Tussen Kunst en Misdaad

Vanuit het Fotomuseum Den Haag gaan we in gesprek over de tentoonstelling Letizia Battaglia: Life, Love and Death in Sicily met curator Paulo Falcone en misdaadjournalist, schrijver en hoofdredacteur van crimesite.nl, Wim van de Pol. 
In het door de maffia getekende Sicilië legde fotograaf, activist en politica Letizia Battaglia (1935–2022) vanaf de jaren zeventig de rauwe realiteit van het dagelijks leven in en rond Palermo vast.  
Haar beelden tonen zowel de armoede als de veerkracht van een samenleving die jarenlang onder druk stond door de invloed van georganiseerde misdaad en wijdverspreide corruptie. Het is haar eerste grote overzichtstentoonstelling sinds haar overlijden in 2022. 
Hosts Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten spreken met Paulo Falcone en Wim van de Pol over de impact van een fotograaf die als een van de eersten het extreme maffiageweld van zo dichtbij wist vast te leggen en wereldwijd wordt geroemd om haar moed en betrokkenheid. 
Van het Sicilië van de jaren ’70, met zichtbaar maffiageweld, maken we de stap naar het heden, waar criminele structuren steeds meer onzichtbaar verweven zijn met de samenleving en de globale economie, óók in Nederland. 
We kijken naar de rol van fotografie en journalistiek in het zichtbaar maken van misdaad en corruptie, en waarom dit essentieel is voor bewustwording en verandering. 
Voertaal gesprek: Engels
Letizia Battaglia: Life, Love and Death in Sicily
04 april t/m 23 augustus 2026
Fotomuseum Den Haag 
Photos by Letizia Battaglia © Archivio Letizia Battaglia

Hoe kan film mensen wakker schudden voor de realiteit van seksuele uitbuiting en mensenhandel?

Hosts Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten ontvangen filmmaker Cyriel Guds en Prof. Jorn van Rij, senior onderzoeker bij Politie Nederland, in aanloop naar de release van Cyriels nieuwe film Loverboy: Vertrouw Niemand, die vanaf 26 maart te zien is in de Nederlandse en Belgische bioscopen.
Een gesprek over slachtoffers, daders en de werkwijze van internationale netwerken van seksuele uitbuiting – én over de rol die film kan spelen in bewustwording en maatschappelijke verandering.
Cyriel deed ruim zeven jaar onderzoek naar seksuele uitbuiting en loverboypraktijken. Zijn tweede film Loverboy: Vertrouw Niemand is het vervolg op Loverboy: Emoties Uit, met zo’n 380.000 bezoekers de meest succesvolle bioscoopfilm van 2025 en bekroond met het Gouden Kalf van het publiek.
Prof. Jorn van Rij deed jarenlang onderzoek naar slachtoffers en daders van seksuele uitbuiting en mensenhandel. In zijn werk zet hij regelmatig kunst en verbeelding in om mensen alert te maken op deze problematiek. Vanuit zijn expertise voorzag hij Cyriel van achtergrondinformatie voor het vooronderzoek van zijn nieuwe film.
Cyriel vertolkt in zijn films de hoofdrol en is producent. Hij regisseerde Loverboy deel 1 en droeg voor deel 2 de regie over aan Danny Leysner. De films zijn gebaseerd op waargebeurde verhalen: rauw en confronterend.
Voor Loverboy: Vertrouw Niemand werkt Cyriel samen met onder meer Free a Girl NL en Meld Misdaad Anoniem. Met zijn films wil hij bewustwording creëren over deze zware vorm van criminaliteit en daadwerkelijk bijdragen aan het bevrijden van slachtoffers.

Filmmaker Joost van der Valk en Hoofdofficier van Justitie Michiel Zwinkels gaan in gesprek over de spraakmakende documentaire Advocaat van de onderwereld. 
Deze aflevering bevat spoilers over de documentaire.
De documentaire onthult schokkende misdaden en doorbreekt de mythe van een corruptievrij Denemarken. Centraal staat de Deense bedrijfsjurist Amira Smajic, die jarenlang vertrouweling was van beruchte motorclubs en criminele netwerken. Nu wil ze ontsnappen aan dat verleden.
Samen met filmmaker Mads Brügger en een team van onderzoeksjournalisten opent ze haar oude advocatenkantoor opnieuw – dit keer vol verborgen camera’s. Zes maanden lang is het een ontmoetingsplek voor zware criminelen, zakenlieden en advocaten die zich bezighouden met witwassen en belastingfraude.
• Denemarken was in shock na het zien van deze documentaire. Het leidde zelfs tot wetswijzigingen.
Ook in Nederland is er een sterke verwevenheid tussen de boven- en onderwereld.
Waarop focust de misdaadbestrijding zich in de aanpak hiervan - en hoe gaat het Openbaar Ministerie om met informanten en kroongetuigen?
Hoe win je als filmmaker vertrouwen binnen de onderwereld – en hoe ver ga je daarin?
En in hoeverre is je film bruikbaar binnen strafzaken?
Over de gasten:
Joost van der Valk is filmmaker en EMMY- en BAFTA-winnaar. Hij maakte onder meer de documentaires Satudarah: One Blood en Hoodfights, werkte als regisseur o.m. aan de serie Narcowars (Disney+) en volgde in Eddy’s Oorlog oorlogsfotograaf Eddy van Wessel aan de frontlinies in Oekraïne.
Michiel Zwinkels is Hoofdofficier van Justitie bij het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie, dat zich richt op de aanpak van complexe criminaliteit zoals financieel-economische misdrijven, fraude, milieucriminaliteit en ontnemingszaken.
Meer info - Advocaat van de onderwereld
Internationale titel: The Black Swan.
Nu te zien op NPO start: https://npo.nl/start/serie/advocaat-van-de-onderwereld/afleveringen/seizoen-1
Review: https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/nov/18/the-black-swan-review-denmark-bbc-one-iplayer 
Longread: https://www.theguardian.com/world/2025/mar/27/black-swan-denmark-documentary-mads-brugger-amira-smajic
Credits
Redactie: Julius Ponten, Sheralynn Adriaansz, Insha Klinkenberg,
Floris van Delft, & Job van Beekhoven
Productie: Insha Klinkenberg
Opname & montage seizoen 3: Podcast Tailor
Artwork: Undog

Onderzoeksjournalist Eric Smit (Follow the Money) en Jan van de Streek, hoogleraar Belastingrecht, duiken in het CumEx-schandaal: de grootste belastingfraude uit de Europese geschiedenis. Aanleiding voor het gesprek is de dramaserie Other People’s Money, gebaseerd op ware gebeurtenissen. 
Belasting betalen, twee keer terugkrijgen en vervolgens beweren dat het legaal is, dat is de kern van een CumEx-deal. Via deze constructie wisten beleggers, bankiers en juristen zo’n 144 miljard euro uit Europese staatskassen te halen.  
Hoe konden zij verklaren dat deze constructies legaal waren? En waarom duurde het zo lang voordat deze ogenschijnlijk ‘slachtofferloze’ criminaliteit werd aangepakt?  
In deze aflevering spreken hosts Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten met Smit en Van de Streek over witteboordencriminaliteit, de cultuur van geld en macht die dit mogelijk maakt, en de onmisbare rol van onafhankelijke onderzoeksjournalistiek.  
De CumEx Files
Eric Smit en collega Siem Eikelenboom speelden een sleutelrol bij het naar buiten brengen van dit schandaal via de CumEx Files, een internationaal samenwerkingsverband van onderzoeksjournalisten waar Follow the Money deel van uitmaakt.  
De CumEx Files leidden in oktober 2018 tot een eerste golf onthullingen. Drie jaar later volgde een internationale reprise met zestien journalistieke organisaties uit vijf continenten. De onderzoeken werden gecoördineerd door het Duitse onafhankelijke platform Correctiv.  
Links & achtergrond:  
• De CumEx Files (Follow the Money): https://www.ftm.nl/dossier/the-cumex-files  
• Other People’s Money op NPO Start: https://npo.nl/start/serie/other-people-s-money/afleveringen  
• Correctiv – CumEx Files: https://correctiv.org/en/latest-stories/2021/10/21/cumex-files-2/

Theatermaker Adelheid Roosen en politiepartner Janis Tamsma, Hoofd Operatiën Politie Eenheid Amsterdam, spreken over hun bijzondere samenwerking voor de voorstelling Tot Het Is Wat Het Moet Zijn.

In deze werkvoorstelling ontmoeten zestig agenten en zestig burgers elkaar in een open dialoog over racisme en uitsluiting. Ter voorbereiding trok Roosen met haar team maandenlang op met agenten: ze deelden elkaars leefwereld, onderzochten vooroordelen, gingen samen op huisbezoek bij burgers en keken kritisch naar de cultuur binnen de politie.

Direct na de reeks voorstellingen in Frascati spraken hosts Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten met Adelheid en Janis over deze samenwerking tussen theatergezelschap Female Economy en Politie Eenheid Amsterdam.

Tot Het Is Wat Het Moet Zijn is onderdeel van een breder veranderingstraject binnen de Politie Eenheid Amsterdam en de viering van 750 jaar Amsterdam.