Voorproevers

In 1993 gaat Reginald Verhofstede als para naar Somalië, een jaar later naar Rwanda. Moeilijke missies die diepe sporen nalaten. David Van Reybrouck verwerkte zijn ervaringen al in de monoloog 'Para', en Verhofstede getuigde zelf al op de radio en in documentaires. Nu is er een boek, een autobiografische roman, over hoe we met onze geschiedenis kunnen leren leven. Hoe we de pijn, die van generatie op generatie wordt doorgegeven, kunnen stoppen. 'Zal je terugkomen?' heet zijn boek.

Toen de jonge cultuurhistoricus David Van Reybrouck op zoek was naar een alomvattende geschiedenis van Congo, bleek dat boek niet te vinden. Hij besloot het dan maar zelf te schrijven. In 2022 verscheen 'Congo: een geschiedenis'. Daarvoor baseerde hij zich niet alleen op archiefonderzoek, maar vooral ook op honderden gesprekken die hij met Congolezen voerde. Zijn ooggetuigen gaan van eeuwelingen tot kindsoldaten, van rebellenleiders tot smokkelaars, van ministers tot maniokverkoopsters.

In 2008 schreef Rebecca Solnit het essay 'Men Explain Things to Me', dat meteen viraal ging en een gevoelige snaar raakte. De tekst begint met een herkenbare anekdote over een 'mansplainende' man. Maar meer nog dan over mannen die hun alwetende autoriteit niet in vraag stellen, heeft Solnit het over vrouwen die monddood gemaakt worden of niet geloofd worden. Ook niet als het over verkrachting of mishandeling gaat. Jozefien Van Beek herlas de tekst, die in 2014 in boekvorm verscheen.

In zijn in 2018 postuum uitgegeven boek 'Feitenkennis' geeft de Zweedse statisticus en arts Hans Rosling tien redenen waarom we een verkeerd beeld van de wereld hebben en waarom het met de wereld beter gaat dan we geneigd zijn te denken. Hij baseert zich daarvoor op een grote hoeveelheid feitenmateriaal, al bevat zijn boek ook verhalen en anekdotes. Gerard Govers, professor emeritus geografie, vertelt waarom 'Feitenkennis' nog altijd een belangrijk boek is, zeker in turbulente tijden.

In 1999 publiceerde de Canadese schrijfster Naomi Klein haar boek 'No logo', een felle kritiek op neoliberalisme, mondialisering, massacultuur en uitbuiting. Daartegenover plaatst Klein: kleinschaligheid, zelfbeschikking en rebellie. De afgelopen decennia groeide het boek uit tot een bijbel voor de antiglobalistische beweging. Voor auteur Marian Donner blijft het een zeer inspirerend boek.