding is een rechter die zich openlijk profileert als klimaatactivist en toch uitspraken doet in rechtszaken over klimaat en stikstof. Vorige week oordeelde hij nog dat de Nederlandse staat onvoldoende zou doen om Bonaire te beschermen tegen klimaatverandering. Dezelfde rechter veroordeelde vorig jaar de Nederlandse staat in een stikstofzaak van Greenpeace en legde zelfs een dwangsom op. In beide rechtszaken gebruikte deze rechter ook nog eens stukken van Greenpeace om zijn vonnis te onderbouwen. Hoe kan dit in Nederland? En hoe komen we ooit van het stikstofslot af als rechters structureel de kant van klimaatactivisten kiezen? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! ontvangen Rick van Velthuysen en Marianne Zwagerman twee gasten die volop meedraaien in het publieke debat: Diederik Boomsma, Tweede Kamerlid voor JA21, en prof. dr. Ronald Meester, wiskundige en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Boosma kijkt terug op zijn Schaepmanrede van een half jaar geleden, waarin hij waarschuwde dat de politiek vastloopt tussen populisme en technocratie. Hij vertelt hoe hij die analyse nu terugziet in het dagelijkse Kamerwerk, wat hij meeneemt uit zijn jaren in de Amsterdamse gemeenteraad en hoe hij de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart beoordeelt.

Professor Ronald Meester is opnieuw te gast. In oktober vertelde hij in onze uitzending hoe zijn onderzoek naar de stikstofmodellen vastliep in het ambtelijke apparaat. Staatssecretaris Rummenie gaf toen in Op z’n Kop openlijk toe dat zijn ambtenaren het rapport van Meester tegen zijn zin met een negatief advies naar de Kamer stuurden. Instanties weigerden mee te werken met Meester. Sindsdien is er veel gebeurd. Gisteren verscheen een kritisch artikel over hem in NRC. In deze neemt Meester ons m mee achter de schermen. Wat zeggen deze processen over de manier waarop beleid in Nederland wordt gemaakt? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met oud-topambtenaar Erik Pool. In zijn boek Erewoord legt Pool bloot voor welke ethische dilemma’s ambtenaren dagelijks staan — en hoe zij zich daar moreel tegen kunnen wapenen. Tot eind vorig jaar was hij programmadirecteur Dialoog & Ethiek voor de Haagse ambtenarij. Pool ziet het populisme groeien, terwijl het vertrouwen in de politiek afbrokkelt. Met het toeslagenschandaal nog scherp op het netvlies en een stikstofcrisis die maar voortduurt, is volgens hem een fundamenteel andere aanpak nodig. Zijn boodschap is helder: “Kom na wat je belooft. En wek geen schijn van inspraak als de beslissing al lang is genomen.”

Op z’n Kop! kaartte de macht van de ambtenarij al vaker aan. In de vorige aflevering confronteerde Marianne Zwagerman gedeputeerde Mirjam Sterk met het feit dat ambtenaren die protesten tegen haar beleid beoordelen, zelf politiek actief zijn voor D66 en GroenLinks. Sterk ging die confrontatie uit de weg. De discussie is dus zeker relevant en de vraag dringt op: Is de macht van de ambtenaren in Nederland niet veel te groot geworden en zijn ze niet veel te veel van dezelfde politieke kleur? Hoe moeten wij als burgers vertrouwen houden in het proces dat zelfs door de Nationale Ombudsman al ‘schijnparticipatie’ wordt genoemd? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met gedeputeerde Mirjam Sterk (CDA) van de provincie Utrecht. Sterk houdt zich bezig met de transitie van het landelijk gebied, natuur en landbouw. De aanleiding voor het gesprek is het plan waar zij met de provincie Utrecht al een jaar aan werkt: het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG).

In de provincie Utrecht wordt dit beleid uitgerold, maar straks zullen we het in heel Nederland gaan zien. Het UPLG heeft grote invloed op het bestaan van verschillende boeren en tuinders in de provincie Utrecht: hun bedrijven hebben volgens dit beleid geen toekomst meer. Dat terwijl er discussie is over de cijfers waarop het plan is gebaseerd. Cijfers uit Brussel tonen aan dat de staat van de natuur in Nederland veel beter is dan wat aan boeren en burgers wordt verteld. Volgens Europese rapportages blijken veel natuurgebieden juist te verbeteren, terwijl ze in Nederland als ‘rood’ worden bestempeld. Daarnaast zijn waternormen per waterschap verschillend en wordt vervuiling structureel aan de landbouw verweten.

Deze plannen raken niet alleen onze boeren, maar ook onze vrijheid en voedselzekerheid. Want wat betekent het als beleid kan worden gebouwd op verkeerde data? En verandert ons platteland straks in beton? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met psychiater Jim van Os over de grote hoeveelheid eenzaamheid in de samenleving. De aanleiding voor het gesprek is het feit dat van de ongeveer 1 miljoen mensen in de Ziektewet in Nederland 42 procent een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt vanwege psychische stoornissen. Van Os ziet dat mensen in de samenleving verbinding missen, eenzaam zijn en daardoor mentaal ziek worden. Met de toenemende druk op de GGZ pleit hij voor een andere aanpak, waarbij we afstappen van het stellen van diagnoses op basis van de DSM en zoeken naar oplossingen zodat zorg meer in de samenleving kan worden opgevangen. Hoe verbind je mensen die eenzaam zijn? En wat kunnen wij zelf doen om anderen te helpen? Luister mee en oordeel zelf!