Kuipers en de Kosmos

Beste luisteraar van Kuipers en de Kosmos, we hebben een nieuwe verhalende podcast voor je! De podcast Moerdijk: dorp van de rekening vertelt je het verhaal van een dorp waarvan de toekomst op het spel staat. Wat betekent het voor de inwoners van een dorp, als het moet plaatsmaken voor ons aller belang; de energietransitie? Hoe kwam dit plan tot stand? Waarom werd het besluit uitgesteld? Maar we kijken ook verder: want blijft het bij Moerdijk? Beluister de hele serie op www.bnr.nl/moerdijk
Moerdijk: dorp van de rekening 
Moerdijk is zo’n plek waar mensen elkaar nog groeten op straat. Een klein dorp in West-Brabant, met zo’n 1.100 inwoners, gelegen aan het Hollands Diep. Maar de toekomst van het dorp staat op de tocht, voor een groter belang: de energietransitie.
Nederland moet verduurzamen. Daar is nieuwe infrastructuur voor nodig, om woningen, bedrijven en industrie van stroom te voorzien. En daar is heel veel ruimte voor nodig. Ruimte die schaars is in Nederland. Zo schaars, dat daarvoor nu een heel dorp dreigt te worden opgeofferd.
In november nam de gemeente Moerdijk een rigoureus besluit over de toekomst van het gelijknamige dorp: het moet verdwijnen. Maar Den Haag en de provincie Brabant wilden juist tot eind juni wachten met het doorhakken van de knoop.
In aanloop naar dat besluit brengt BNR de situatie in kaart in de podcast Moerdijk: dorp van de rekening. Wat betekent het voor de inwoners van een dorp, als het moet plaatsmaken voor een groter belang? Hoe kwam dit plan tot stand? Waarom werd het besluit uitgesteld? Maar we kijken ook verder: want blijft het bij Moerdijk?
Over de makers:
Jorik Simonides is verslaggever, presentator en economieredacteur bij BNR Nieuwsradio. Hij maakt daar verhalen over energie, financiële markten en arbeidsmarkt. Je hoort hem ook in BNR Beurs.
Lennaert Rooijakkers is redacteur en eindredacteur bij BNR Nieuwsradio. Hij maakte eerder verhalen over de impact van grote politieke besluiten, zoals de documentaire Een Oekraïens dorp in Vlaardingen voor BNNVARA en Rijnmond.
Eindredactie: Annick van der Leeuw 
Eindmontage en mixage: Jeanne Heeremans 
Muziek: Gijs Friesen 
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het gevaar van commerciële ruimtevluchten is dat ze kunnen ontaarden in een soort Wild West. Onderzoek naar leven op Mars is alleen veilig als je zeker weet dat alles zuiver en steriel is, zegt astronaut André Kuipers in de podcast Kuipers en de Kosmos. ‘Het wordt een probleem als daar straks commerciële vluchten heengaan die zich misschien helemaal niet aan regels houden.’
Dit is een podcast van BNR & Quest. Je vindt alle afleveringen in de BNR app, of wekelijks twee afleveringen via alle bekende platformen. Zweef nog even verder met Andre door de ruimte met zijn wekelijkse column op Quest.nl.
Het grote risico is een botsingen tussen commerciële en wetenschappelijke belangen. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in een grote overvloed aan satellieten, die een gevaar vormt voor de wetenschap, zegt Kuipers. ‘Commerciële bedrijven moeten niet denken dat ze hun eigen regels maar gaan bepalen, bijvoorbeeld met ruimtepuin. Tot nu toe hadden we iets van vijfduizend tot zesduizend nuttige satellieten, en nu komen daar allemaal commerciële satellieten bij.’
Dat levert ook een potentieel een groot gevaar voor botsingen, schade en misschien zelfs wel mensenlevens. Dus ik denk dat de activiteiten van commerciële bedrijven wel in goede banen geleid moeten worden.’ Dat neemt niet weg dat Kuipers de komst van commerciële partijen van harte toejuicht. ‘Ze zijn efficiënter, sneller en ze komen met nieuwe ideeën. Dat is prachtig, maar we moeten wel zorgen dat het geen Wild West wordt, en dat er wel wat controle over de situatie blijft.’
Kuipers moest van de NASA als voorbereiding op zijn ruimtevlucht ook leren hoe hij een nieuw ruimteschip van een commercieel bedrijf moest koppelen – en dat bleek SpaceX. Éigenlijk zou die raket al voor Kuipers vlucht gekoppeld zijn, maar die training was verplicht. ‘Daarvoor gingen we onder meer naar Californië. En ik was echt onder de indruk: er werd van alles gebouwd, aan de lopende band: raketten, capsules en soms al met ramen erin. Het waren allemaal jonge mensen met een hoop verantwoordelijkheid, die alles zelf hadden ontworpen.’
Eigen hitteschilden
Vooral de approach viel Kuipers op: die was een verademing ten opzichte van wat NASA te bieden had. ‘Ze hadden eigen hitteschilden bedacht en gemaakt, en dat ging sneller dan wachten op de producent die dat normaal voor de Space Shuttle deed.’ Maar uiteindelijk kregen Kuipers en zijn team ‘de eer’. ‘Dat was een heel mooi moment. Ik realiseerde me dat dit het begin van een nieuw tijdperk was: een commercieel bedrijf dat de taken overnam die normaal door de NASA gedaan worden.’
Het bleek het begin van een nieuwe wereld, waarin bedrijven heel veel verantwoordelijkheid krijgen; ze krijgen geld, maar daar stopt de bemoeienis van NASA. En met name SpaceX doet dat erg goed, met ‘fantastische raketten’ die hergebruikt worden. ‘Dat scheelt ontzettend in de kosten en in de voorraden. Dat is een positieve ontwikkeling, al moet je wel oppassen dat alle commerciële bedrijven zich aan de regels houden.’
Nu nog maken miljardairs gebruik van iets wat door ‘de belastingbetaler’ heeft betaald, en die ziet er niets van terug. Een beetje grijs gebied, zegt Kuipers. ‘Maar je krijgt straks echt commerciële ruimtestations. Het officiële ruimtestation ISS houdt er straks mee op, maar er zijn zeker vier bedrijven die bezig zijn met een commercieel ruimtestation, dat verhuurd kan worden aan de NASA en de ESA, maar ook als hotel fungeert. Langzaam maar zeker gaan daar mensen heen en die betalen steeds minder.’
Uiteindelijk blijf je zitten met het vraagstuk hoe vervuilend de ruimtevaart is, en hoe wenselijk dat is. ‘Maar gezien de huidige ontwikkelingen zou ik het helemaal niet gek vinden als mensen die nu deze podcast luisteren en denken dat het iets onmogelijks is, zichzelf later terugvinden in de ruimte. Misschien ben jíj dat wel!’ 
Over Kuipers en de Kosmos
Dit is een verhaal over dromen. Het verhaal van de kleine André Kuipers, een jongetje met een bril uit Kattenburg, die geïnspireerd door de sciencefiction-boekjes die hij van zijn oma kreeg, er alles aan deed om zijn droom in vervulling te laten gaan. De aarde zien, vanuit de ruimte. In Kuipers en de Kosmos vertelt André zelf zijn onwaarschijnlijke verhaal. Hij neemt je mee op een onvergetelijke reis die begint in Sterrenstad, het legendarische trainingscentrum voor kosmonauten, buiten Moskou, waar Yuri Gagarin zelf zijn opleiding volgde. In acht afleveringen hoor je hoe je als Nederlander astronaut wordt, hoe de loodzware training eruit ziet, hoe het voelt om in een raket door de dampkring te gaan. André vertelt je alles over het wonderbaarlijke leven aan boord van het Internationale Ruimtestation, waar hij als enige Nederlander twee keer verbleef. Wat doet het met je om de zon zestien keer per dag op te zien komen en weer neer te gaan? Hoe bereid je jezelf, en je gezin, voor op het idee dat je misschien nooit meer terug komt? En hoe voelt het om de aarde te zien vanuit de uitkijkkoepel in het ISS? Laat je meevoeren in het verhaal van André, verteld op een manier zoals je het nog nooit hebt gehoord. In André’s eigen woorden kom je dichterbij een raketlancering, het ISS, Sterrenstad en het oneindige heelal dan je ooit geweest bent. Abonneer je nu op Kuipers en de Kosmos, en mis geen aflevering.  
Over André  
Het ruimtevaartavontuur van André Kuipers (1958) begon toen hij twaalf was en sciencefictionboekjes kreeg van zijn oma. Hij wist het zeker: ooit zal ik zelf de aarde vanuit de ruimte bekijken. Zijn hele carrière stond in het teken van de ruimtevaart. Na een studie geneeskunde werd hij keuringsarts bij de Koninklijke Luchtmacht, waar hij onderzoek deed naar ruimtelijke desoriëntatie bij vliegers en ruimteziekte bij astronauten. Daarna ging hij aan de slag als arts en wetenschappelijk onderzoeker bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. In 1998 werd hij door de ESA geselecteerd als astronaut en opgenomen in het Europese astronautencorps. Na ajren van training vloog hij in 2004 zijn eerste missie naar het ISS. Die missie duurde elf dagen. Zijn tweede missie, zeven jaar later, was een stuk langer. Toen bleef hij 193 dagen in de ruimte. Sinds zijn terugkomst maakte hij onder meer theatervoorstellingen televisieprogramma’s over de ruimtevaart. Op 4 oktober 2024 gaat zijn film Beyond in de Ziggo Dome in première. Beyond toont André de oneindige schoonheid van onze aarde, gezien vanuit de ruimte door de ogen van een astronaut. Beyond  is vanaf 10 oktober in heel Nederland in de bioscoop te zien.  
Over de makers 
Kuipers en de Kosmos is een podcast van BNR en Quest, gemaakt door André Kuipers en Connor Clerx.  
Redactie: Diederik de Groot met hulp van Sander Koenen 
Interviews en montage: Connor Clerx  
Muziek en sounddesign: Gijs Friesen en Connor Clerx  
Mixage: Gijs Friesen  
Eindredactie: Manon van der Knaap-Hartig 
Krijg je geen genoeg van André’s verhalen over de ruimtevaart? Lees dan ook zijn column op Quest.nl.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

André Kuipers heeft zijn kennis over ruimtevaart de laatste jaren op allerlei manieren gedeeld met de wereld. Een theatertoer, tv-series, kindershows, boeken en documentaireseries, en ten slotte: de film Beyond. ‘Op die manier is het heel prettig om bn’er te zijn. Zo kun je de boodschap en het belang van ruimtevaart laten zien.’ 
Dit is een podcast van BNR & Quest. Je vindt alle afleveringen in de BNR app, of wekelijks twee afleveringen via alle bekende platformen. Zweef nog even verder met Andre door de ruimte met zijn wekelijkse column op Quest.nl.
Want dát besef lijkt eigenlijk maar niet echt door te dringen: zonder ruimtevaart zouden er geen navigatiesatellieten en dus navigatiesystemen zijn. En het weerbericht zou lang niet zo betrouwbaar zijn als er geen weersatellieten waren. ‘Elke dag kijk je naar ruimtevaart: een televisiereportage gaat via communicatiesatellieten. Dan zijn er nog aardobservatiesatellieten, spionagesatellieten én satellieten die het smelten van de ijskap en ontbossing in beeld brengen.’ 
Ruimtevaart, kortom, wordt op heel veel manieren gebruikt, door overheden én bedrijven. Om van ruimtetelescopen nog maar te zwijgen. ‘Zo ontdekken we onze omgeving, dat er meer sterren in het heelal zijn dan zandkorrels op aarde en wat voor materialen er op allerlei plekken in het heelal te vinden zijn.’ Ook heel relevant: we zoeken naar buitenaards leven. ‘Een van de grote vraagstukken die nog openstaan: zijn we alleen of is er meer leven in het heelal?’ 
Ook experimenten in de ruimte kunnen van groot belang zijn voor het leven op aarde. ‘We voeren allemaal experimenten uit voor de planeet. De effecten van meer of minder zout eten zijn belangrijke informatie voor ouderen op aarde, omdat veel zout botontkalking veroorzaakt.’  Je kunt het zo gek niet bedenken of het draagt iets bij. ‘Ik heb een experiment gedaan dat miljoenen heeft bespaard op straatverlichting. Als astronaut ben je een klein radertje: je voert dingen uit voor de maatschappij, van belastinggeld.’   
Rijk word je er niet van 
Voor het geld en de aandacht hoef je het niet te doen, benadrukt Kuipers. ‘Als ik rijk had willen worden had ik beter een medisch specialisme kunnen kiezen. Een astronaut wordt gewoon betaald zoals iedereen in de ruimtevaart: je krijgt geen gevarengeld. Alles wat de ESA doet is de premie van de levensverzekering betalen, want er is geen bedrijf dat je wil verzekeren.’   
Bij zijn tweede vlucht, in 2011, merkte Kuipers nog veel meer van de aandacht. Doordat hij een half jaar in de ruimte was geweest, hadden de media de kans om er echt in te duiken. Bovendien waren intussen de sociale media flink in opkomst. Al snel ontdekte Kuipers de toegevoegde waarde van – bijvoorbeeld – Twitter. ‘Ik dacht eerst: wat moet ik ermee, maar zo kun je wel je verhalen kwijt. Toen ik begon had ik zo’n vijfduizend volgers, maar in no time was dat een kwart miljoen.’   
Uiteindelijk werden de ruimtereizen voor Kuipers een enorme bron geworden voor avonturen op de aarde zelf. Mensen vragen hem vaak wat hij, nu hij waarschijnlijk nooit meer de ruimte in gaat, nu nog voor leuks te ontdekken is. ‘Vanuit de ruimte ben je er geen onderdeel van. Er is zo veel te beleven. Vanuit de lucht zag ik de Bahama’s met prachtige turquoise wateren. Daar ben ik ook gaan duiken, met haaien en dolfijnen in het wild. De aarde zien is juist een stimulans om hier dingen te gaan doen.’ 
Over Kuipers en de Kosmos
Dit is een verhaal over dromen. Het verhaal van de kleine André Kuipers, een jongetje met een bril uit Kattenburg, die geïnspireerd door de sciencefiction-boekjes die hij van zijn oma kreeg, er alles aan deed om zijn droom in vervulling te laten gaan. De aarde zien, vanuit de ruimte. In Kuipers en de Kosmos vertelt André zelf zijn onwaarschijnlijke verhaal. Hij neemt je mee op een onvergetelijke reis die begint in Sterrenstad, het legendarische trainingscentrum voor kosmonauten, buiten Moskou, waar Yuri Gagarin zelf zijn opleiding volgde. In acht afleveringen hoor je hoe je als Nederlander astronaut wordt, hoe de loodzware training eruit ziet, hoe het voelt om in een raket door de dampkring te gaan. André vertelt je alles over het wonderbaarlijke leven aan boord van het Internationale Ruimtestation, waar hij als enige Nederlander twee keer verbleef. Wat doet het met je om de zon zestien keer per dag op te zien komen en weer neer te gaan? Hoe bereid je jezelf, en je gezin, voor op het idee dat je misschien nooit meer terug komt? En hoe voelt het om de aarde te zien vanuit de uitkijkkoepel in het ISS? Laat je meevoeren in het verhaal van André, verteld op een manier zoals je het nog nooit hebt gehoord. In André’s eigen woorden kom je dichterbij een raketlancering, het ISS, Sterrenstad en het oneindige heelal dan je ooit geweest bent. Abonneer je nu op Kuipers en de Kosmos, en mis geen aflevering.  
Over André  
Het ruimtevaartavontuur van André Kuipers (1958) begon toen hij twaalf was en sciencefictionboekjes kreeg van zijn oma. Hij wist het zeker: ooit zal ik zelf de aarde vanuit de ruimte bekijken. Zijn hele carrière stond in het teken van de ruimtevaart. Na een studie geneeskunde werd hij keuringsarts bij de Koninklijke Luchtmacht, waar hij onderzoek deed naar ruimtelijke desoriëntatie bij vliegers en ruimteziekte bij astronauten. Daarna ging hij aan de slag als arts en wetenschappelijk onderzoeker bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. In 1998 werd hij door de ESA geselecteerd als astronaut en opgenomen in het Europese astronautencorps. Na ajren van training vloog hij in 2004 zijn eerste missie naar het ISS. Die missie duurde elf dagen. Zijn tweede missie, zeven jaar later, was een stuk langer. Toen bleef hij 193 dagen in de ruimte. Sinds zijn terugkomst maakte hij onder meer theatervoorstellingen televisieprogramma’s over de ruimtevaart. Op 4 oktober 2024 gaat zijn film Beyond in de Ziggo Dome in première. Beyond toont André de oneindige schoonheid van onze aarde, gezien vanuit de ruimte door de ogen van een astronaut. Beyond  is vanaf 10 oktober in heel Nederland in de bioscoop te zien.  
Over de makers 
Kuipers en de Kosmos is een podcast van BNR en Quest, gemaakt door André Kuipers en Connor Clerx.  
Redactie: Diederik de Groot met hulp van Sander Koenen 
Interviews en montage: Connor Clerx  
Muziek en sounddesign: Gijs Friesen en Connor Clerx  
Mixage: Gijs Friesen  
Eindredactie: Manon van der Knaap-Hartig 
Krijg je geen genoeg van André’s verhalen over de ruimtevaart? Lees dan ook zijn column in Quest.  
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na zijn laatste ruimtevlucht nam André Kuipers zelf contact op met het Wereld Natuur Fonds, om te laten zien wat er allemaal mis is op de wereld, met name verdwijnende gletsjers, erosie en bosbranden. ‘Ik ben door die vlucht wel een beetje bezorgd geworden over die aarde.’ Het is aan de ene kant heel mooi, maar er zit ook druk op het systeem.’   
Dit is een podcast van BNR & Quest. Je vindt alle afleveringen in de BNR app, of wekelijks twee afleveringen via alle bekende platformen. Zweef nog even verder met Andre door de ruimte met zijn wekelijkse column op Quest.nl.
De aarde wordt immers niet groter, terwijl de bevolking maar blijft groeien. Vanuit de ruimte is dat bij uitstek zichtbaar: menselijke activiteit is vooral ‘s nachts zichtbaar, door alle lichtjes. ‘Er zijn behalve misschien de ijskap van Groenland eigenlijk geen plekken meer waar geen lichtjes zijn - zelfs in de Sahara.’ Vanuit de ruimte heeft het iets van een plaag. ‘We groeien maar door: elke dag komen er wereldwijd 200.000 mensen bij – een stad als Groningen. ‘Die mensen willen allemaal transport, zoetwater en energie. En dat voel je.’   
Als je direct naar de aarde kijkt, dan is het in eerste instantie heel majestueus, met heel imponerende kleuren, zegt Kuipers. ‘Het is eigenlijk een grote waterdruppel, ook vanuit de ruimte. Heel bijzondere wolkenpatronen en golfpatronen, waarschijnlijk heb je het op een schip helemaal niet waar. Je ziet zelfs ogen van orkanen zelfs vanuit de ruimte voel je opeens die dreiging. En alle verschillende kleuren. Je voelt die beperktheid, boven India. De hoeveelheid vruchtbare grond is heel beperkt.  
Ook de vervuiling op aarde is vanuit de ruimte goed te zien, zegt Kuipers. ‘De aarde voelt een beetje als een baby: heel mooi, maar ook heel kwetsbaar, een levend organisme.’ Het zweven in de ruimte, spelen met vloeistof, maar vooral de uitzichten: het is allemaal even fantastisch. Dat deelt hij graag met zijn toehoorders. ‘Ik houd lezingen, ik heb theatercolleges gedaan en ook in mijn film Beyond wil ik laten zien hoe mooi die planeet is. Dan wil ik niet meteen een negatief beeld scheppen.’   
Laten zien wat er misgaat 
Maar op prestentaties laat Kuipers nadrukkelijk ook zien wat er allemaal mis dreigt te gaan, door in te zoomen op gletsjers die wereldwijd verdwijnen, massale erosie en bosbranden. Hij is met name na zijn tweede ruimtevlucht bezorgd geworden over de aarde, wat ook aanleiding was om naar het Wereld Natuur Fonds (WNF) te stappen. ‘Ik wilde kunnen vertellen hoe het ervoor staat. Daarvoor heb ik de combinatie gemaakt van wat je met het menselijke oog kunt zien en wat je met satelliet ziet.’   
De menselijke waarneming is beperkt, terwijl satellieten in staat zijn om het hele scala te bekijken. Al is de identificatie met het menselijke oog ook heel belangrijk. En waar Kuipers van oudsher een ras-optimist is, gaven zijn contacten met het Wereld Natuur Fonds een ander beeld. ‘Mijn broer is bioloog en die zei altijd hoe slecht het ging met de planeet. De cijfers die ik zag pasten wel bij wat ik uit de ruimte kon waarnemen én wat ik van satellietmetingen wist. De instelling is dan ook: als je niets doet, gaat het nóg harder.’   
Kuipers hoopt met zijn lezingen, theatertoer en nu ook zijn film Beyond vooral meer bewustwording te kweken. ‘Mensen luisteren heel graag naar het verhaal van de ruimtevaart, dat deed ik zelf ook: het is een rare wereld, waar alles anders is. En als mensen daar dan toch zitten, met open mond, open ogen en open oren, kun je naast dat exotische ook meteen de boodschap brengen dat de aarde ook heel kwetsbaar en beperkt is. En ik kan er dan ook de boodschap in brengen dat wetenschap en techniek niet saai zijn, maar spannend en avontuurlijk.’   
Afhankelijk van de doelgroep doet Kuipers dat vrij technisch, of juist behoorlijk beeldend. En uiteindelijk, onvermijdelijk, is het aan de politiek en de beleidsmakers. ‘Je kunt satellietmetingen uit 1985 en van nu met elkaar vergelijken om een totaalbeeld te krijgen van de toename van CO2, het smelten van de ijskappen en de temperatuurstijgingen. Die informatie hebben ook beleidsmakers tot hun beschikking. En dan kun je wel een onderbuikgevoel hebben, maar de feiten liggen voor je neus.’   
We hebben alleen deze aarde en daar moeten we zuinig op zijn, is zijn boodschap. ‘Dit is onze oase en daarmee moeten we het doen.’ Helaas is onze intelligentie nog geen garantie voor verstandig handelen. ‘We snijden een beetje in onze eigen vinger door alles op te eten wat er maar voorhanden is, tot het op is. En dan gaat het massaal mis. Plagen lopen niet goed af, ook niet voor de plaaggeest zelf. Dus het is in ons eigen belang om onze intelligentie te benutten. Dat is waar ruimtevaart heel geschikt voor is.’ 
Over Kuipers en de Kosmos
Dit is een verhaal over dromen. Het verhaal van de kleine André Kuipers, een jongetje met een bril uit Kattenburg, die geïnspireerd door de sciencefiction-boekjes die hij van zijn oma kreeg, er alles aan deed om zijn droom in vervulling te laten gaan. De aarde zien, vanuit de ruimte. In Kuipers en de Kosmos vertelt André zelf zijn onwaarschijnlijke verhaal. Hij neemt je mee op een onvergetelijke reis die begint in Sterrenstad, het legendarische trainingscentrum voor kosmonauten, buiten Moskou, waar Yuri Gagarin zelf zijn opleiding volgde. In acht afleveringen hoor je hoe je als Nederlander astronaut wordt, hoe de loodzware training eruit ziet, hoe het voelt om in een raket door de dampkring te gaan. André vertelt je alles over het wonderbaarlijke leven aan boord van het Internationale Ruimtestation, waar hij als enige Nederlander twee keer verbleef. Wat doet het met je om de zon zestien keer per dag op te zien komen en weer neer te gaan? Hoe bereid je jezelf, en je gezin, voor op het idee dat je misschien nooit meer terug komt? En hoe voelt het om de aarde te zien vanuit de uitkijkkoepel in het ISS? Laat je meevoeren in het verhaal van André, verteld op een manier zoals je het nog nooit hebt gehoord. In André’s eigen woorden kom je dichterbij een raketlancering, het ISS, Sterrenstad en het oneindige heelal dan je ooit geweest bent. Abonneer je nu op Kuipers en de Kosmos, en mis geen aflevering.  
Over André  
Het ruimtevaartavontuur van André Kuipers (1958) begon toen hij twaalf was en sciencefictionboekjes kreeg van zijn oma. Hij wist het zeker: ooit zal ik zelf de aarde vanuit de ruimte bekijken. Zijn hele carrière stond in het teken van de ruimtevaart. Na een studie geneeskunde werd hij keuringsarts bij de Koninklijke Luchtmacht, waar hij onderzoek deed naar ruimtelijke desoriëntatie bij vliegers en ruimteziekte bij astronauten. Daarna ging hij aan de slag als arts en wetenschappelijk onderzoeker bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. In 1998 werd hij door de ESA geselecteerd als astronaut en opgenomen in het Europese astronautencorps. Na ajren van training vloog hij in 2004 zijn eerste missie naar het ISS. Die missie duurde elf dagen. Zijn tweede missie, zeven jaar later, was een stuk langer. Toen bleef hij 193 dagen in de ruimte. Sinds zijn terugkomst maakte hij onder meer theatervoorstellingen televisieprogramma’s over de ruimtevaart. Op 4 oktober 2024 gaat zijn film Beyond in de Ziggo Dome in première. Beyond toont André de oneindige schoonheid van onze aarde, gezien vanuit de ruimte door de ogen van een astronaut. Beyond  is vanaf 10 oktober in heel Nederland in de bioscoop te zien.  
Over de makers 
Kuipers en de Kosmos is een podcast van BNR en Quest, gemaakt door André Kuipers en Connor Clerx.  
Redactie: Diederik de Groot met hulp van Sander Koenen 
Interviews en montage: Connor Clerx  
Muziek en sounddesign: Gijs Friesen en Connor Clerx  
Mixage: Gijs Friesen  
Eindredactie: Manon van der Knaap-Hartig 
Krijg je geen genoeg van André’s verhalen over de ruimtevaart? Lees dan ook zijn column in Quest.  
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een ruimtestation als het ISS is eigenlijk maar een gekke wereld, die heel anders is dan wat je gewend bent: geen zwaar, geen licht, geen onder, geen boven, en dat is zeker even wennen, zegt André Kuipers. Dat levert vreemde gewaarwordingen op. ‘Ik kwam wel eens ergens binnen waarvan ik dacht dat ik er nog nooit eerder was geweest. Ik vond het vreemd dat er lampen op de vloer waren, maar dan was ik dus ondersteboven binnengekomen.’ Je evenwichtsorgaan registreert dat niet. ‘Er is geen onder en boven, je bent aan het zweven.’   
Dit is een podcast van BNR & Quest. Je vindt alle afleveringen in de BNR app, of wekelijks twee afleveringen via alle bekende platformen. Zweef nog even verder met Andre door de ruimte met zijn wekelijkse column op Quest.nl.
In de ruimte zijn die veranderingen in je lichaam op zich prima: dat je minder vocht vasthoudt en je uiteindelijk een halve liter minder circulerend volume hebt is geen enkel probleem, want je hebt dat vocht niet nodig, zegt Kuipers. ‘Maar zodra je teruggaat naar de aarde, gaat alles weer naar beneden toe. Dan heb je op een gegeven moment te weinig, en kun je flauwvallen, doordat je te weinig bloed om rond te pompen.’ Om dat te voorkomen zijn er speciale strakke broeken ontwikkeld. ‘Zo komt er niet meteen allemaal bloed in je benen.’   
Astronauten trainen vooraf veel onder water, om het gevoel van zweven te imiteren. Als mensen vragen hoe het is om te zweven, zegt Kuipers ook vaak dat je dat in het zwembad dat gevoel het best benadert. ‘Dan heb je ook nergens meer een drukpunt en voel je je als een vis in het water. Het is een vaardigheid die je ontwikkelt en ik zou het elke dag wel willen doen: zweven is heel prettig, een heel vrij gevoel.’ ‘s Nachts zweefde Kuipers regelmatig zijn slaapkamer uit. ‘Loszweven door een donker ruimtestation is een magisch gebeuren.’   
Achter de horizon vallen 
Als je als astronaut zweeft, zweeft eigenlijk alles om je heen met dezelfde snelheid om de aarde. Je ruimteschip heeft een snelheid van 8 kilometer per seconde nodig om om de aarde heen te vallen. ‘De aarde trekt gewoon aan je, anders zou je zo het heelal in vallen.’ De hele truc is dat je zo hard gaat dat je steeds min of meer ‘achter de horizon valt’ en nooit meer op de grond terechtkomt. ‘En de lucht in het ruimtestation valt met je mee, niets stuwt je, niets houdt je tegen.’   
Voordat Kuipers zelf astronaut werd, werkte hij al als coördinator van experimenten in het ruimtestation ISS. Hij fungeerde als tussenpersoon voor alle internationale wetenschappers en astronauten. Daar leerde hij ook hoe kostbaar tijd is, met name de tijd van de astronauten. ‘Daar wil je zo zuinig mogelijk mee omgaan.’ Tijdens zijn eerste vlucht was hij dan ook voornamelijk bezig om geen fouten te maken en tijd te verliezen. ‘Dus het duurt even voordat je de tijd durft te nemen om dingen voor jezelf te doen en naar buiten te kijken.’   
Dat zijn de momenten dat het besef binnenkomt hoe bijzonder het is om zo in de ruimte te zweven – versterkt door muziek van onder meer de muziek van Vangelis. ‘Dan trekt de aarde zo onder je door en dan waan je je in een sciencefictionfilm. Dát is ook wat ik wilde met de film Beyond: laten zien wat ik zag, voelde en hoorde. Mét de muziek die ik op had toen ik die schitterende aarde onder me door zag trekken.’   
Kuipers’ grootste belemmering was op een gegeven moment nog de camera, die hij continu binnen handbereik had. ‘Op een gegeven moment loert het gevaar dat je de grote fout maakt om alleen maar te fotograferen, zoals veel toeristen doen. Dan besef je niet meer waar je eigenlijk bent, en thuis pas gaat kijken wat je dáár had kunnen zien.’ Er zat weinig anders op dan die camera rigoureus weg te leggen. ‘Dat zijn de mooiste herinneringen geworden: geen camera’s en alleen maar anderhalf uur naar buiten kijken. Fenomenaal!’ 
Over Kuipers en de Kosmos
Dit is een verhaal over dromen. Het verhaal van de kleine André Kuipers, een jongetje met een bril uit Kattenburg, die geïnspireerd door de sciencefiction-boekjes die hij van zijn oma kreeg, er alles aan deed om zijn droom in vervulling te laten gaan. De aarde zien, vanuit de ruimte. In Kuipers en de Kosmos vertelt André zelf zijn onwaarschijnlijke verhaal. Hij neemt je mee op een onvergetelijke reis die begint in Sterrenstad, het legendarische trainingscentrum voor kosmonauten, buiten Moskou, waar Yuri Gagarin zelf zijn opleiding volgde. In acht afleveringen hoor je hoe je als Nederlander astronaut wordt, hoe de loodzware training eruit ziet, hoe het voelt om in een raket door de dampkring te gaan. André vertelt je alles over het wonderbaarlijke leven aan boord van het Internationale Ruimtestation, waar hij als enige Nederlander twee keer verbleef. Wat doet het met je om de zon zestien keer per dag op te zien komen en weer neer te gaan? Hoe bereid je jezelf, en je gezin, voor op het idee dat je misschien nooit meer terug komt? En hoe voelt het om de aarde te zien vanuit de uitkijkkoepel in het ISS? Laat je meevoeren in het verhaal van André, verteld op een manier zoals je het nog nooit hebt gehoord. In André’s eigen woorden kom je dichterbij een raketlancering, het ISS, Sterrenstad en het oneindige heelal dan je ooit geweest bent. Abonneer je nu op Kuipers en de Kosmos, en mis geen aflevering.  
Over André  
Het ruimtevaartavontuur van André Kuipers (1958) begon toen hij twaalf was en sciencefictionboekjes kreeg van zijn oma. Hij wist het zeker: ooit zal ik zelf de aarde vanuit de ruimte bekijken. Zijn hele carrière stond in het teken van de ruimtevaart. Na een studie geneeskunde werd hij keuringsarts bij de Koninklijke Luchtmacht, waar hij onderzoek deed naar ruimtelijke desoriëntatie bij vliegers en ruimteziekte bij astronauten. Daarna ging hij aan de slag als arts en wetenschappelijk onderzoeker bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. In 1998 werd hij door de ESA geselecteerd als astronaut en opgenomen in het Europese astronautencorps. Na ajren van training vloog hij in 2004 zijn eerste missie naar het ISS. Die missie duurde elf dagen. Zijn tweede missie, zeven jaar later, was een stuk langer. Toen bleef hij 193 dagen in de ruimte. Sinds zijn terugkomst maakte hij onder meer theatervoorstellingen televisieprogramma’s over de ruimtevaart. Op 4 oktober 2024 gaat zijn film Beyond in de Ziggo Dome in première. Beyond toont André de oneindige schoonheid van onze aarde, gezien vanuit de ruimte door de ogen van een astronaut. Beyond  is vanaf 10 oktober in heel Nederland in de bioscoop te zien.  
Over de makers 
Kuipers en de Kosmos is een podcast van BNR en Quest, gemaakt door André Kuipers en Connor Clerx.  
Redactie: Diederik de Groot met hulp van Sander Koenen 
Interviews en montage: Connor Clerx  
Muziek en sounddesign: Gijs Friesen en Connor Clerx  
Mixage: Gijs Friesen  
Eindredactie: Manon van der Knaap-Hartig 
Krijg je geen genoeg van André’s verhalen over de ruimtevaart? Lees dan ook zijn column in Quest.  
See omnystudio.com/listener for privacy information.