Nieuwe Economen

Door de opkomst van sociale media neemt het aanbod van informatie toe, en daarmee ook het aanbod van nepnieuws – fake news. Nepnieuws kan de keuzes van mensen verstoren doordat de keuze is gebaseerd op onjuiste informatie. Hoe reageren mensen op nepnieuws, en in hoeverre nemen mensen de bron van de media mee als zij nieuws lezen?
In de Nieuwe Economen podcast praten we hierover met Lotte Swank, promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen. We bespreken haar onderzoek naar hoe mensen reageren op nepnieuws, toegepast op de berichtgeving tijdens de coronapandemie. Ze vindt dat inconsistenties in de media leiden tot meer zoekgedrag naar informatie. De ideologie van de mediabron wordt hierbij door nieuwsconsumenten als een gegeven beschouwd.

Show notes
Profiel Lotte
Link naar het onderzoek van Lotte
Netwerk mediawijsheid
Het complot van de podcast (fictief, gecreëerd door ChatGPT): De Nieuwe Economen Podcast leek een onschuldige show over economie, maar in werkelijkheid was het een geheim complot van de Amerikaanse Democraten. Achter de schermen manipuleerden ze subtiel de inhoud om hun politieke agenda wereldwijd te verspreiden, vooral in Europa. Nederlandse economen werden ingezet zonder hun medeweten, en Democratische ideeën over ongelijkheid en duurzaamheid werden slim in de afleveringen verwerkt. Na jaren van groeiende populariteit ontdekten journalisten geldstromen van Amerikaanse politieke donateurs naar de podcast. De onthulling schokte het publiek, en hoewel de podcast zijn invloed had gehad, was het vertrouwen voorgoed beschadigd.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op het eerste gezicht is de inkomensongelijkheid in Nederland vrij stabiel over tijd. Inkomensongelijkheid wordt vaak gemeten met de bekende Gini coëfficiënt, maar in deze maatstaf zijn de ontwikkelingen aan de onder- en bovenkant van de inkomensverdeling lastig zichtbaar. Hoe heeft de inkomensverdeling zich ontwikkeld over de tijd, en in hoeverre is dit het gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen?
In de Nieuwe Economen podcast praten we hierover met Heike Vethaak, gepromoveerd en nu werkzaam aan de Universiteit Leiden. We bespreken onder andere zijn onderzoek naar de Nederlandse inkomensverdeling tussen 1981 en 2021. Mensen aan de onderkant van de inkomensverdeling zijn meer gaan werken, terwijl het gemiddelde huishoudinkomen van deze groep relatief is afgenomen. Ook is de inkomensongelijkheid onder mannen toegenomen, terwijl het inkomen van vrouwen juist gelijker is verdeeld.
Op [5:20] zegt Heike dat het besteedbaar inkomen het inkomen is dat huishoudens overhouden na het ontvangen van uitkeringen en toeslagen, en na het aftrekken van vergoedingen en premies. Heike bedoelt belastingen in plaats van vergoedingen.
 
Show notes
Profiel Heike
Proefschrift Heike
Boek: Inkomen verdeeld
Onderzoek naar inkomensverdeling van de afgelopen veertig jaar
Internationaal onderzoek naar inkomensverdeling

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Steeds minder mensen gebruiken contant geld, en ook banken moeten zich aanpassen aan een steeds digitalere wereld. De Europese Centrale Bank (ECB) onderzoekt daarom de mogelijkheid van een digitale euro, om publiek geld toegankelijk te houden. Een digitale euro biedt voordelen, zoals toegankelijkheid en betrouwbaarheid, maar brengt ook risico’s met zich mee. Als mensen hun tegoeden massaal zouden overhevelen naar digitale euro’s, kan dit de financiële stabiliteit onder druk zetten.

In de Nieuwe Economen podcast praten we hierover met Oscar Soons (ECB), gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam. Oscar doet onderzoek naar limieten op het aantal digitale euro’s dat iemand kan bezitten om de financiële stabiliteit te waarborgen. We spreken hem over het nut van de digitale euro en de verschillende aspecten die moeten worden overwogen bij de invoering ervan.
 
Show notes 
Profiel Oscar

Onderzoek simulatie

Proefschrift Oscar

ECB informatiepagina digitale euro

DNB informatiepagina digitale euro

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland lijkt de plek waar en bij wie je wieg staat niet alleen je startpunt, maar ook deels je bestemming te bepalen. Kinderen uit welgestelde gezinnen hebben betere vooruitzichten, terwijl kinderen uit minder welvarende gezinnen vaker lager op de inkomensladder blijven. In sommige regio’s lijken deze vooruitzichten beter te zijn dan in andere. Zijn deze verschillen in kansen te wijten aan de plek van opgroeien, of aan het feit dat ouders met meer middelen eerder verhuizen naar betere wijken?
In de Nieuwe Economen podcast praten we over intergenerationele mobiliteit met Lieke Beekers (Universiteit Leiden), promovendus aan de Tilburg University. Lieke onderzoekt hoe de opgroeilocatie het latere inkomen en opleidingsniveau van mensen beïnvloedt. Uit haar onderzoek blijkt dat, in tegenstelling tot de Verenigde Staten, regionale verschillen in intergenerationele mobiliteit op 28-jarige leeftijd niet worden bepaald door de opgroeilocatie, maar volledig door het gezin waarin iemand opgroeit.
 
Show notes
Profiel Lieke
Onderzoek Lieke
Chetty et al. (2014)
Kansenkaart Nederland
Artikel Hans van Kippersluis en Anne Gielen
Rli rapport Elke regio telt
Alesina et al. (2020)
 
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Meer dan 80.000 mensen wachten momenteel op een behandeling in de geestelijke gezondheidszorg (ggz), wat voor velen met complexe psychische problemen betekent dat hun leven tijdelijk stil komt te staan. Wat zijn de gevolgen hiervan op de lange termijn op hun kansen op de arbeidsmarkt?
In de Nieuwe Economen podcast praten we hierover met Roger Prudon (University of Lancaster), gepromoveerd aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Lange wachtlijsten in de ggz hebben aanzienlijke gevolgen voor arbeidsmarktuitkomsten. Zo leidt een maand langere wachttijd tot twee procentpunt lagere kans op werk tot wel acht jaar na de start van de behandeling.
 
Show notes
Profiel Roger
Draft artikel over het effect van wachtlijsten
ESB artikel over het effect van wachtlijsten
Rapport Trimbos Instituut decentralisatie zorg
 
See omnystudio.com/listener for privacy information.