In het defensief

Nederland wil een leidende rol spelen in de ontwikkeling en productie van drones, maar beschikt op dit moment nog niet over de industriële capaciteit om een volledige drone-industrie op te bouwen. Dat zeggen onderzoekers Ron Stoop en Rens van Dam van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) in deze aflevering van In het Defensief.
Drones spelen een steeds grotere rol in zowel militaire operaties als de civiele economie. Ze worden ingezet voor onder meer landbouw, haveninspecties, het beschermen van kritieke infrastructuur en militaire missies. In de oorlog in Oekraïne zijn drones inmiddels verantwoordelijk voor een groot deel van de militaire slachtoffers, wat onderstreept hoe belangrijk deze technologie is geworden.
Ook de Nederlandse overheid ziet drones als een strategische technologie. In de Defensienota en de Nationale Dronestrategie spreekt het kabinet de ambitie uit om de Nederlandse drone-industrie te versterken en de productie van drones te stimuleren. Volgens de onderzoekers is die ambitie begrijpelijk, maar kent Nederland ook duidelijke beperkingen. Voor hun onderzoek analyseerden Stoop en Van Dam de Europese toeleveringsketen voor drones en brachten zij in kaart welke regio's beschikken over de juiste industriële basis voor grootschalige droneproductie.

Luister ook | Thales Nederland gaat zich vestigen in Amsterdam
Daaruit blijkt dat regio's als Zuid-Duitsland, Noord-Italië en delen van Tsjechië een sterke uitgangspositie hebben dankzij een brede maakindustrie en bestaande productiecapaciteit. Nederland beschikt niet over dezelfde industriële basis om een volledige drone-industrie op te bouwen.
Waar Nederland wél in uitblinkt, is de ontwikkeling van hoogwaardige technologie. Regio's als Noord-Brabant beschikken over veel expertise op het gebied van hightech, softwareontwikkeling, fotonica, sensortechnologie en systeemintegratie. Juist die kennis maakt Nederland sterk in het ontwerpen, integreren en verbeteren van dronesystemen. Volgens de onderzoekers biedt dat kansen om een belangrijke positie in de Europese droneketen in te nemen, zonder noodzakelijkerwijs alle onderdelen zelf te produceren.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Legers maken steeds vaker gebruik van kunstmatige intelligentie bij oorlogsvoering. Met AI kunnen militairen onder meer sneller enorme hoeveelheden inlichtingen en informatie analyseren om vervolgens hun doelwitten te bepalen. Maar wat als de eigen AI wordt gemanipuleerd door de vijand en legers daardoor de verkeerde besluiten nemen?
Irene van Droffelaar ging met die vraag aan de slag, vertelt ze in deze aflevering van de podcast 'In het defensief'. Ze is onderzoeker AI, simulatie en veiligheid bij de denktank RAND Europe, die sinds 2024 ook een vestiging heeft in Den Haag. Volgens haar moeten landen nadenken over de vraag hoe zij gaan reageren als hun eigen AI moedwillig om de tuin wordt geleid, waarschuwt ze.
Ten eerste, waarschuwt Van Droffelaar, dienen landen en legers te beseffen dat AI sowieso niet onfeilbaar is. Kunstmatige intelligentie heeft een foutmarge. Als legers dus te veel leunen op AI en die maakt een misser, dan kan dit betekenen dat bepaalde militaire dreigingen niet worden herkend of dat bijvoorbeeld een verkeerd doelwit wordt geselecteerd.

Ten tweede moeten landen zich realiseren dat AI kan worden gehackt door vijandige staten als Rusland of China en zelfs door criminelen of terroristen. De AI-systemen dan kunnen worden verstoord en niet meer werken of gewoon totaal verkeerde informatie geven aan militairen. Die vallen wellicht zelfs daardoor per ongeluk burgerdoelen aan.

Gevaar bestaat dat dit tot escalatie leidt, zegt Van Droffelaar. Vijanden kunnen elkaar beschuldigen van de manipulatie van elkaars AI-systemen, terwijl in werkelijkheid het systeem een 'onbedoelde' fout heeft gemaakt, meent ze. Of ze laten te veel over aan AI, zonder er nog 'als echt mens' bij na te denken. Van Droffelaar pleit daarom voor overleg en internationale afspraken, verklaart ze in de podcast. In de Koude Oorlog was er een 'hotline' tussen de aartsvijanden Rusland en de VS om misverstanden uit de weg te ruimen, elkaars handelen te kunnen begrijpen in gesprek te blijven. Het doel was een kernoorlog voorkomen. Zulk overleg is weer nodig, meent de AI-expert.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Navo-top in de Turkse hoofdstad Ankara was een prachtige opsteker voor de westerse defensie-industrie. De 32 lidstaten van het militaire bondgenootschap sloten vorige week voor ruim $50 mrd aan contracten bij hun defensiebedrijven. De Nederlandse industrie viste hierbij wel achter het net. Naar hen ging ... niets.

Dat constateert Bart Hollants in deze editie van de podcast 'In het defensief'. Hollants werkt op het Navo-kantoor in Norfolk in de Amerikaanse staat Virginia en is daar de 'innovation broker'. In Ankara stond Hollants, die op dagbasis naar interessante defensie-innovaties bij het bedrijfsleven speurt, met een 'stand' op het zogeheten defensie-industrieforum. Dat is een aan de Navo-top verbonden congres.

Hollants meent het defensie-industrieforum in Ankara wel groter was dan zijn voorganger op de Navo-top in Den Haag. Dat kan ook niet anders, zegt hij: 'Die top was heel politiek'. Navo-landen moesten er de 'historische' afspraak maken dat zij per 2035 in totaal 5% van hun bruto binnenlands product in hun defensie steken. Het merendeel hiervan (oftewel: 3,5% van het bbp) gaat naar de krijgsmachten, terwijl de overige 1,5% ook mag worden besteed aan 'veiligheidsgerelateerde zaken', zoals cybersecurity, weerbaarheid en infrastructuur.

Na Den Haag was Ankara juist de top van 'boter bij de vis', zoals VVD-Defensieminister Dilan Yesilgöz het uitdrukte. Landen wilden in Turkije laten zien dat het hen menens was met de belofte van 5% aan extra defensie-uitgaven. Maanden hebben ze orders bij grote bedrijven als Saab en Airbus voorbereid. Die presenteerden ze in Ankara. Kleine bedrijven waren er amper te vinden, meent Hollants. Nederland heeft vooral veel mkb'ers die in de defensiesector werkzaam zijn. Zij ontbraken volgens hem op de top, omdat de aandacht nu uitging naar hele grote dure wapensystemen als radar-, tanker- en transportvliegtuigen. Die maakt Nederland simpelweg niet.

De keuze voor deze grote wapensystemen noemt Hollants wel de juiste, omdat Europa die zelf nog onvoldoende heeft. Het continent leunt daarvoor nog te veel op de Verenigde Staten. Hollants vindt het niet zijn rol om te reageren op de vraag of Europa nog harder moet werken aan onafhankelijkheid, nu Donald Trump aanvankelijk de Navo-top dreigde te verstoren door opnieuw Groenland te claimen. Hij wijst er wel op dat Europese navo-landen sowieso meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun eigen veiligheid, omdat óók een Democratische president meer de aandacht had verlegd naar het eigen continent en naar China.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De NAVO-top moet vooral eenheid uitstralen, maar achter de schermen staan de verhoudingen flink onder druk. Europa moet de defensie-uitgaven fors verhogen, de Verenigde Staten eisen dat bondgenoten meer verantwoordelijkheid nemen. De top geldt daarom als een belangrijk ijkmoment: lukt het de NAVO-landen om de ambitieuze plannen van vorig jaar daadwerkelijk om te zetten in mensen, materieel en militaire slagkracht? In deze derde aflevering over de Navo-top hebben we Anna van Zoest te gast, directeur van de Atlantische Commissie, een denktank die zich richt op de trans-Atlantische betrekkingen tussen Europa en Amerika.

Een dagje eerder dan je ons gewend bent, zodat je maximaal voorbereid bent op de Navo-top, die 7 en 8 juli in Ankara plaatsvindt.
Het observeren waard is de rol van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. Om de Amerikaanse president tevreden te houden, prijst hij de miljardeninvesteringen in defensie nadrukkelijk als een succes van Washington. Maar die opstelling schuurt steeds meer. Rutte probeert koste wat kost de Amerikanen aan boord te houden, maar doet dat volgens van Zoest met een af en toe 'tenenkrommende' houding. 'Ik benijd hem niet, maar effectief is het wel'.
In deze aflevering bespreken we verder wat Turkije uit deze top zou willen halen, wat we van de Amerikaanse steun aan Oekraïne kunnen verwachten, en op welke manier het Midden-Oosten ter sprake zal komen.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 7 en 8 juli komen de NAVO-lidstaten bijeen in Ankara voor de jaarlijkse NAVO-top. Welke onderwerpen staan centraal? Wat betekenen de uitkomsten voor Europa? En welke rol speelt gastland Turkije daarin? In een speciale driedelige podcastserie blikken we vooruit op de top. In deze tweede aflevering staat de Turkse defensie-industrie centraal: een sector die Ankara tijdens de top in de schijnwerpers wil zetten.
Te gast is Nathan Meershoek, universitair docent EU-recht en aanbestedingsrecht aan de Universiteit Utrecht. Hij schetst hoe Turkije de afgelopen jaren een opvallend brede defensie-industrie heeft opgebouwd. Waar veel Europese landen afhankelijk zijn van internationale samenwerking, streeft Turkije juist naar zoveel mogelijk strategische autonomie. Die ambitie kreeg volgens Meershoek een extra impuls nadat het land uit het F-35-programma werd gezet en verschillende Europese landen wapenembargo's instelden vanwege de Turkse militaire operaties in Syrië.
Die investeringen hebben hun vruchten afgeworpen. Turkije exporteert inmiddels een breed scala aan defensiematerieel, met drones als bekendste voorbeeld. Vooral de Bayraktar-drones kregen internationale bekendheid tijdens de oorlog in Oekraïne. Toch blijft de export naar Europa beperkt. Volgens Meershoek importeert Turkije nog altijd meer defensiematerieel dan het aan Europese landen verkoopt. Dat heeft niet alleen te maken met technologie, maar vooral met politieke terughoudendheid.
Ook bespreken we de vraag welke kansen Turkije heeft binnen de groeiende Europese defensiemarkt. De Europese Unie investeert miljarden om de eigen defensie-industrie te versterken, onder meer via het SAFE-instrument. Hoewel Turkije als kandidaat-lidstaat onder voorwaarden kan deelnemen aan gezamenlijke aanbestedingen, gelden daarbij strikte regels. Zo moet het merendeel van de productie en de controle over het eindproduct binnen de Europese Unie of Oekraïne liggen en mag slechts een beperkt deel van de onderdelen afkomstig zijn uit derde landen, zoals Turkije.
Wat betekent dat voor de toekomst? Kan Turkije uitgroeien tot een serieuze partner voor Europa nu de NAVO zich voorbereidt op een nieuwe fase van geopolitieke onzekerheid? En welke rol spelen drones, strategische autonomie en de relatie met de Verenigde Staten daarbij? Dat en meer hoor je in deze aflevering van In het Defensief.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.