In het defensief

Waar inlichtingendiensten traditioneel in stilte opereren, kiezen Oekraïense veiligheidsdiensten tijdens de oorlog met Rusland juist nadrukkelijk de openbaarheid. Via Telegram, YouTube en Facebook delen ze dagelijks dronebeelden, onderschepte communicatie en updates vanaf het front. Wat willen ze daarmee bereiken?
In deze aflevering van de podcast ‘In het Defensief’ spreken we met Peter Schrijver en John Kegel op de Nederlandse Defensie Academie in Breda. Schrijver is luitenant-kolonel bij de Landmacht, docent aan de NLDA en PhD-onderzoeker. Hij onderzoekt hoe Oekraïense inlichtingendiensten sociale media inzetten als onderdeel van moderne oorlogsvoering. Kegel doceert Internationale Veiligheidsstudies, ook aan de NLDA.
De twee waren onlangs in Kyiv en omgeving, waar zij onder andere spraken met medewerkers van Oekraïense veiligheidsdiensten. Volgens Schrijver gebruiken die sociale media niet alleen om informatie te verspreiden, maar ook om direct contact te onderhouden met de bevolking. ‘Mensen zitten continu op hun telefoon, dus de drempel om informatie uit te wisselen is veel lager’, legt hij uit in de podcast.
Een bekend voorbeeld daarvan is de campagne ‘I Want to Live’, waarmee Russische militairen worden opgeroepen over te lopen naar het Oekraïense kamp. Volgens de onderzoekers is dat meer dan alleen propaganda: de online campagnes leveren Oekraïne ook waardevolle informatie op en spelen een belangrijke rol in de psychologische oorlogsvoering.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
In de podcast bespreken Schrijver en Kegel ook hoe Rusland vergelijkbare methodes probeert in te zetten, al zijn die volgens hen minder effectief. Daarnaast gaat het gesprek over de snelheid waarmee Oekraïne innoveert tijdens de oorlog — bijvoorbeeld op het gebied van drones, informatie-uitwisseling en samenwerking tussen overheid en technologiebedrijven.
De centrale vraag daarbij: kan Europa daarvan leren? Volgens de onderzoekers wel, al waarschuwen ze dat NAVO-landen de Oekraïense aanpak niet simpelweg één-op-één kunnen overnemen. Toch laat Oekraïne volgens hen zien hoe belangrijk snelheid, flexibiliteit en technologische innovatie zijn geworden in moderne conflicten.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europarlementariër Reinier van Lanschot (Volt) wil dat EU-lidstaten sneller samenwerken op defensiegebied. Samen met bijna dertig collega’s roept hij de lidstaten op om hun protectionistische houding tegenover hun eigen defensie-industrie los te laten en werk te maken van een echte Europese defensie-unie. Volgens Van Lanschot is het essentieel dat Europa zelfstandiger wordt, zonder de samenwerking binnen de NAVO uit het oog te verliezen.
In dit gesprek legt Van Lanschot uit hoe hij dit concreet voor zich ziet. Snellere wetgeving, gezamenlijke inkoop van materieel en het verminderen van bureaucratie moeten de Europese defensieproductie versnellen.
Van Lanschot legt uit waarom een partij-overstijgende aanpak van cruciaal belang is en gaat in op de kritiek dat Europa zonder Amerika niet kan. Volgens hem is zelfstandiger worden juist de sleutel om de NAVO te versterken en nieuwe bondgenoten aan boord te krijgen.
Tot slot presenteert Van Lanschot een stappenplan voor een Europese defensie-unie: eerst de defensie-omnibus aannemen, vervolgens een echte interne defensiemarkt creëren, en uiteindelijk een Europese defensie-unie opbouwen die zowel onafhankelijk kan opereren als de NAVO versterkt. De boodschap is helder: Europa móét sneller handelen om veiligheid en strategische zelfstandigheid te waarborgen.

Lees hier het opiniestuk dat de Europese politici schreven:
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het wereldwijde munitietekort loopt op, . en europa is erg afhankelijk van landen als China en Om dit tekort het hoofd te bieden heeft onderzoeksinstelling TNO iets nieuws bedacht: mini-munitiefabriekjes in zeecontainers. Het prototype, een mobiele minifabriek voor TNT moet dit jaar af zijn. Te gast is Frans van Gemerden, divisiedirecteurs bescherming, munitie en wapens aan TNO Defensie.

De kleine fabrieken hebben een paar grote voordelen: ze zijn makkelijk te verplaatsen en makkelijk schaalbaar. Verder maken ze het mogelijk om de productie van springstoffen dichtbij de gebruiker te organiseren, waardoor de kwetsbaarheid van internationale waardeketens een minder groot probleem is. Volgens Van Gemerden is er een sleutelrol weggelegd voor Nederland: 'als je een goed idee hebt om het munitietekort aan te pakken, dan mag je daar ook iets voor terugvragen'. En invloed op de munitiewaardeketen lijkt hem van belang.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorig jaar werd Nederland opgeschrikt door verschillende drones die boven onder meer een militair vliegveld in Volkel werden waargenomen? Ook in Polen, de Baltische staten, Roemenië, Zweden en elders waren er ongewenste drones. Voor het Australische DroneShield, dat antidronetechnologie ontwikkelt, een reden om extra snel naar Europa te komen.
We hebben Raven Dekker te gast. Hij was in augustus vorig jaar de eerste medewerker in Nederland van het Australische bedrijf DroneShield. In maart heeft hij het Europese hoofdkantoor van DroneShield in Amsterdam mogen openen. We gaan met Raven Dekker praten welke kansen er voor zijn bedrijf in Europa.
Een andere reden voor DroneShield om naar Europa te komen: de oorlog in Oekraïne. Australië is daar ver weg van weg, en in Oekraïne is er juist veel vraag naar antidronetechnologie. Een grote les die Dekker trekt uit Oekraïne gek genoeg: ‘concurreer zo min mogelijk’. De samenwerking van verschillende dronebedrijven is juist belangrijk, zegt hij. DroneShield werkt onder andere samen met Robin Radar en Intelic.

Daarnaast is het volgens Raven Dekker enorm belangrijk om te snelle innovatie op dronegebied bij te benen. ‘We moeten daar als bedrijven gewend aan raken’. Hij stelt voor dat organisaties als experiment onder hoge druk een ontwikkelingen proberen door te voeren. Een soort brandoefening, maar dan op het gebied van innovatie. Daarmee maakt hij een vergelijking met zijn ervaring als reservist. ‘Dan staan we ook niet een half uur te roken’, dan is het gewoon gaan.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Europa geldt doorgaans: hoe dichter landen bij Rusland liggen, hoe meer ze het land vrezen en hoe meer ze investeren in veiligheid en defensie. Toch is het allemaal niet zo simpel, zo zeggen defensie-experts Michelle Haas en Tim Haesebrouck van de universiteit van het Belgische Gent (UGent) in deze editie van 'In het defensief'. Al jaren doen ze onderzoek naar defensie-hervormingen in Europa.
Op dit moment zijn alle ogen in de Europese Unie gericht op Hongarije. Daar vond vorige week een electorale aardverschuiving plaats, waardoor premier Viktor Orbán na zestien jaar het veld moet ruimen voor de pro-Europese Peter Magyar. Minder bekend is dat Hongarije niet alleen in de EU, maar ook in de Navo een eigen koers ging varen. Boedapest bedong in 2024 dat het een uitzonderingspositie op het gebied van Oekraïnesteun kreeg. Binnen de Navo hoeft Hongarije niet bij te dragen aan Navo-activiteiten voor of militaire hulp aan Kyiv.
Hoogleraar internationale politiek Haesebrouck denkt dat Magyar, anders dan Orbán, niet via allerlei veto's EU-beleid zal frustreren. Hij vraagt zich wel sterk af of de nieuwe premier straks het Hongaarse Oekraïnebeleid stevig zal omgooien. Hij verwacht in elk geval niet dat de hulpkraan naar Kyiv nu wel flink opengaat.
De Baltische staten en Polen zijn daarentegen felle pleitbezorgers van de Navo en van Oekraïnesteun, ziet onderzoeker Haas. Deze landen zien de Navo als de belangrijkste garantie om Rusland buiten de deur te houden. Door Kyiv in de strijd te houden, heeft Moskou het bovendien - zo denken de Balten en Polen - te druk om hun landen aan te vallen.
Ook Tsjechië zat land op die lijn, tot de jongste verkiezingen. De nieuwe premier Pas toen president Petr Pavel de nieuwe, populistische Tsjechische premier Andrej Babis onder druk zette en alleen zijn zegen wilde geven aan diens coalitie als die zich pro-defensie, pro-Europees en pro-NAVO, zou opstellen, ging Pavel akkoord.
De Poolse populisten van de voormalige regeringspartij PiS zijn juist erg voor de Navo, maar geen groot fan van de EU. 'De ene populist is de andere niet', willen Haas en Haesebrouck maar zeggen. Ze spelen allemaal in op de nationale onderbuikgevoelens en de beleving van de nationale geschiedenis. Daardoor is het te simpel om ze over één kam te scheren. We nemen de Oost-Europese landen in deze aflevering met de UGent-onderzoekers door.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.