De Nacht van...

Je kent haar misschien van Oogappels of Mees Kees. Maar achter de rollen waar je haar van kent, schuilt een vrouw die zich hard maakt voor een betere representatie van vrouwen in de filmwereld.

Luister hier het hele gesprek.

Deze nacht is Koen Vacano te gast in De Nacht van KRO-NCRV. Hij is classicus en docent cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek richt zich op de sterke verbinding tussen de klassieke oudheid en hedendaagse film. Hij legt uit waarom juist de oude plotstructuren nog steeds zo goed werken. En hoe kan het nou dat we nog altijd kijken naar verfilmingen van de Odyssee? Wat is de aantrekkingskracht?

Hoe laat je een film omgeving zó echt voelen dat je er als kijker in verdwijnt? Production designers Nina Spiering en Romke Faber beginnen niet achter een tekentafel, maar met luisteren, onderzoek doen en de straat op gaan.

Voor hun eerste gezamenlijke project, In het niets, doken ze in de geschiedenis van de Bijlmerramp. Ze gingen de wijk in, spraken met mensen die de ramp hadden meegemaakt en bouwden een appartement om tot filmset. Nina ging er zelfs wonen om het gevoel van de plek echt te begrijpen. En dan kan er zomaar een buurman voor de deur staan met een stuk van een vliegtuig uit de ramp, dat uiteindelijk in een museum belandt.

Maar voor een fictief verhaal werkt het weer heel anders. Dan bouw je samen met de regisseur een nieuwe geschiedenis. Soms zit die in grote decorstukken, maar vaak juist in details die je als kijker nauwelijks bewust ziet.

Wat maakt Nina en Romke zo’n goed team? Waarom moet iets vooral ‘gevoelsmatig kloppen’? En hoe zorg je ervoor dat een omgeving bijna een personage op zichzelf wordt?

Luister het hele gesprek en ontdek hoe Nina en Romke werelden bouwen waarin je als kijker volledig kunt verdwijnen.

De 25-jarige Olivia Mos studeerde af aan de Nederlandse Filmacademie met haar documentaire Hartslag van een ander. De film geeft een indringend inkijkje in een wereld die voor veel mensen verborgen blijft: de weg die een donorhart aflegt voordat het bij de ontvanger terechtkomt.

Juist het onbekende trekt Olivia aan. Ze is nieuwsgierig naar wat zich achter gesloten deuren afspeelt. Met haar films wil ze laten zien hoe iets écht is. Beeld kan volgens haar vertellen wat woorden soms niet kunnen. 

In Hartslag van een ander volgt Olivia niet alleen het hart op weg naar een transplantatie, maar laat ze ook zien hoeveel mensen bij dat proces betrokken zijn. Het filmen was intensief. Zo stond ze maandenlang op stand-by of er een hart was en of zij dus mocht komen filmen. 

Als jonge maker ziet Olivia dat films maken de komende jaren niet eenvoudiger wordt. Bezuinigingen binnen de publieke omroep en de competitieve filmwereld maken het lastig om ruimte te vinden om verhalen te vertellen. Ook als documentairemaker is het soms zoeken naar een eigen visie in een wereld waarin iedereen een mening heeft. Olivia blijft nieuwsgierig naar nieuwe verhalen en barst alweer van de ideeën voor nieuwe projecten.

Filmmuziek kan een film maken of breken. Volgens filmcomponist Matthijs Kieboom is muziek veel meer dan alleen een deuntje op de achtergrond. “Als je zielige muziek onder een scène zet, kun je mensen aan het huilen maken. Als componist heb je dus ontzettend veel invloed op hoe iemand een film beleeft.”

Die liefde voor film en muziek begon bij Kieboom al vroeg. Hij wilde creëren en merkte al snel: dit is wat hij wil doen. Een specifieke opleiding tot filmcomponist bestond niet, dus leerde hij het vak vooral zelf. Hij keek films, luisterde muziek en probeerde te begrijpen waarom bepaalde muziek precies op een bepaald moment werkt. Inmiddels geeft hij zelf les in filmmuziek aan het conservatorium. 

Een filmproject begint voor hem dan ook niet achter zijn computer met een leeg muziekprogramma. “Ik begin met het script lezen, praat met de regisseur en kijk mee naar de film. Soms maak ik alvast iets en laat ik dat horen. Dan ontstaat er een wisselwerking. Die samenwerking kan veel vrijheid geven, maar soms ook flink wat druk: Ik heb ook wel eens te horen gekregen: I want a masterpiece."

Dat is de kracht van filmmuziek vindt Matthijs Kieboom. Een componist kan ervoor kiezen om de verwachtingen van de kijker te volgen, maar juist ook om daar tegenin te gaan. Bij een spannende scène hoeft bijvoorbeeld helemaal geen spannende muziek te klinken. Door onverwachte keuzes te maken, kun je de kijker juist op het verkeerde been zetten.