In het defensief

Nederland moet veel sneller werk maken van het opschalen van de eigen defensie-industrie. Die oproep doet Jan Christiaan Dicke, commissaris militaire productie. Volgens Dicke is de situatie vergelijkbaar met 1936, toen ook de noodzaak om de productiecapaciteit snel op te voeren steeds duidelijker werd. ‘Niet te veel praten, maar echt dingen gaan doen’, zegt hij. De Nederlandse industrie moet volgens hem nu al klaarstaan voor een mogelijke crisissituatie.
Het Commissariaat Militaire Productie bestaat 75 jaar en heeft als taak de Nederlandse defensie-industrie te beschermen, versterken en internationaal te positioneren. Dat gebeurt onder meer door Nederlandse bedrijven aan te sluiten bij buitenlandse defensieorders. Zo zijn Nederlandse bedrijven betrokken bij de nieuwe onderzeeboten van Naval en bij de productie en instandhouding van militaire systemen. Volgens Dicke is de industriële participatie de afgelopen jaren sterk gegroeid: waar die acht jaar geleden nog goed was voor zo’n 250 miljoen euro per jaar, ligt de waarde inmiddels boven de 900 miljoen euro.
Een aandachtspunt is de afhankelijkheid van derde landen. Strategische autonomie betekent volgens Dicke niet dat Europa zonder de Verenigde Staten moet kunnen, maar wel dat Nederland en Europa strategische posities in de internationale productieketens moeten opbouwen. Daarbij liggen volgens hem kansen in onder meer radar- en ruimtetechnologie, luchtverdediging en onbemande systemen.
De komende jaren zijn volgens Dicke cruciaal. Nederland heeft nog altijd een sterke hightech maakindustrie, maar bijvoorbeeld personeel en toegang tot grondstoffen vormen belangrijke knelpunten. Nieuwe wetgeving moet de overheid meer mogelijkheden geven om productiecapaciteit en strategische voorraden veilig te stellen. Het doel voor de toekomst is ambitieus: een Nederlandse defensie-industrie die niet alleen kan bijdragen aan de NAVO, maar op onderdelen ook Europees toonaangevend is. ‘Groot denken’, is de boodschap van Dicke.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Baltische Staten krijgen steeds vaker te maken met drone-incidenten, sabotage, cyberaanvallen en desinformatie. Maar hoe groot is de dreiging daadwerkelijk en hoe merken inwoners daar in het dagelijks leven iets van? Te gast is Jack Twiss Quarles van Ufford, voormalig ambassadeur in Litouwen. Vanuit Tartu, waar hij verbonden is aan het Baltic Defence College, vertelt hij (op persoonlijke titel) hoe de veiligheidssituatie in de regio zich ontwikkelt.

In Europa wordt er de laatste tijd vaak gepraat over 'hybride drei ging'. Die term gebruikt Twiss liever niet. ‘Daar zit onschuldig element in’, meent hij. 'Het lijkt de ernst van de situatie te onderschatten’. De oud-ambassadeur noemt het liever ‘all domain operations', omdat die term volgens hem beter aangeeft dat de acties onderdeel zijn van dezélfde campagne van in dit geval Rusland.

Hoe bereiden Estland, Letland en Litouwen zich voor op dit soort dreiging? De landen investeren in hun krijgsmachten, werken nauw samen met NAVO-bondgenoten en betrekken ook burgers bij de voorbereiding op mogelijke dreigingen. Tegelijkertijd proberen ze te voorkomen dat angst omslaat in paniek. Volgens Twiss kunnen ook Nederland en andere Europese landen daarvan leren, bijvoorbeeld als het gaat om maatschappelijke weerbaarheid, digitale veiligheid en kennis van de eigen geschiedenis.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het 107 jaar oude Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum mag dan op leeftijd zijn, een sterfhuis is het bepaald nog niet. Het NLR groeit als kool, zegt directeur Tineke van der Veen in deze aflevering van de podcast 'In het defensief'.
De afgelopen twee jaar zijn er maar liefst tweehonderd nieuwe medewerkers aangenomen, waardoor het totale personeelsbestand uitkomt op 1100 mensen. Bovendien wordt er stevig gebouwd op het terrein van het NLR in Marknesse in de Noordoostpolder, zegt Van der Veen. Zo komen er nieuwe kantoren om te voldoen aan de sterk gestegen vraag van Defensie en van bedrijven die voor dit ministerie willen werken. Verder verlengt het NLR zijn landingsbaan, zodat er met grotere drones kan worden geoefend.
Volgens Van der Veen heeft het centrum bovendien nu ook een 'quick response drone facility', wat inhoudt dat het NLR binnen zes weken een nieuw type drone af wil hebben. Die snelle innovatiecyclus - van ontwerp naar een gereed onbemand vliegveld - heeft het centrum afgekeken van Oekraïne, waar de ontwikkelingen eveneens razendsnel gaan.
Het NLR is bedoeld als onderzoeksinstelling, waar Defensie en bedrijven kunnen aankloppen voor hulp en advies. Voor kleinere bedrijven is er 'een menukaart', zegt Van der Veen. Zo kunnen zij bijvoorbeeld gebruikmaken van dure machines van het centrum zoals 3D-printers om hun innovaties te maken. Als zij óók hulp willen bij het maakproces van het NLR en niet zelf die machines willen of kunnen bedienen, betalen zij uiteraard iets meer, zegt van der Veen. Er komt ook meer ruimte voor kleine bedrijven die op het terrein van Marknesse aan de slag willen gaan. 'Een soort garageboxen', lacht Van der Veen.
De groei zet in de toekomst door, verwacht Van der Veen. Het NLR wil er daarnaast voor zorgen dat Nederland en Europa onafhankelijker worden van de Verenigde Staten. Zo is het NLR op dit moment bezig een eigen satelliet te ontwerpen, omdat het centrum meer kennis hierover wil opbouwen.

Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kunstmatige intelligentie speelt een steeds grotere rol binnen de krijgsmacht. Van missieplanning en het herkennen van doelen tot autonome drones en dronezwermen: de mogelijkheden lijken eindeloos.Maar tussen wat bedrijven op hun websites en in gelikte demonstratievideo’s laten zien en wat AI in de praktijk kan, zit nog een flink gat. Dat zegt Roy Lindelauf, hoogleraar Data Science en AI aan de Nederlandse Defensie Academie en aan Tilburg University.

Dat verschil is vooral zichtbaar bij autonome systemen. Bedrijven presenteren soms al volledig zelfstandige dronezwermen die zonder menselijke tussenkomst complexe taken kunnen uitvoeren. In werkelijkheid zijn de toepassingen volgens Lindelauf nog veel beperkter. AI kan bijvoorbeeld al objecten herkennen en classificeren,maar zulke systemen zijn lang niet altijd robuust. Veranderende weersomstandigheden, een ander landschap of vervuilde data kunnen ervoor zorgen dat een systeem veel minder goed presteert dan tijdens een zorgvuldig voorbereide demonstratie. De ‘gelikte video op YouTube’ laat volgens Lindelauf daardoor niet altijd zien wat er onder operationele omstandigheden daadwerkelijk mogelijk is.
Op de Nederlandse Defensie Academie probeert Lindelauf die werkelijkheid scherp in beeld te krijgen. Een concreet voorbeeld komt uit de cockpit van de Apache. In de nieuwe helikopters zit al AI-software voor onder meer missieplanning, maar vliegers gebruiken die niet altijd. Ze hebben onvoldoende inzicht in hoe het systeem tot zijn aanbevelingen komt en kunnen de onderliggende algoritmes niet controleren. Beter is om zelf AI-systemen te ontwikkelen die aansluiten bij de manier waarop vliegers werken en die betere aanbevelingen doen voor bijvoorbeeld routes en posities. Zo moet de technologie niet alleen beter worden, maar vooral ook bruikbaar en betrouwbaar voor de militair die ermee werkt.
Dat is extra belangrijk omdat AI in het militaire domein direct kan raken aan beslissingen over leven en dood. De ontwikkeling van autonome wapens roept daarom niet alleen technische, maar ook juridische en ethische vragen op. Volgens Lindelauf moet de mens verantwoordelijk blijven voor het gebruik van AI, zeker wanneer het gaat om het selecteren en aanvallen van doelen.
De grote vraag is daarmee niet alleen hoe snel AI zich ontwikkelt, maar ook hoe snel defensieorganisaties de technologie daadwerkelijk verantwoord kunnen toepassen. Voor Europa ligt daar bovendien een strategische uitdaging: de Verenigde Staten en China beschikken over veel grotere technologische ecosystemen en investeren op grote schaal in AI. Volgens Lindelauf hoeft Europa niet op ieder onderdeel van de AI-keten de concurrentie aan te gaan. Juist het slim integreren van bestaande AI in militaire processen kan al veel opleveren. Maar daarvoor is wel een realistisch beeld nodig van wat AI vandaag kan – en vooral van wat het nog níét kan.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie de zeeën controleert, domineert de wereld. Toch is de aandacht voor de zee de afgelopen jaren verslapt, constateert kapitein ter zee Roy de Ruiter in deze aflevering van 'In het defensief'. Volkomen ten on rechte, vindt hij. Kijk maar naar wat er momenteel gebeurt in de Straat van Hormuz en de gevolgen daarvan voor de wereldwijde energieprijzen.
De Ruiter is sinds mei hoogleraar Maritieme Strategie aan de Universiteit van Leiden. Al langer werkt hij als hoofddocent Maritieme Strategie aan de Nederlandse Defensieacademie. Zijn studenten legt hij uit dat ze de zeeën en oceanen niet uit het oog moeten verliezen, nu het geopolitieke gestook van landen als China, Rusland en zelfs de Verenigde Staten sterk toeneemt.
Neem bijvoorbeeld de acties van de VS tegen vermeende drugsbootjes op volle zee, het doorknippen van onderzeese ict-kabels in de Oostzee door vermoedelijk Rusland en het assertieve optreden van China in de Zuid-Chinese Zee. Westerse schepen die daar varen, worden door Chinese schepen of vliegtuigen op de huid gezeten en daaraan kleven flinke risico's. Stel dat een Amerikaans schip hierbij beschadigd raakt, wat doen we dan? Het is een belangrijke vraag die volgens De Ruiter nader onderzoek vergt in de Navo-landen.
Na dertig jaar van zware bezuinigingen op de Navo-krijgsmachten, staat volgens hem de marine van Europese landen er bovendien veelal gebrekkig voor. De Ruiter stelt bijvoorbeeld dat Nederland aanvankelijk vooral van plan was alle verouderde, roestende vaartuigen te vervangen door nieuwe fregatten en onderzeeboten. Maar, zegt hij tot zijn tevredenheid: het denken gaat inmiddels verder. De marine wil nu óók vol inzetten op drones onder én op het water én in de lucht.
Hierbij betrekt de krijgsmacht ook de Nederlandse industrie, die het eveneens zwaar had door de harde defensiebezuinigingen. Zo liep Nederland volgens hem decennia geleden voorop in de techniek rond onderzeeërs, omdat ons land een eigen niche zocht als buurland van de toenmalige grootmachten Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. 'Die kennis over onderzeeërs is later helemaal weggelekt, omdat er op een gegeven moment geen onderzeeboten meer werden gemaakt,' zegt De Ruiter. 'Dat komt niet meer terug.'
Goed dus dat Defensie nu wéér onontgonnen terrein zoekt om op te excelleren: de dronetechnologie. Hij hoopt dat Nederland deze strategie ditmaal wel blijft uitbouwen, zodat de expertise in Nederland niet opnieuw verdampt.
Het idee is in elk geval dat de Nederlandse marine 'hybride' moet worden, zegt De Ruiter. Een groot fregat of ander oorlogsschip fungeert dan als een 'moederschip' op afstand, terwijl onbemande voertuigen als vooruitgeschoven post het wateroppervlak, de lucht en onder zee verkennen. Het is een strategie die ook het Verenigd Koninkrijk inmiddels heeft omarmd om weer vol de wereldzeeën te kunnen bevaren.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.