In het defensief

Hoogleraar Martijn Kitzen sluit niet uit dat Donald Trump Iran al vóór de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen opnieuw aanvalt. 'Ik ben er niet gerust op dat hij zo lang gaat wachten', zegt hij. Militair gezien is wachten logisch: Amerikaanse versterkingen zijn onderweg naar het Midden-Oosten en komen naar verwachting eind november aan. Maar, zegt Kitzen: ‘Je weet maar nooit bij Trump.’
In deze aflevering van In het Defensief spreken we Kitzen tijdens de Future of War Conference op het Marineterrein in Amsterdam. Hij is hoogleraar irreguliere oorlogsvoering en special operations aan de Nederlandse Defensie Academie en hoogleraar militaire wetenschappen aan de Universiteit Leiden. We bespreken met hem de oorlogen in Iran en Oekraïne en wat die ons leren over de toekomst van oorlogvoering.
In Oekraïne spelen drones een steeds grotere rol. Ook worden ze zelfstandiger en kan AI helpen bij het identificeren van doelen. De ontwikkelingen gaan snel, maar volgens Kitzen moeten we niet te snel conclusies trekken. ‘Je moet niet één oorlog bekijken en zeggen: zo ziet de volgende oorlog eruit.’ Tanks en onderzeeboten zijn dus niet zomaar afgeschreven.
Vooral het gebruik van AI bij het selecteren van doelen roept vragen op. ‘Vroeger kon je met traditionele inlichtingen misschien vijftig doelwitten op een dag identificeren. Nu heb je in een mum van tijd 250 doelen’, zegt Kitzen. Menselijke controle blijft daarom essentieel. Volgens Kitzen moeten we toe naar een wereld waarin we dit soort systemen kunnen gebruiken met betekenisvolle menselijke controle, ‘volgens onze eigen normen en waarden.’
Naast traditionele oorlogsvoering nemen ook sabotage en cyberaanvallen een grotere plaats in. Daardoor vervaagt de grens tussen oorlog en vrede. Toch waarschuwt Kitzen ervoor om te snel te zeggen dat we al in oorlog zijn. ‘Dan wordt het een self-fulfilling prophecy’ zegt hij. De uitdaging is om hybride dreigingen beter aan te pakken, zonder onnodig bij te dragen aan escalatie.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De steun van de Verenigde Staten aan Oekraïne staat opnieuw onder druk. Volgens VVD-Europarlementariër Bart Groothuis moet Europa daarom versneld werk maken van eigen militaire capaciteiten. De afhankelijkheid van Amerikaanse technologie, inlichtingen en satellietverbindingen maakt Europa kwetsbaar, waarschuwt hij.
Europa moet minder afhankelijk worden van Amerikaanse systemen voor onder meer satellietcommunicatie, luchtverdediging, tankvliegtuigen en militaire inlichtingen. Groothuis pleit voor een pragmatische aanpak: organiseer een grote NAVO-oefening aan de oostgrens, met zo min mogelijk Amerikaanse ondersteuning, breng de tekorten in kaart en investeer vervolgens gericht in de benodigde capaciteiten.
Tegelijkertijd moet Europa Oekraïne blijven steunen, benadrukt Groothuis. De Europese landen zijn volgens hem op de goede weg, maar moeten meer doen en vooral sneller handelen. En dat jaagt volgens Groothuis niet Washington tegen ons in het harnas. 'Het is juist om de Amerikanen dichter bij ons te houden.’ De Amerikaanse inlichtingenpositie is 'superieur', zegt VVD-Europarlementariër Bart Groothuis. 'Zelfs de Chinezen' en 'zéker de Russen' kunnen daar niet tegenop'. De Europese landen zouden alleen al daarom flink in hun eigen vingers snijden als zij de Verenigde Staten als bondgenoot van zich vervreemden.
Groothuis ziet bovendien geen discrepantie tussen meer Europese zelfstandigheid en het behoud van nauwe banden met de VS. Sterker nog: dat gaat volgens hem hand in hand. Als Europa sterker wordt, nemen de VS het continent eindelijk weer eens serieuzer en blijven ze júíst betrokken, is zijn stelling. 'De hele wereld ziet Europa nu als Afrikanen of Latijns Amerikanen': niet zo relevant dus.'
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland kan technologisch prima meekomen met de Verenigde Staten, maar toch duurt het vaak jaren voordat nieuwe defensie-innovaties daadwerkelijk bij militairen terechtkomen. En dat terwijl de dreiging toeneemt en Europa steeds meer verantwoordelijkheid moet nemen voor de eigen veiligheid. Hoe zorgen we ervoor dat Nederlandse kennis en technologie sneller worden ingezet aan het front? En hoe vinden we een bedrijf dat kan uitgroeien tot een nieuwe ASML voor de defensie-industrie?
In deze aflevering van In het defensief schuift D66-Kamerlid Michelle Jagtenberg aan. Ze werkte jarenlang aan lucht- en ruimtevaarttechnologie en was vanuit de Nederlandse overheid in Texas betrokken bij het F-35-programma van Lockheed Martin. Sinds februari zit ze in de Tweede Kamer, waar ze zich bezighoudt met defensiematerieel en personeel. Ze ziet volop kansen voor Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van drones, IT en ruimtevaart. Maar daarvoor moet er wel iets veranderen. Volgens Jagtenberg heeft Nederland niet zozeer een innovatieprobleem, maar vooral een implementatieprobleem. Technisch is er veel mogelijk, alleen komt die technologie nog te vaak niet van de tekentafel naar de praktijk. Ze pleit daarom voor meer ambitie, betere samenwerking tussen overheid, industrie en kennisinstellingen en een aanpak waarbij Nederlandse oplossingen veel eerder in beeld komen.
Ook bespreken we de Europese afhankelijkheid van buitenlandse defensietechnologie. Hoe strategisch zelfstandig kan Europa worden als het voor cruciale capaciteiten, zoals luchtverdediging tegen drones en ballistische raketten, afhankelijk blijft van andere landen?
Daarnaast gaat het over de rol van vrouwen binnen de krijgsmacht. Jagtenberg wil dat Defensie niet alleen meer vrouwen aantrekt, maar ze ook weet te behouden. Dat vraagt volgens haar om meer vrouwelijke rolmodellen, betere uitrusting en training die rekening houdt met vrouwen, en een organisatie die sociale onveiligheid serieus aanpakt. Wat moet er concreet veranderen om de krijgsmacht sterker en inclusiever te maken?
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland moet veel sneller werk maken van het opschalen van de eigen defensie-industrie. Die oproep doet Jan Christiaan Dicke, commissaris militaire productie. Volgens Dicke is de situatie vergelijkbaar met 1936, toen ook de noodzaak om de productiecapaciteit snel op te voeren steeds duidelijker werd. ‘Niet te veel praten, maar echt dingen gaan doen’, zegt hij. De Nederlandse industrie moet volgens hem nu al klaarstaan voor een mogelijke crisissituatie.
Het Commissariaat Militaire Productie bestaat 75 jaar en heeft als taak de Nederlandse defensie-industrie te beschermen, versterken en internationaal te positioneren. Dat gebeurt onder meer door Nederlandse bedrijven aan te sluiten bij buitenlandse defensieorders. Zo zijn Nederlandse bedrijven betrokken bij de nieuwe onderzeeboten van Naval en bij de productie en instandhouding van militaire systemen. Volgens Dicke is de industriële participatie de afgelopen jaren sterk gegroeid: waar die acht jaar geleden nog goed was voor zo’n 250 miljoen euro per jaar, ligt de waarde inmiddels boven de 900 miljoen euro.
Een aandachtspunt is de afhankelijkheid van derde landen. Strategische autonomie betekent volgens Dicke niet dat Europa zonder de Verenigde Staten moet kunnen, maar wel dat Nederland en Europa strategische posities in de internationale productieketens moeten opbouwen. Daarbij liggen volgens hem kansen in onder meer radar- en ruimtetechnologie, luchtverdediging en onbemande systemen.
De komende jaren zijn volgens Dicke cruciaal. Nederland heeft nog altijd een sterke hightech maakindustrie, maar bijvoorbeeld personeel en toegang tot grondstoffen vormen belangrijke knelpunten. Nieuwe wetgeving moet de overheid meer mogelijkheden geven om productiecapaciteit en strategische voorraden veilig te stellen. Het doel voor de toekomst is ambitieus: een Nederlandse defensie-industrie die niet alleen kan bijdragen aan de NAVO, maar op onderdelen ook Europees toonaangevend is. ‘Groot denken’, is de boodschap van Dicke.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Baltische Staten krijgen steeds vaker te maken met drone-incidenten, sabotage, cyberaanvallen en desinformatie. Maar hoe groot is de dreiging daadwerkelijk en hoe merken inwoners daar in het dagelijks leven iets van? Te gast is Jack Twiss Quarles van Ufford, voormalig ambassadeur in Litouwen. Vanuit Tartu, waar hij verbonden is aan het Baltic Defence College, vertelt hij (op persoonlijke titel) hoe de veiligheidssituatie in de regio zich ontwikkelt.

In Europa wordt er de laatste tijd vaak gepraat over 'hybride drei ging'. Die term gebruikt Twiss liever niet. ‘Daar zit onschuldig element in’, meent hij. 'Het lijkt de ernst van de situatie te onderschatten’. De oud-ambassadeur noemt het liever ‘all domain operations', omdat die term volgens hem beter aangeeft dat de acties onderdeel zijn van dezélfde campagne van in dit geval Rusland.

Hoe bereiden Estland, Letland en Litouwen zich voor op dit soort dreiging? De landen investeren in hun krijgsmachten, werken nauw samen met NAVO-bondgenoten en betrekken ook burgers bij de voorbereiding op mogelijke dreigingen. Tegelijkertijd proberen ze te voorkomen dat angst omslaat in paniek. Volgens Twiss kunnen ook Nederland en andere Europese landen daarvan leren, bijvoorbeeld als het gaat om maatschappelijke weerbaarheid, digitale veiligheid en kennis van de eigen geschiedenis.
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?
🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.