OOG op Wetenschap

De soort was bijna uitgestorven: een paar honderd brandganzen zaten rond 1950 nog op Spitsbergen. Nu zijn het er meer dan veertigduizend, weet Maarten Loonen, arctisch ecoloog aan de Rijksuniversiteit Groningen. Jaarlijks trekt hij naar de eilandengroep boven de poolcirkel om de soort te bestuderen.
In de jaren negentig kampeerde Maarten nog met zijn tentje in het dorp. Het eten - vooral blikvoer - kwam vanuit Nederland met de boot over. Tegenwoordig kan dat niet meer: kamperen is te gevaarlijk vanwege de ijsberen. Eten kan met de rest van de bewoners in de gezamenlijke eetzaal, die slechts maandelijks wordt bevoorraad.
Hoe is het verder om op zo’n afgelegen plek onderzoek te doen? Hoe wapen je je tegen de steeds minder schuwe ijsberen op de eilanden? En wat merk je op Spitsbergen van klimaatverandering?
Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Van de gelletjes die sporters vaak eten tot maandverband of gelatine, ze hebben allemaal één ding gemeen: ze bevatten allemaal hydrogels. Deze gels kunnen tot wel duizend keer hun eigen gewicht aan water opnemen.
Die gels blijken niet alleen nuttig te zijn voor alledaagse producten. Ze komen namelijk ook erg goed van pas bij onderzoek op het gebied van plantencellen, weet hydrogelonderzoeker Aaltje van der Molen van de Rijksuniversiteit Groningen.
Maar wat kunnen hydrogels voor planten betekenen? Biedt het vooral voordelen voor onderzoek aan planten, of zien wij over een paar jaar een nieuw soort planten in de supermarkt? En hoe combineer je plantencellen met hydrogels?
Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Niet goed doorhebben wat een ander zegt, geschreven taal maar slecht snappen, of zelf geen ingewikkelde zinnen meer kunnen formuleren. Het zijn voorbeelden van hoe divers afasie eruit kan zien, weet Roel Jonkers, hoogleraar neurolinguïstiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Meestal lopen mensen afasie op als gevolg van een beroerte.
Voor patiënten zelf is afasie vaak frustrerend. Wanneer ze zelf veel moeite hebben om de juiste klanken te vinden, bijvoorbeeld. Terwijl er ook mensen met afasie zijn die niet meer doorhebben dat ze vaak de verkeerde woorden in een zin kiezen.
Hoe kan het dat afasie zo divers is? Hoe kom je erachter of er sprake is van taalverlies door afasie of misschien wel door dementie of iets heel anders? En hoe kun je een persoon met afasie het beste helpen? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Je bent ergens druk mee bezig, maar ineens zie je iets wat je ergens aan doet denken en je hersenen dwalen meteen af. Dat is heel normaal, zegt postdoc onderzoek Marlijn Besten van het UMCG. Iedereen heeft ongeveer de helft van de tijd afdwalende gedachten.
Als die afdwalende hersenkronkels negatief zijn en zich maar blijven herhalen, dan noemen we dat piekeren. Ook dat is normaal, maar te veel piekeren kan wel negatieve gevolgen hebben voor je mentale gezondheid.
Maar hoe komt het dat we piekeren? Heeft onze manier van denken veel invloed op onze mentale gezondheid? En hoe kunnen we mindfulness en positief fantaseren gebruiken om piekeren tegen te gaan? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Liverpool is bekend vanwege de Beatles. De havenstad was zelfs lange tijd vervallen, maar keerde het tij dankzij het muziektoerisme, weet media- en cultuurgeograaf Leonieke Bolderman van de Rijksuniversiteit Groningen. De stad is een echte trekpleister geworden en benoemd tot UNESCO city of music.
Toch heeft inzetten op promotie van je stad als muziek- of filmstad niet alleen voordelen, vertelt ze in deze aflevering van OOG op Wetenschap. Is een stad al druk, dan kan het leiden tot overtoerisme. Zo wordt het Kroatische Dubrovnik na Game of Thrones overlopen door bezoekers.
Maar waarom willen mensen dan zo graag naar een specifieke plek? Is er muziektoerisme op te zetten waarvan de stad alleen profiteert? En kunnen we dan ook Groningen met Ede Staal, Wia Buze en TikTokTammo in de markt zetten als muziekprovincie? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.