Techstorie - rozmowy o technologiach

Media i analitycy są zgodni: to jedna z najważniejszych i zarazem najbardziej tajemnicza firma na świecie. Jak zauważa Chris Miller, autor bestsellerowej „Wielkiej wojny o chipy”, holenderskie ASML stało się absolutnym wąskim gardłem dla globalnego rozwoju sztucznej inteligencji. Choć masowy odbiorca rzadko o niej słyszy, giełda nie ma wątpliwości: z wyceną sięgającą niemal 630 mld dol., ASML deklasuje francuski konglomerat dóbr luksusowych LVMH, będąc najcenniejszą spółką w Europie.
W tym odcinku wracamy do fascynującej opowieści o krzemowych waflach, które redefiniują naszą cywilizację. Sprawdzamy, dlaczego to właśnie w Europie powstają najbardziej zaawansowane maszyny litograficzne świata, bez których żadna nowoczesna fabryka nie jest w stanie wyprodukować chipów nowej generacji. I czy Europa długo utrzyma na tym polu swoją przewagę?
Rozdziały:
5:50 - Nowa generacja AI
12:30 - Historia
20:30 - Wojna handlowa
26:45 - MATCH Act
29:30 - TeraFab
34:22 - Pytanie

Źródła:
Kwestie nanometrów:
https://www.google.com/url?q=https://www.pcgamesn.com/amd/tsmc-7nm-5nm-and-3nm-are-just-numbers&sa=D&source=docs&ust=1780310692933283&usg=AOvVaw2suYd5NP4c52sFhsDB-Udz
Maszyny do chipów:
https://www.google.com/url?q=https://www.reuters.com/business/asml-says-first-chips-new-high-na-machines-arrive-months-2026-05-19/&sa=D&source=docs&ust=1780310692933550&usg=AOvVaw3ys_Zpku3XHLLhIngLUqaN
Raport Deloitte o półprzewodnikach:
https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/technology/technology-media-telecom-outlooks/semiconductor-industry-outlook.html
Chipy AI:
https://www.heygotrade.com/en/news/nvidia-ai-market-trillion-orders/
Logistyka maszyn do chipów:
https://www.google.com/url?q=https://www.cnbc.com/2025/05/22/exclusive-look-at-high-na-asmls-new-400-million-chipmaking-colossus.html&sa=D&source=docs&ust=1780310692933816&usg=AOvVaw09J-CG6K8N2u8MCGAhVYeq
Atomowy strażnik:
https://www.forbes.com/global/2001/1029/056.html
Zakaz Bidena:
https://www.google.com/url?q=https://www.csis.org/analysis/understanding-biden-administrations-updated-export-controls&sa=D&source=docs&ust=1780310692930586&usg=AOvVaw1fdbTdwuV-n7MUwn8_MFsK
Zależność Chin od półprzewodników:
https://www.google.com/url?q=https://cset.georgetown.edu/wp-content/uploads/CSET-Chinas-Progress-in-Semiconductor-Manufacturing-Equipment.pdf&sa=D&source=docs&ust=1780310692931171&usg=AOvVaw3oZK8PE04_YLJgioT6zy0L
Ograniczenia eksportu do Chin:
https://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2023/01/22/2003792979?utm_
MATCH Act:
https://www.google.com/url?q=https://www.foreign.senate.gov/press/rep/release/risch-ricketts-kim-introduce-match-act-level-the-global-playing-field-for-us-tech&sa=D&source=docs&ust=1780310692934482&usg=AOvVaw0LS5Y6CFYEjWdqvjZRbxBO
Sprzeciw wobec życzeń USA:
https://www.google.com/url?q=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/dutch-government-objects-proposed-us-law-restricting-asmls-china-exports-2026-05-14&sa=D&source=docs&ust=1780310692934780&usg=AOvVaw3o1-GtfxmFPnReJSZeALYG
Cenzura modeli AI:
https://www.google.com/url?q=https://academic.oup.com/pnasnexus/article/5/2/pgag013/8487339&sa=D&source=docs&ust=1780310692932399&usg=AOvVaw2OuZSBjGSLi9wG32DZarsu
https://www.google.com/url?q=https://arxiv.org/html/2505.14215v1&sa=D&source=docs&ust=1780310692932518&usg=AOvVaw02avO-r_culAecbpvpVHhU

Zapraszamy do słuchania!

Papież zabrał głos w sprawie sztucznej inteligencji. I udowodnił, że na technologiach się zna - ba, że doskonale wie, jakie mogą być konsekwencje puszczonej samopas AI, jaki może mieć wpływ na rynek pracy, a jaki na środowisko.
Nie mamy złudzeń, encyklika "Magnifica Humanitas” czyli "Wspaniałe człowieczeństwo”, pewnie nie odbije się bardzo szerokim echem. Ale jednak wnioski z niej powinni przyswoić politycy od lewa do prawa. Dziś więc przychodzimy do was z dobrą nowiną o tym, co Kościół Katolicki ale także inne wielkie religie, sądzą o technologicznych zmianach, jakie nam towarzyszą. I dlaczego warto uważnie wsłuchiwać się w słowa papieża, nawet, jeśli jesteśmy niewierzący.

Eksperci odcinka:
Tomasz Terlikowski, doktor filozofii, dziennikarz i publicysta. Prowadzi Poranne Rozmowy w RMF FM i program Dwie Strony w TVN24.

Ron Ivey, doradca papieży Franciszka i Leona XIV ds. AI, były doradca Białego Domu. Na Harvardzie prowadzi badania nad więziami społecznymi i poczuciem przynależności. Współtworzy projekt Humanity 2.0 przy Papieskiej Akademii Nauk; założył organizację non-profit Noasis Collaborative.

Rozdziały:
5:20 - Kościół a AI
15:25 - Wspaniałe człowieczeństwo
29:10 - Wojna
37:47 - Wszyscy ludzie Leona od AI
43:20 - Kościół i Dolina
48:40 - Inne religie

Źródła:
Reuters o encyklice:
https://www.reuters.com/world/europe/pope-leo-issue-first-major-work-addressing-ai-may-25-2026-05-18/
Technologiczne lobby w Watykanie:
https://www.politico.eu/article/pope-leo-xiv-ai-meetings-silicon-valley-vatican
Zobowiązanie religii abrahamowych:
https://www.vaticannews.va/pl/watykan/news/2023-01/religie-abrahamowe-zobowiazuja-sie-do-troski-o-etyke-a-i.html
Deklaracja Religii Dla Pokoju:
https://www.wcrp.or.jp/en/ai_ethics_for_peace
Patriarcha Bartłomiej o robotokracji:
https://apnews.com/article/greece-automation-religion-robots-orthodoxy-2d5765621d591fa4e58ac8f60df1a3d4

Obrodziło nam książkami na wiosnę! Na półkach jest tyle dobrych pozycji o technologiach, że miałyśmy problem, co wybrać! Ale wybrałyśmy trzy, przekrojowe książki - i tylko jedna jest o AI. Druga jest o uwielbianej korporacji. Ten tytuł może sprawić, że spojrzycie na nią inaczej. A trzecia o tym, jak FBI wystrychnęło na dudka tysiące mafiozów.

KSIĄŻKI:
5:15 - Karen Hao, “Imperium sztucznej inteligencji. Sny i koszmary w OpenAI Sama Altmana”, tłum. tłumaczenie Piotr Grzegorzewski , Wyd. Szczeliny, 2026
16:26 - Patrick McGee, “Apple w Chinach: Jak najwspanialsza firma na świecie dała się złapać w chińską pułapkę”, tłum. Marek Rostocki, Wyd. Prześwity, 2026
32:57 - Joseph Cox, “Anom. Największa operacja FBI przeciwko światowej przestępczości”, tłum. Hanna Pustuła-Lewicka, Wyd. Czarne, 2026.

Polecane archiwalne odcinki Techstorii:
odc. 55 (O Apple po Jobsie):
https://open.spotify.com/episode/1urqtqgK5LL1GTS7GvJSUq?si=plHTssThS163vKGaRgEF2Q
odc. 120 (O związkach Apple z Chinami):
https://open.spotify.com/episode/0MaCjIhCq0jQdn7uiueutU?si=dX6oCEnfQeWyJ78CIKg0iQ
odc. 162 (O relacji AI i rynku pracy):
https://open.spotify.com/episode/5muHsEyiF5EaqmsCEzAp2x?si=27b980ed88da42a1
odc. 163 (O generalnej AI):
https://open.spotify.com/episode/6F8J3xr3UwdEYeJJfTbxXy?si=h_yEI6BLSdeMj0e7o1xesA
https://open.spotify.com/episode/6F8J3xr3UwdEYeJJfTbxXy?si=PDn_KhCrRAmXeTg3x61eGg

Zapraszamy do słuchania!

Witamy w świecie, w którym każda tragedia, wojna czy kryzys ma swój kurs. Polymarket i Kalshi nie są już tylko niszowymi platformami dla fanów statystyki – stały się potężnymi narzędziami wpływającymi na nastroje społeczne i gospodarkę.
W dzisiejszym odcinku stawiamy pytania o etykę spekulacji losem świata. Czy kiedy zakładamy się o wynik wojny lub poziom inflacji, przestajemy być obywatelami, a stajemy się jedynie graczami? Czy rynki te faktycznie "agregują mądrość tłumu", czy są podatne na manipulacje najbogatszych graczy? I czy to wciąż "predykcja", czy zwykły hazard?
Rozdziały:
3:00 - Rynki predykcyjne
7:20 - Hazard i polityka
13:00 - Hazard na wojnie
21:20 - Skandale
23:35 - Prawo
30:53 - Społeczne zjawisko

Źródła:
Kalshi, jak rynek
https://www.bbc.co.uk/programmes/w3ct6rtd
Kalshi na finale NBA:
https://www.youtube.com/watch?v=-QMftwmyW-A
Zakład o sukces akcji wojskowych:
https://www.ft.com/content/989d335e-275b-4cdc-b51d-4b29fd8895b0
Powszechność przegranej na rynkach:
https://www.wsj.com/finance/investing/polymarket-kalshi-betting-profits-prediction-markets-eb23ac11
Powrót do USA:
https://finance.yahoo.com/news/polymarket-quietly-returns-u-073850520.html

Zapraszamy do słuchania!

Przyzwyczailiście się już do generatywnej AI? To czas ją powoli żegnać. Przynajmniej mentalnie. Bo wszyscy prezesi spółek technologicznych mają nowe opium. Na razie dla inwestorów, ale niedługo będą chcieli nim zarażać także nas.
Chodzi oczywiście o AGI, generalną sztuczną inteligencję, czyli technologię, która - w uproszczeniu - jest tak inteligentna jak człowiek, a może nawet troszkę bardziej. Na osiągnięcie tego momentu wydadzą każde pieniądze i obiecają spełnienie każdego cudu.
Tyle, że żeby AGI się wydarzyła, potrzeba kilku poważnych przełomów technologicznych. Nad jednym z nich pracuje nasza gościni. Czyli w dzisiejszym odcinku opowiemy, co musi się wydarzyć, żebyśmy mogli mówić o AGI, komu ta technologia pomoże i w czym, ile trzeba na nią wydać i w końcu - czy dążenie do AGI jest nową technologiczną religią.

GOŚCIE ODCINKA
- Karen Hao, amerykańska dziennikarka, która pracowała dla wielu najważniejszych mediów świata, ale przede wszystkim - autorka książki “Imperium sztucznej inteligencji. Sny i koszmary w OpenAI Sama Altmana”
- dr Zuzanna Stamirowska, prezeska firmy Pathway, która buduje architekturę pod AGI. Ma doktorat z systemów złożonych, jest ekspertką od teorii gier. Francuski magazyn Le Poit nazwał ją jedną ze “100 geniuszek, których innowacje zmienią świat”
- Jacek Mańko, asystent w Katedrze Zarządzania w Społeczeństwie Sieciowym w Akademii Leona Koźmińskiego.
Zapraszamy do słuchania!

Rozdziały:
4:30 - Czym jest AGI?
7:20 - Historia
8:30 - Technologia
24:00 - Co po transformerach?
33:50 - Pieniądze
41:00 - Skąd się wzięło AGI?
46:50 - Religia

Źródła:
Pozew Muska:
https://www.wired.com/story/wild-claim-at-the-heart-of-elon-musks-openai-lawsuit/
Amodei: AGI nadchodzi:
https://www.google.com/url?q=https://www.thevccorner.com/p/dario-amodei-agi-1-3-years-full-breakdown&sa=D&source=docs&ust=1777884403186503&usg=AOvVaw1rpKnPcALdw-WnpBfYl13q
Ile wyda OpenAI:
https://www.google.com/url?q=https://www.reuters.com/technology/openai-expects-business-burn-115-billion-through-2029-information-reports-2025-09-06/&sa=D&source=docs&ust=1777884403190367&usg=AOvVaw1tikWBGuPW2LxxbofJgcEw
Ile zarobi OpenAI:
https://www.google.com/url?q=https://www.reuters.com/business/openai-cfo-says-annualized-revenue-crosses-20-billion-2025-2026-01-19/&sa=D&source=docs&ust=1777884403190945&usg=AOvVaw1df46kbH3kRhSwBRMAXjDm
Własna infrastruktura OpenAI:
https://www.google.com/url?q=https://www.reuters.com/business/openai-launch-its-first-ai-chip-2026-with-broadcom-ft-reports-2025-09-05/&sa=D&source=docs&ust=1777884403191478&usg=AOvVaw0wBj_cRqMKsl__6TgnGYqc
Rekord sprzedaży chipów:
https://www.google.com/url?q=https://www.wsj.com/tech/ai/sam-altman-seeks-trillions-of-dollars-to-reshape-business-of-chips-and-ai-89ab3db0&sa=D&source=docs&ust=1777884403187767&usg=AOvVaw2QAmFUv57ea4VOcLXlkM-P
AI spali świat na skwarkę:
https://www.google.com/url?q=https://open.spotify.com/episode/4mwwBm43kEaLqnHokMlCeD&sa=D&source=docs&ust=1777884403187940&usg=AOvVaw1MyyHs5j6VPLlKuakXxTTM
Rynek półprzewodników rośnie:
https://www.google.com/url?q=https://www.wsts.org/76/Global-Semiconductor-Market-grows-26-in-2025-to-796B&sa=D&source=docs&ust=1777884403188165&usg=AOvVaw27Wb7NudWlCwMfdnRz6CCF
Inwestycje Softbanku w AI:
https://www.google.com/url?q=https://www.reuters.com/business/media-telecom/softbank-secures-40-billion-loan-fund-further-openai-investment-2026-03-27/&sa=D&source=docs&ust=1777884403188923&usg=AOvVaw0nTHgykwqZTTALNupsjUqb
Amodei o bezpieczeństwie AI:
https://www.google.com/url?q=https://www.youtube.com/watch?v%3Dxm6jNMSFT7g&sa=D&source=docs&ust=1777884403189091&usg=AOvVaw3tnhn0bXzYmLH-cDU9F0Tk
Komentarze Thiela:
https://www.google.com/url?q=https://open.spotify.com/episode/7mciobFy90EQa6ASGjwB3w&sa=D&source=docs&ust=1777884403188372&usg=AOvVaw39JvtqIY4g7NF-CQHRXO13
Koniec kościoła AI:
https://www.google.com/url?q=https://www.theverge.com/2021/2/19/22291769/anthony-levandowski-church-closed-artificial-intelligence-waymo-uber&sa=D&source=docs&ust=1777884403189552&usg=AOvVaw2RJ90lkylX8ojhEnOTepNR
Licznik realizacji zadań:
https://www.google.com/url?q=https://metr.org/time-horizons/&sa=D&source=docs&ust=1777884403186749&usg=AOvVaw3IVqI7XCHI1W9jgyyZe7uf
Oczekiwania wobec Claude:
https://www.google.com/url?q=https://x.com/METR_Evals/status/2024923422867030027&sa=D&source=docs&ust=1777884403186988&usg=AOvVaw1WvhI9wiqSJfGpvXSlPaGv
AGI jeszcze nie w tym roku:
https://www.google.com/url?q=https://www.technologyreview.com/2026/02/05/1132254/this-is-the-most-misunderstood-graph-in-ai/&sa=D&source=docs&ust=1777884403187347&usg=AOvVaw0qCskCxuDiQFhQm5865bgp