Ekokozmopolitan

Véronique Tadjo’nun sarsıcı romanı In the Company of Men üzerine konuşuyoruz. 
Roman, Batı Afrika’da 2014 yılında yaşanan Ebola salgınını anlatırken insan ve insandan ibaret olmayan yaşamların ve varlıkların bakış açılarını bir araya getirerek çok sayıda farklı perspektif sunuyor. İlk olarak 2017’de Fransızca, ardından 2021’de İngilizce yayımlanan bu güncel roman, önemli bağlantılar kurarken insanların gezegene nasıl davrandığının yıkıcı sonuçlarını gözler önüne seriyor.

Ekolojik performans, insan ile çevre arasındaki ilişkiyi merkeze alarak tiyatronun kendisini ekolojik, politik ve sömürgeci bağlamları içinde yeniden düşünmesini gerektiriyor. 
Konuğumuz oyunculuk ve yönetmenlik yapan, hikaye anlatıcılığı, fiziksel anlatım teknikleri, oyunculuk alanlarında eğitim vermeye devam eden Zinnure Türe ile de tam da buradan hareketle, iklim krizinin temsil edilecek bir konuya sıkışmasının ötesinde, insan-doğa ilişkilerini ve birlikte yaşama  ve öğrenmek biçimlerimizi dönüştüren hallerini konuşuyoruz. 

Performans sanatı bu krizi anlatmanın ötesine geçerek başka türlü yaşama, ilişki kurma ve birlikte var olma biçimlerini nasıl görünür kılabilir?

Midilli (Lesvos) Taşlaşmış Ormanı'nı ve sakladığı hafızayı konuşuyoruz. Petrified Forest, Ege’nin batı kıyısında, Sigri ve çevresine yayılan dünyanın en etkileyici fosil ormanlarından biridir. Bugün UNESCO tarafından korunan bu coğrafya, yalnızca taşa dönüşmüş ağaçların değil, yeryüzünün milyonlarca yıllık hafızasının da mekânıdır. Burada zaman akmaz, katmanlaşır. Her taş gövde, her kök, her damar, gezegenin derin belleğinde saklı kalmış bir cümle gibi durur.
Yaklaşık 18–20 milyon yıl önce, Erken Miyosen döneminde, Midilli bugünkünden bambaşka bir iklime sahipti. Sıcak, nemli ve gür bir subtropikal ormanla örtülüydü. Ardışık volkanik patlamalar bu ormanı kül ve lav katmanlarının altına gömdüğünde, felaket yalnızca yıkım getirmedi, aynı zamanda unutulmaya karşı çalışan bir hafıza mekanizmasına dönüştü. Silis bakımından zengin yeraltı suları, ağaçların dokusunu molekül molekül minerallerle değiştirerek gövdeleri, kökleri, dalları ve yaprakları taşa dönüştürdü. Böylece yaşamın kırılgan dokusu, jeolojik zamanın en dayanıklı arşivlerinden birine dönüştü.
​​​​​​​Bu orman, sekoya, servi ve çam atalarıyla birlikte geniş yapraklı meyve veren ağaçların, eğrelti otlarının ve sayısız bitki türünün iç içe yaşadığı nemli subtropikal karma bir ormandı. Bugün ise başka bir dünyanın izini ve hafızasını saklıyor.

Antroposen zamanlarında mekanı, zamanı, insanı, insandan ibaret olmayanları "tuhaf yabancılar" dediğimiz kuir ekolojilerle nasıl yeniden bașka türlü anlamanın ve yorumlamanın yollarını arıyoruz.

Konuğumuz İbrahim Şipmen ile Anna Kornbluh'un Dolayımsızlık ya da Geç Kapitalizmin Biçimi kitabından hareketle otokurmaca türünü tartışıyor; otokurmacanın neoliberal kültürle ilişkisini, direniş potansiyelini ve çağdaş edebiyattaki yerini farklı kuramsal yaklaşımlar üzerinden ele alıyoruz.