Vandaag in de Geschiedenis

Op 20 april 1653 ontbindt Oliver Cromwell het Engelse parlement: een gebeurtenis die laat zien hoe complex en tegenstrijdig revoluties kunnen zijn.
In deze aflevering duiken we in een periode waarin Engeland alles op z’n kop zet. Eeuwenlang werd het land geregeerd door koningen, die hun macht ontleenden aan God. Maar onder Charles I komt dat systeem onder druk te staan. Spanningen met het parlement lopen zo hoog op dat ze uitmonden in een burgeroorlog.
Na de overwinning van de parlementariërs wordt Charles I geëxecuteerd - een ongekende stap die de monarchie beëindigt en Engeland verandert in een republiek.
Maar de nieuwe machthebbers blijken verdeeld. Het parlement functioneert slecht en verliest het vertrouwen van het leger. Cromwell, inmiddels de dominante figuur, grijpt in en stuurt het parlement naar huis.
Wat volgt is zijn bewind als Lord Protector, een periode waarin Engeland officieel geen koning heeft.

LET OP: er zit een lichte galm in deze aflevering, dit omdat de podcast op een andere plek is opgenomen. Excuses mocht het je storen.

-----

Op 13 april 1743 wordt Thomas Jefferson geboren in Virginia. Hij groeit op in een wereld waarin vrijheid en ongelijkheid naast elkaar bestaan: een samenleving gebouwd op idealen, maar ook op slavernij.
In deze aflevering volgen we Jefferson van zijn jeugd op een plantage tot zijn rol in de Amerikaanse Revolutie. We kijken naar het moment waarop hij de Declaration of Independence schrijft — een document dat het idee van gelijkheid en vrijheid wereldwijd op de kaart zet. En waardoor de Verenigde Staten een onafhankelijk land worden.
Maar we staan ook stil bij de spanning die door zijn hele leven loopt. Want hoe verhouden die idealen zich tot de werkelijkheid waarin hij zelf leeft? En wat zegt dat over het ontstaan van de Verenigde Staten?
Een verhaal over ideeën die de wereld veranderen en de complexiteit van de mensen die ze opschrijven.

Op 6 april 1896 beginnen in Athene de eerste moderne Olympische Spelen. Wat start als een bescheiden evenement met 241 atleten uit 13 landen, groeit uit tot een wereldwijd fenomeen dat miljarden mensen samenbrengt.
Maar de oorsprong van deze Spelen ligt meer dan 2000 jaar terug, in het oude Olympia. Daar werden atletiekwedstrijden georganiseerd ter ere van Zeus, waarbij zelfs oorlogen tijdelijk werden stilgelegd.
In deze aflevering hoor je hoe deze traditie verdween na het verbod van keizer Theodosius I, en hoe ze in de 19e eeuw opnieuw tot leven werd gebracht door Pierre de Coubertin.
Van een marmeren stadion in Athene tot een wereldwijd sportevenement: dit is het verhaal van de wedergeboorte van de Olympische Spelen.

Op 30 maart 1853 wordt in het Brabantse Zundert Vincent van Gogh geboren. Vandaag kennen we hem als een van de beroemdste schilders ter wereld, maar tijdens zijn leven is daar weinig van te merken.
In deze aflevering volgen we zijn levensverhaal: van een zoekende jonge man die verschillende beroepen probeert, tot een kunstenaar die pas laat zijn roeping vindt. We duiken in zijn jaren in Nederland, zijn ontwikkeling in Parijs en zijn meest productieve periode in het zuiden van Frankrijk.
We staan stil bij zijn mentale worstelingen, de beroemde episode met zijn oor en de intense relatie met zijn broer Theo, die hem jarenlang financieel en emotioneel ondersteunt.
Waarom werd Van Gogh tijdens zijn leven nauwelijks erkend?
Hoe ontstonden zijn bekendste werken?
En hoe groeide hij na zijn dood uit tot een van de grootste kunstenaars uit de geschiedenis?
Dat hoor je in deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis.

Op 23 maart 1530 wordt het eiland Malta geschonken aan een ridderorde: de Johanniters. Op het eerste gezicht een opmerkelijke beslissing — waarom geef je een strategisch eiland aan een groep ridders zonder land?
In deze aflevering gaan we terug naar de oorsprong van deze orde, die begint als een hospitaalorde voor pelgrims in Jeruzalem en uitgroeit tot een militaire macht van formaat. We volgen hun geschiedenis door de kruistochten, het verlies van hun bolwerken in het Heilige Land en hun zoektocht naar een nieuw thuis.
Uiteindelijk leidt dat tot een opvallend besluit van keizer Karel V, die de ridders Malta schenkt. Niet uit idealisme, maar uit strategie.
Wat maakt Malta zo belangrijk?
Waarom komst juist deze orde op Malta terecht?
En hoe groeit dit eiland uit tot een cruciaal bolwerk in de strijd om de Middellandse Zee?
Dat hoor je in deze aflevering.