DE BIEB IS MEER

In deze aflevering spreekt Math met Katelijne Morreel, directeur van Bibliotheek Permeke in Antwerpen. 
Permeke is de enige centrale bibliotheek in Europa die niet op een commerciële toplocatie ligt, maar midden in een aandachtswijk. Dit is een bewuste keuze, want daar is de nood aan geletterdheid het hoogst.
De benedenverdieping werd volledig heringericht: geen balie meer, wel een grote ontmoetingszone. Bezoekerscijfers zijn nog niet op pre-coronaniveau, maar bezoekers blijven véél langer hangen. 
Radicale openheid betekent ook dat dak- en thuislozen, nieuwkomers en niet-begeleide kinderen de bieb gebruiken, soms als hun "eerste plek". Grenzen worden gesteld met vier positief geformuleerde gouden afspraken en één vaste zin: "Vandaag stopt het hier. Morgen ben je terug welkom."
De uitdagingen zijn groot: veiligheid, bezuinigingen op cultuur in Vlaanderen, en een team van zo'n honderd medewerkers dat de derde plek dagelijks moet managen.

In deze aflevering spreken Math en Irene met Amy Goedhart van Includi over bibliotheken als derde plek.
Aanleiding is het boek Come, Stay & Grow, dat zij samen met architect Aad Vos maakte: een mix van koffietafelboek en wetenschappelijke kennis, gebaseerd op 100+ sociale theorieën.
Centraal staat de belofte Come, Stay & Grow: een plek waar je mag komen, blijven en groeien – in contacten én in kennis.
De kernboodschap is dat een derde plek meer is dan een mooi gebouw of een café; het vraagt een samenspel van ruimte, programmering, beleid én vooral vertrouwen in bezoekers.

Wat is de bibliotheek vandaag nog? Veel meer dan een plek voor boeken, zo blijkt in dit gesprek met Daniëlle Arets, lector Designing Journalism. Vanuit haar onderzoek naar de toekomst van journalistiek schetst ze de bieb als de huiskamer van de stad: een "derde ruimte" die niet privé en niet volledig publiek is, en juist daarom zo wezenlijk voor ons samenleven. We bespreken hoe bibliotheken vrijwel al hun programmering bottom-up laten gebeuren, hoe de democratische code als leidraad dient, en waar de grenzen liggen als er politieke stromingen een podium vragen. Daarnaast praten we over de groeiende samenwerking tussen lokale journalistiek en bibliotheken en over de spanning die ontstaat wanneer journalistiek haar rol als tegenwicht moet vervullen tegenover een partner. Tot slot zoeken we naar wat bibliothecarissen en journalisten elkaar te leren hebben over polarisatie, schurende gesprekken en het opbouwen van vertrouwen in een verhard publiek debat. Want zoals Daniëlle zegt: de basis van de democratie is dat we van elkaar verschillen en dat verschil moeten we met elkaar leren bespreken.

In deze aflevering spreekt Irene Harmsen met Erna Winters, netwerkmanager bij de KB en president van EBLIDA, over de toekomst van bibliotheekwerk in Europa. Centraal staat het OMC-rapport, dat in oktober in Dublin wordt gepresenteerd en aanbevelingen doet voor bibliotheken om maatschappelijke uitdagingen zoals eenzaamheid, laaggeletterdheid en de digitale kloof aan te pakken.
Erna benadrukt het belang van democratie als paraplu: bibliotheken spelen een cruciale rol in het bevorderen van vrije toegang tot informatie, informatievaardigheden en kritisch denken. Ook komt de WSOB-wet met zorgplicht ter sprake, die in Nederland helpt om bibliotheken als essentiële publieke dienst te verankeren.

In deze aflevering duikt Irene Harmsen in de Broeiplaats van Bibliotheek Deventer: een experiment in radicaal luisteren.
Lydia Hazelaar en Kasper Scholten vertellen hoe ze in een wijk zonder sociale voorzieningen (geen buurthuis, maar wel armoede, eenzaamheid en laaggeletterdheid) een community hub opbouwen. Centraal staat: eerst luisteren naar behoeften, dan pas aanbod creëren.