Subcurrents

In deze tweede aflevering van de podcast Subcurrents spreekt Gerbrand Oudenaarden met Pieter van Boheemen. Pieter maakte de reis van biotechnoloog en biohacker naar democratie-onderzoeker. Bij Waag Society leidde hij het Open Wet Lab en Fab Lab, daarna werkte hij bij het Rathenau Instituut.

Met zijn stichting Post X Society houdt hij in de gaten hoe sociale media onze verkiezingen beïnvloeden.
Wat hij vond is verontrustend. Tijdens de laatste Tweede Kamerverkiezingen ontdekte zijn team trollenlegers uit West-Afrika die Nederlandse kandidaten pushten, AI-gegenereerde geweldsfantasieën die dagenlang bovenaan TikTok stonden, en een Facebook-haatpagina — gerund door PVV-Kamerleden — met soms meer dan een miljoen views per dag. Zijn conclusie: dit waren de minst transparante verkiezingen in de recente Nederlandse geschiedenis.

Maar Pieter is geen doemdenker. Hij helpt ook gewone kantoorgebruikers overstappen van Google en Microsoft naar open source alternatieven. Niet uit naïviteit, maar uit noodzaak — want wie je infrastructuur beheert, heeft macht over je.In dit gesprek ontleden we hoe sociale media de Nederlandse verkiezingen beïnvloeden, waarom TikTok een uniek gevaar vormt, en wat we zelf kunnen doen — van stemgedrag tot digitale soevereiniteit.

Youtube versie: https://youtu.be/cfN8DnD-m_g
Peertube: https://tube.engagetv.com/w/cCj7GD88J2Nf8yxmDXuNre

Post X Society: https://postxsociety.org
Democratie Monitor: https://democratiemonitor.nl
Hybrid Election Integrity Observatory (HEIO) / Rapport verkiezingsbeïnvloeding: https://www.heio.nl
Vrije Cloud: https://vrije.cloud
Post Tyranny Tech bijeenkomsten: https://www.postxsociety.org/2026/02/13/27-feb-post-tyranny-tech-3-digitaal-onafhankelijk-werken/

Timestamps

0:00 — Intro
0:53 — Van biotechnoloog naar democratie-onderzoeker
1:24 — Het moment dat technologie en democratie botsten: Trump 2016
2:17 — Wanneer werd het persoonlijk?
3:25 — Post X Society: opgericht aan de keukentafel
3:49 — Fascisme, memes en de erosie van democratische cultuur
5:03 — Polarisatie: Nederland vs. de Verenigde Staten
5:43 — De missie van Post X Society
7:37 — Klein team, grote ambities — van hackerspaces tot de VN
8:39 — Hackermentaliteit: waarom technologie begrijpen essentieel is
9:52 — Social media als militaire beïnvloedingsinfrastructuur
11:24 — Amerikaans beleid: Post X Society op een “censuur-NGO” lijst
12:07 — Is wetgeving genoeg? De grenzen van de DSA
13:18 — Jongeren en social media: verbieden of herontwerpen?
14:21 — Het verkiezingsonderzoek: Hybrid Election Integrity Observatory
14:55 — De deepfake Timmermans-video op TikTok
17:12 — Engagement boven veiligheid: het businessmodel van platforms
18:14 — Normalisatie van geweld leidt tot echt geweld
18:41 — Waarom Nederland eigen verkiezingsonderzoek nodig had
19:48 — De aanpak: marketingtools hacken om platforms te monitoren
21:14 — Gelegenheidscoalitie: samenwerking met RTL Nieuws en Trollrensics
22:47 — DSA researcher access: 80 werkdagen wachten terwijl verkiezingen lopen
24:18 — Trollenlegers uit West-Afrika die Nederlandse kandidaten pushen
27:14 — AI-gegenereerde haatpagina met een miljoen views per dag
29:02 — De minst transparante verkiezingen in de recente Nederlandse geschiedenis
31:15 — Waarom TikTok fundamenteel anders werkt dan andere platforms
33:06 — TikTok: Chinees, Amerikaans, of ondoorzichtig?
34:10 — TikTok livestreaming: extremisme financieren met gifts
36:49 — De bredere impact: democratie erodeert ook in Nederland
38:30 — Wat kun je zelf doen? Democratie begint in je straat
39:58 — Digitale soevereiniteit: waarom cloud-afhankelijkheid een machtsvraagstuk is
42:20 — Open source: naïef of noodzakelijk?
44:02 — Post Tyranny Tech: mensen helpen naar een vrije cloud
45:52 — De drempels bij het overstappen
46:54 — FLOSS First: het principe van Post X Society
47:41 — AI en het ontbreken van Europese alternatieven
48:48 — Waar haalt Pieter zijn hoop vandaan?
50:19 — Oproep: dit is een collectief probleem

Vijftien jaar geleden was Jan Bruin een van de eerste social media marketeers van Nederland. Hij overtuigde bedrijven om in te stappen op Facebook. Het was een speeltuin, het was nieuw, het voelde onschuldig.
Dat veranderde. Niet alleen voor de bedrijven die hij adviseerde, maar vooral voor hemzelf. In een periode in Brazilië, ver van vrienden en familie, gleed Jan af naar wat hij zelf zijn dieptepunt noemt: 12 tot 14 uur per dag online. Niet op één platform, maar overal tegelijk — datingapps, groepschats, nieuwssites, social media. Niet voor contact, maar voor bevestiging. “Ik was eigenlijk meer in het digitale dan in het echte leven. Ik zei continu nee tegen uitnodigingen.”
Die ervaring is de motor achter alles wat hij nu doet. Als marketingstrateg adviseert hij bedrijven om minder te investeren in social media — omdat het voor de meeste gewoon niet meer werkt. En met Mei Social Vrij organiseert hij een jaarlijkse campagne die duizenden mensen uitdaagt om de hele maand mei zonder social media te leven. De resultaten zijn opvallend: meer dan 70 procent van de deelnemers ervaart meer rust. 80 procent wil het opnieuw doen.
Maar het gaat over meer dan individuele keuzes. Jan pleit voor keiharde regulering van de techmonopolies. Niet alleen nieuwe regels voor specifieke functies, maar de kern: marktaandeel begrenzen, ruimte maken voor alternatieven, en stoppen met accepteren dat een handvol bedrijven bepaalt hoe we communiceren.

Luister of kijk:
▶️ YouTube → https://www.youtube.com/watch?v=d2oc4Gf6wgw

Timestamps
00:00 — Intro
01:05 — Hoe social media begon als onschuldige speeltuin
05:06 — “Ik zat 12 tot 14 uur per dag op het internet”
09:30 — Het dieptepunt: meer digitaal dan echt
14:28 — Actualiteitsverslaving: twintig keer per dag NOS openen
16:34 — “We zijn als maatschappij onze aandacht kwijt”
19:55 — Impact op jongeren en mentale gezondheid
23:21 — Mei Social Vrij: wat het is en hoe het werkt
27:12 — Waarom het geen detox is maar een vrijheidservaring
28:26 — Social media als vrijheidscrisis
30:49 — De mensen voor wie het niet lukte
32:01 — Mei Social Vrij 2026: groter dan vorig jaar
32:15 — Wat adviseert Jan zijn klanten over social media?
34:56 — Waarom social media marketing niet meer werkt
37:05 — De documentaire waar Jan aan meewerkt
38:52 — Wat is er nodig als samenleving?
40:35 — Is Europa goed bezig met regulering?
44:49 — Eén ding om mee te geven—

Links & bronnen
Mei Social Vrij — https://meisocialvrij.nl — Doe mee in mei 2026
Jan Bruin op Substack — https://janbruin.substack.com
Marketingdiensten Jan Bruin - https://conditionsareperfect.com
Jan Bruin op LinkedIn - https://www.linkedin.com/in/janbruin/

Over Jan Bruin
Jan Bruin is marketingstrateeg, politicoloog en schrijver. Met Mei Social Vrij organiseert hij samen met Rutger Wessels en een heel team vrijwilligers jaarlijks een campagne die duizenden Nederlanders uitdaagt om een maand zonder social media te leven. Jan schrijft regelmatig over aandacht, verslaving en de invloed van big tech op zijn Substack.—

Abonneer
Subcurrents is een podcastserie over technologie, macht en tegenkracht. In Subcurrents spreekt maker Gerbrand Oudenaarden met mensen in Nederland die in actie komen: beleidsmakers, juristen, ontwerpers en activisten die zoeken naar manieren om Big Tech te begrenzen en publieke waarden te beschermen.

Abonneer je via je favoriete podcast-app of schrijf je gratis in voor de nieuwsbrief op https://subcurrents.nl.

Subcurrents is een podcast over mensen die zich bezighouden met de invloed van Big Tech op de maatschappij.

In dit programma gaat Gerbrand Oudenaarden in gesprek met onderzoekers, makers en hackers over vrijheid, macht en technologie.

Vanaf half februari, elke twee weken een nieuwe aflevering.

Abonneer je gratis op [https://subcurrents.nl] en krijg een update bij nieuwe afleveringen of events (advertentievrij).

Volg Subcurrents:

website: subcurrents.nl

bluesky: @subcurrents.nl

mastodon: @[email protected]

peertube: tube.engagetv.com/c/subcurrents/

youtube: https://www.youtube.com/@Subcurrents

Abonneer je via je favoriete podcast app.