Tussen Kunst en Misdaad

Hoe bereik je jongeren die niemand anders meer bereikt? In deze aflevering duiken Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten met filmmaker Meral Uslu en onderzoeker Sharon Stellaard in de documentaire ‘Credible Messengers Amsterdam’. 
Een grote groep jongeren in Amsterdam is verzeild geraakt in de (drugs)criminaliteit, of dreigt erin af te glijden en is moeilijk bereikbaar voor maatschappelijk werkers, scholen en politie. De Credible Messengers wél: zij kennen de straat van binnenuit en hebben zelf vaak vastgezeten. 
Meral Uslu is documentairemaker, regisseur en scenarioschrijver. Met Maria Mok vormt ze productiehuis Mok & Uslu, bekend van 'Longstay' (winnaar Tegel 2010), over levenslang gestraften, en 'De Blauwe Familie', die de zwijgcultuur rond discriminatie en machtsmisbruik binnen de politie blootlegde. 
Sharon Stellaard is onderzoeker, spreker en auteur op het gebied van bestuur en beleid; ze promoveerde in 2023 aan de VU op ‘Boemerangbeleid’, een scherpe analyse van de langetermijneffecten van hervormingsbeleid in passend onderwijs en jeugdzorg. 
Wat is de waarde van ervaringsdeskundigen in de aanpak van jeugdcriminaliteit? En wat doet overheidsfinanciering op lange termijn met methodes die juist drijven op vertrouwen en werken vanuit het hart? 
Speciaal voor de zomer een extra lange zomereditie, de laatste aflevering van seizoen 3 van Tussen Kunst en Misdaad, fijn om te luisteren in de vakantie.  
Credible Messengers Amsterdam is te zien op NPO DOC en YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=DDNui5k1g9Y 
Videofragmenten: https://mok-uslu.nl/

Kijkend naar de cijfers is Limburg de meest criminele provincie van Nederland. Maar wat schuilt er achter die statistieken? En klopt dit beeld? 
Vanuit het Limburgs Museum in Venlo gaan we in gesprek over de tentoonstelling Over de grens – Criminaliteit in Limburg met conservator Kirsten van Kempen en Antoin Scholten, burgemeester van Venlo. Van Kempen ontwikkelde de tentoonstelling vanuit de overtuiging dat criminaliteit nooit zwart-wit is. Burgemeester Scholten, al sinds 2012 bestuurder van Venlo, spreekt openhartig over de dagelijkse realiteit van het besturen van een stad in de grensregio. 
De tentoonstelling nodigt bezoekers uit om verder te kijken dan stereotypen en snelle oordelen. Aan de hand van video-interviews en historisch bronnenmateriaal worden perspectieven van slachtoffers, daders, nabestaanden en professionals naast elkaar gelegd — van de bokkenrijders en IRA-aanslagen tot synthetische drugs en de beruchte Bende van Venlo. 
Limburg heeft 351 kilometer grens met België en Duitsland - tegenover 113 kilometer met de rest van Nederland. Die ligging maakt de provincie van oudsher vatbaar voor smokkel en grensoverschrijdende criminaliteit. 
Hosts Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten spreken met Van Kempen en Scholten over wat het betekent om criminaliteit te tonen zonder te oordelen, over de grens als fysieke én metaforische scheidslijn, en over de vraag hoe een museum kan bijdragen aan bewustwording rond een thema dat zo diep in de Limburgse samenleving is verweven. 
Van de Bende van Venlo en haar vertaling naar de film Van God Los, naar kinderen van gedetineerden en de weg terug naar de samenleving — en de vraag wat er nodig is om als grensregio weerbaar te blijven. 
Over de grens – Criminaliteit in Limburg 4 april 2026 t/m 3 januari 2027 Limburgs Museum, Venlo

Vanuit het Fotomuseum Den Haag gaan we in gesprek over de tentoonstelling Letizia Battaglia: Life, Love and Death in Sicily met curator Paolo Falcone en misdaadjournalist, schrijver en hoofdredacteur van crimesite.nl, Wim van de Pol. 
In het door de maffia getekende Sicilië legde fotograaf, activist en politica Letizia Battaglia (1935–2022) vanaf de jaren zeventig de rauwe realiteit van het dagelijks leven in en rond Palermo vast.  
Haar beelden tonen zowel de armoede als de veerkracht van een samenleving die jarenlang onder druk stond door de invloed van georganiseerde misdaad en wijdverspreide corruptie. Het is haar eerste grote overzichtstentoonstelling sinds haar overlijden in 2022. 
Hosts Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten spreken met Paolo Falcone en Wim van de Pol over de impact van een fotograaf die als een van de eersten het extreme maffiageweld van zo dichtbij wist vast te leggen en wereldwijd wordt geroemd om haar moed en betrokkenheid. 
Van het Sicilië van de jaren ’70, met zichtbaar maffiageweld, maken we de stap naar het heden, waar criminele structuren steeds meer onzichtbaar verweven zijn met de samenleving en de globale economie, óók in Nederland. 
We kijken naar de rol van fotografie en journalistiek in het zichtbaar maken van misdaad en corruptie, en waarom dit essentieel is voor bewustwording en verandering. 
Voertaal gesprek: Engels
Letizia Battaglia: Life, Love and Death in Sicily
04 april t/m 23 augustus 2026
Fotomuseum Den Haag 
Photos by Letizia Battaglia © Archivio Letizia Battaglia

Hoe kan film mensen wakker schudden voor de realiteit van seksuele uitbuiting en mensenhandel?

Hosts Sheralynn Adriaansz en Julius Ponten ontvangen filmmaker Cyriel Guds en Prof. Jorn van Rij, senior onderzoeker bij Politie Nederland, in aanloop naar de release van Cyriels nieuwe film Loverboy: Vertrouw Niemand, die vanaf 26 maart te zien is in de Nederlandse en Belgische bioscopen.
Een gesprek over slachtoffers, daders en de werkwijze van internationale netwerken van seksuele uitbuiting – én over de rol die film kan spelen in bewustwording en maatschappelijke verandering.
Cyriel deed ruim zeven jaar onderzoek naar seksuele uitbuiting en loverboypraktijken. Zijn tweede film Loverboy: Vertrouw Niemand is het vervolg op Loverboy: Emoties Uit, met zo’n 380.000 bezoekers de meest succesvolle bioscoopfilm van 2025 en bekroond met het Gouden Kalf van het publiek.
Prof. Jorn van Rij deed jarenlang onderzoek naar slachtoffers en daders van seksuele uitbuiting en mensenhandel. In zijn werk zet hij regelmatig kunst en verbeelding in om mensen alert te maken op deze problematiek. Vanuit zijn expertise voorzag hij Cyriel van achtergrondinformatie voor het vooronderzoek van zijn nieuwe film.
Cyriel vertolkt in zijn films de hoofdrol en is producent. Hij regisseerde Loverboy deel 1 en droeg voor deel 2 de regie over aan Danny Leysner. De films zijn gebaseerd op waargebeurde verhalen: rauw en confronterend.
Voor Loverboy: Vertrouw Niemand werkt Cyriel samen met onder meer Free a Girl NL en Meld Misdaad Anoniem. Met zijn films wil hij bewustwording creëren over deze zware vorm van criminaliteit en daadwerkelijk bijdragen aan het bevrijden van slachtoffers.

Filmmaker Joost van der Valk en Hoofdofficier van Justitie Michiel Zwinkels gaan in gesprek over de spraakmakende documentaire Advocaat van de onderwereld. 
Deze aflevering bevat spoilers over de documentaire.
De documentaire onthult schokkende misdaden en doorbreekt de mythe van een corruptievrij Denemarken. Centraal staat de Deense bedrijfsjurist Amira Smajic, die jarenlang vertrouweling was van beruchte motorclubs en criminele netwerken. Nu wil ze ontsnappen aan dat verleden.
Samen met filmmaker Mads Brügger en een team van onderzoeksjournalisten opent ze haar oude advocatenkantoor opnieuw – dit keer vol verborgen camera’s. Zes maanden lang is het een ontmoetingsplek voor zware criminelen, zakenlieden en advocaten die zich bezighouden met witwassen en belastingfraude.
• Denemarken was in shock na het zien van deze documentaire. Het leidde zelfs tot wetswijzigingen.
Ook in Nederland is er een sterke verwevenheid tussen de boven- en onderwereld.
Waarop focust de misdaadbestrijding zich in de aanpak hiervan - en hoe gaat het Openbaar Ministerie om met informanten en kroongetuigen?
Hoe win je als filmmaker vertrouwen binnen de onderwereld – en hoe ver ga je daarin?
En in hoeverre is je film bruikbaar binnen strafzaken?
Over de gasten:
Joost van der Valk is filmmaker en EMMY- en BAFTA-winnaar. Hij maakte onder meer de documentaires Satudarah: One Blood en Hoodfights, werkte als regisseur o.m. aan de serie Narcowars (Disney+) en volgde in Eddy’s Oorlog oorlogsfotograaf Eddy van Wessel aan de frontlinies in Oekraïne.
Michiel Zwinkels is Hoofdofficier van Justitie bij het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie, dat zich richt op de aanpak van complexe criminaliteit zoals financieel-economische misdrijven, fraude, milieucriminaliteit en ontnemingszaken.
Meer info - Advocaat van de onderwereld
Internationale titel: The Black Swan.
Nu te zien op NPO start: https://npo.nl/start/serie/advocaat-van-de-onderwereld/afleveringen/seizoen-1
Review: https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/nov/18/the-black-swan-review-denmark-bbc-one-iplayer 
Longread: https://www.theguardian.com/world/2025/mar/27/black-swan-denmark-documentary-mads-brugger-amira-smajic
Credits
Redactie: Julius Ponten, Sheralynn Adriaansz, Insha Klinkenberg,
Floris van Delft, & Job van Beekhoven
Productie: Insha Klinkenberg
Opname & montage seizoen 3: Podcast Tailor
Artwork: Undog