Voorproevers

Henrietta Lacks was een Afro-Amerikaanse vrouw die in 1951 overleed aan baarmoederhalskanker. Net voor haar dood werden buiten haar medeweten kankercellen afgenomen en in cultuur gebracht. Die 'onsterfelijke' HeLa-cellen liggen aan de basis van medische doorbraken zoals het poliovaccin en chemotherapie. Rebecca Skloot gaf met haar boek Lacks eindelijk erkenning, en wees ook op de maatschappelijke en ethische dimensies. Ook voor kankeronderzoeker Evelien Smits is dit een belangrijk boek.

Bij de Eerste Wereldoorlog in België denken we vooral aan de loopgraven van het IJzerfront. Waar het minder vaak over gaat: tussen 1914 en 1918 was de rest van België bezet gebied. Over wat die oorlog en die bezetting betekenden voor ons land schreef Sophie De Schaepdrijver in 1997 haar bekroonde boek 'De Groote Oorlog'. 30 jaar later lijkt oorlog terug van nooit weggeweest.

Het afgelopen decennium vonden nogal wat mensen dat het niet echt lekker liep voor de mensheid, en voor de jongens en mannen in het bijzonder. Een Canadese psycholoog leek de vinger op de wonde te leggen met populaire youtubefilmpjes en weerbarstige boeken: Jordan B. Peterson. Met zijn boek '12 regels voor het leven' uit 2018 wilde hij de mensheid, en dan vooral het mannelijke gedeelte, helpen maar schopte hij ook tegen schenen. Peter Vantyghem verdiepte zich in het werk van Peterson.

Wie is de slimste van de klas in het dierenrijk? Wij mensen? Maar weten wij wel wat slim is? Een bij die rekensommen oplost vinden wij geniaal. Maar wat denkt die bij van ons mensen die niet eens de feromonen kunnen begrijpen die zij gebruiken om te communiceren? Met andere woorden: zijn wij als mens wel slim genoeg om te weten wie de slimste dieren zijn? Dat is ook de titel van een boek van primatoloog Frans de Waal uit 2016. Bioloog Jeroen Stevens herlas het.

Toen psychiater Dirk De Wachter 20 jaar geleden lezingen gaf over de nieuwe diagnose borderline, kwamen er geregeld mensen naar hem die zeiden dat ze zich daarin herkenden. Toen begon het hem te dagen dat we misschien als maatschappij met zijn allen in 'Borderline times' leefden. De lijn tussen patiënten en niet-patiënten was flinterdun. In 2012 besloot hij een boek te schrijven, 'Borderline times: het einde van de normaliteit. Is zijn diagnose van de tijdsgeest nog altijd geldig?