In het defensief

Klotst het geld al bij de Nederlandse defensiebedrijven tegen de klippen op, nu het kabinet flink de buidel trekt voor extra uitgaven aan het leger? Niet echt, verzucht Hans Huigen zuinigjes in deze aflevering van de podcast 'In het defensief'.
Huigen is directeur van de branchevereniging NIDV, wat staat voor 'Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid'. Het aantal defensiebedrijven dat zich bij deze vereniging heeft aangesloten, is de afgelopen jaren verdubbeld van twee- naar vierhonderd. Allemaal zien ze mooie groeikansen, nu Nederland na volgens Huigen 'dertig jaar droogte' eindelijk weer veel geld steekt in de krijgsmacht. Maar Opvallend genoeg ligt er nog altijd veel budget ongebruikt bij het ministerie van Defensie 'op de plank', zegt Huigen.
Belangrijke reden daarvoor zijn de processen en procedures waar Defensie nog altijd te star aan vasthoudt, meent hij. Het ministerie van Financiën, de Algemene Rekenkamer en andere auditmedewerkers bij de overheid kijken mee naar alle defensieuitgaven. Voor hen is het volgens Huigen gemakkelijker dat alles wordt dichtgetimmerd in contracten, richtlijnen én voorschriften, zodat ze die vervolgens kunnen afvinken. Maar de 'creativiteit' van het bedrijfsleven wordt op deze manier niet benut, klaagt Huigen. Die bureaucratie is volgens hem de dood in de pot.
Huigen is het dan ook 'zeer' eens met wat staatssecretaris Derk Boswijk in mei zei tegen deze podcast. De overheid moet volgens de CDA-bewindsman meer toewerken naar 'samenwerkingsverbanden' tussen het ministerie, de krijgsmacht, defensie-ondernemers en onderzoeksinstellingen als TNO. De overheid moet hierbij aangeven welk 'effect' ze wil bereiken - bijvoorbeeld beter luchtverdediging tegen inkomende raketten en drones in alle luchtlagen - en de bedrijven en onderzoekers dienen gezamenlijk oplossingen uit te dokteren. Die moeten vervolgens langjarig geproduceerd en doorontwikkeld worden, aldus Boswijk.
Hoewel Huigen deze visie volledig deelt, valt de uitwerking in de praktijk nog altijd tegen. Hij zou graag zien dat Nederlandse ministeries zich meer opstellen als de Franse overheid. Frankrijk staat volgens hem écht voor zijn defensie-industrie op de bres, terwijl Nederland te afwachtend is.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland en Europa investeren miljarden extra in defensie. Maar wat moeten we eigenlijk zelf bezitten? En wanneer is het slimmer om militaire capaciteit te delen of zelfs te leasen? Is een soort 'Netflix-model' voor defensie denkbaar, of maakt dat ons juist gevaarlijk afhankelijk van anderen?
Daarover gaat deze aflevering van In het Defensief. Te gast is strategisch analist Patrick Bolder van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). Hij legt uit waarom de discussie over gezamenlijke militaire capaciteit al tijden speelt, en waarom samenwerking binnen Europa volgens hem onvermijdelijk is.
Volgens Bolder zijn sommige militaire middelen simpelweg te belangrijk om uit handen te geven. Munitie, brandstof en kritieke wapensystemen moeten altijd beschikbaar zijn. Maar voor extreem dure capaciteiten, zoals strategisch luchttransport, grote verkenningsvliegtuigen of drones, kan Europese samenwerking juist veel efficiënter zijn. Daarbij verwijst hij naar bestaande NAVO-initiatieven, waarbij landen gezamenlijk beschikken over vliegtuigen zonder dat ieder land alles zelf hoeft aan te schaffen.
Tegelijkertijd waarschuwt Bolder voor afhankelijkheid. Moderne wapensystemen bestaan steeds meer uit software en digitale logistiek. Daardoor kunnen landen afhankelijk worden van buitenlandse fabrikanten of zelfs individuele bedrijven. De discussie rond Starlink in Oekraïne en de voortdurende afhankelijkheid van Amerikaanse ondersteuning voor de F-35 laten volgens hem zien hoe kwetsbaar die situatie kan zijn.
Europa zal daarom meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor de eigen defensie-industrie, stelt Bolder. Niet alleen door meer samen te werken, maar ook door productie en onderzoek beter over de Europese landen te verdelen. Frankrijk zou zich kunnen richten op gevechtsvliegtuigen, Duitsland op tanks, Nederland op radartechnologie en andere landen op bijvoorbeeld scheepsbouw of luchtverdediging. Alleen door die versnippering te verminderen kan Europa minder afhankelijk worden van de Verenigde Staten én sneller militaire capaciteit opbouwen.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Regeringen en politieke leiders in Nederland en Europa zijn onvoldoende voorbereid op grote cyberaanvallen. Het wil er bij toppolitici gewoonweg niet in dat vijandige staten of criminelen een heel land kunnen ontwrichten, bijvoorbeeld door vier grote ziekenhuizen te hacken en digitaal uit te schakelen.
Daarvoor waarschuwt cyberdeskundige Dave Maasland in deze aflevering van 'In het defensief'. De oprichter en ceo van cyberbeveiligingsbedrijf Eset Nederland trekt een vergelijking met de aanslagen op de Twin Towers in New York in 2001. Uit rapporten blijkt dat de toenmalige Amerikaanse regering zich niets kon voorstellen bij de waarschuwingen dat terroristen die vliegtuigen zouden kapen om die vervolgens het World Trade Center in New York in te vliegen. Op dezelfde manier kunnen de toppolitici van vandaag de dag zich ook geen voorstelling maken van hoe groot de digitale dreiging daadwerkelijk is, verzucht Maasland.
Volgens Maasland, die eind dit jaar afscheid neemt als ceo van Eset, springen er drie grote machtsblokken uit wat betreft cyberactiviteiten. Dit zijn - niet verrassend - de Verenigde Staten, China en Rusland, zo zocht hij uit voor zijn podcast 'Het digitale front'. Deze maakt hij met Harm Teunis en Art Rooijakkers.
De VS zijn volgens Maasland nog altijd het meest geavanceerd op cybergebied en hun capaciteiten zijn (nog) niet te evenaren. Rusland daarentegen heeft de grootste mond en zoekt ook het meest openlijk de grenzen op door hackpogingen te ondernemen. Van Rusland hebben Nederland en Europa momenteel dan ook het meest te vrezen, denkt Maasland.
China tenslotte is de 'stille kracht'. Het land zit volgens de cyberdeskundige diep in de Westerse systemen en spioneert flink. 'Maar je ziet tegelijkertijd dat spionage en sabotage steeds meer hand in hand gaan', aldus Maasland. Op de langere termijn vormt China daarom volgens hem de grootste dreiging voor Europa en andere vrije democratische regio's. China heeft volgens hem weinig op met democratie en wil die ondermijnen.
Europa moet zich dan ook als de wiedeweerga beter wapenen op digitaal gebied. Allereerst moeten Nederland en de Europese landen volgens Maasland rap minder afhankelijk worden van de VS, want onze software, cloudopslag en AI-systemen zijn vrijwel helemaal Amerikaans. Europa heeft voldoende kennis, kunde en geld in huis om digitaal op eigen benen te slaan, maar moet wel een forse achterstand inlopen, vindt Maasland. 'Dit gaat wel vijftien tot twintig jaar duren.'

https://fd.nl/politiek/1605700/in-rusland-ben-ik-een-ambassadeur-met-de-handen-op-de-rug
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland wil een leidende rol spelen in de ontwikkeling en productie van drones, maar beschikt op dit moment nog niet over de industriële capaciteit om een volledige drone-industrie op te bouwen. Dat zeggen onderzoekers Ron Stoop en Rens van Dam van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) in deze aflevering van In het Defensief.
Drones spelen een steeds grotere rol in zowel militaire operaties als de civiele economie. Ze worden ingezet voor onder meer landbouw, haveninspecties, het beschermen van kritieke infrastructuur en militaire missies. In de oorlog in Oekraïne zijn drones inmiddels verantwoordelijk voor een groot deel van de militaire slachtoffers, wat onderstreept hoe belangrijk deze technologie is geworden.
Ook de Nederlandse overheid ziet drones als een strategische technologie. In de Defensienota en de Nationale Dronestrategie spreekt het kabinet de ambitie uit om de Nederlandse drone-industrie te versterken en de productie van drones te stimuleren. Volgens de onderzoekers is die ambitie begrijpelijk, maar kent Nederland ook duidelijke beperkingen. Voor hun onderzoek analyseerden Stoop en Van Dam de Europese toeleveringsketen voor drones en brachten zij in kaart welke regio's beschikken over de juiste industriële basis voor grootschalige droneproductie.

Luister ook | Thales Nederland gaat zich vestigen in Amsterdam
Daaruit blijkt dat regio's als Zuid-Duitsland, Noord-Italië en delen van Tsjechië een sterke uitgangspositie hebben dankzij een brede maakindustrie en bestaande productiecapaciteit. Nederland beschikt niet over dezelfde industriële basis om een volledige drone-industrie op te bouwen.
Waar Nederland wél in uitblinkt, is de ontwikkeling van hoogwaardige technologie. Regio's als Noord-Brabant beschikken over veel expertise op het gebied van hightech, softwareontwikkeling, fotonica, sensortechnologie en systeemintegratie. Juist die kennis maakt Nederland sterk in het ontwerpen, integreren en verbeteren van dronesystemen. Volgens de onderzoekers biedt dat kansen om een belangrijke positie in de Europese droneketen in te nemen, zonder noodzakelijkerwijs alle onderdelen zelf te produceren.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Legers maken steeds vaker gebruik van kunstmatige intelligentie bij oorlogsvoering. Met AI kunnen militairen onder meer sneller enorme hoeveelheden inlichtingen en informatie analyseren om vervolgens hun doelwitten te bepalen. Maar wat als de eigen AI wordt gemanipuleerd door de vijand en legers daardoor de verkeerde besluiten nemen?
Irene van Droffelaar ging met die vraag aan de slag, vertelt ze in deze aflevering van de podcast 'In het defensief'. Ze is onderzoeker AI, simulatie en veiligheid bij de denktank RAND Europe, die sinds 2024 ook een vestiging heeft in Den Haag. Volgens haar moeten landen nadenken over de vraag hoe zij gaan reageren als hun eigen AI moedwillig om de tuin wordt geleid, waarschuwt ze.
Ten eerste, waarschuwt Van Droffelaar, dienen landen en legers te beseffen dat AI sowieso niet onfeilbaar is. Kunstmatige intelligentie heeft een foutmarge. Als legers dus te veel leunen op AI en die maakt een misser, dan kan dit betekenen dat bepaalde militaire dreigingen niet worden herkend of dat bijvoorbeeld een verkeerd doelwit wordt geselecteerd.

Ten tweede moeten landen zich realiseren dat AI kan worden gehackt door vijandige staten als Rusland of China en zelfs door criminelen of terroristen. De AI-systemen dan kunnen worden verstoord en niet meer werken of gewoon totaal verkeerde informatie geven aan militairen. Die vallen wellicht zelfs daardoor per ongeluk burgerdoelen aan.

Gevaar bestaat dat dit tot escalatie leidt, zegt Van Droffelaar. Vijanden kunnen elkaar beschuldigen van de manipulatie van elkaars AI-systemen, terwijl in werkelijkheid het systeem een 'onbedoelde' fout heeft gemaakt, meent ze. Of ze laten te veel over aan AI, zonder er nog 'als echt mens' bij na te denken. Van Droffelaar pleit daarom voor overleg en internationale afspraken, verklaart ze in de podcast. In de Koude Oorlog was er een 'hotline' tussen de aartsvijanden Rusland en de VS om misverstanden uit de weg te ruimen, elkaars handelen te kunnen begrijpen in gesprek te blijven. Het doel was een kernoorlog voorkomen. Zulk overleg is weer nodig, meent de AI-expert.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.