OOG op Wetenschap

Maar dertig procent van de mensen die vertrekken uit hungeboortestreek keert voor hun vijfendertigste levensjaar terug. Op het platteland leidt dat tot problemen, terwijl het vertrek voor de jongvolwassenen zelf vaak kansen biedt: een studie, een baan die niet in de thuisregio te vinden is.
Sociaal geograaf Tineke Reitsma van de Rijksuniversiteit Groningen keek waaruit de groep vertrekkers bestaat: gaan mensen lang weg? Komen ze terug als ze een partner en kinderen hebben? Of komen ze na de studie even terug en vertrekken ze dan alsnog?
Gemeenten willen het liefste dat er zoveel mogelijk jongvolwassenen blijven. Waar de gemeente Groningen een postercampagne in de randstad opzetten, pakken ze dat in Denemarken met heuse borrels en een netwerkclub voor vertrekkende jongvolwassenen een stuk groter aan. Waarom werkt zoiets? En naar welke streek in het noorden keren de meeste jongvolwassenen terug? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Van de info over ADHD die in bijvoorbeeld TikTok-video’s langskomt, blijkt veel onjuist. Iets meer dan de helft van de genoemde kenmerken komen niet voor in een psychiatrisch handboek als de DSM. En dat heeft gevolgen, weet Wietske de Vries, pedagoog aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker op het gebied van ADHD en druk gedrag

Zo zorgt het ervoor dat jongeren zich in de filmpjes herkennen en zichzelf ten onrechte als ADHD’er zien. En dat levert extra druk op bij de huisarts en GGZ.

Hoe kan het dat er zoveel onwaarheden over ADHD circuleren op social media? Waarom herkennen mensen zich in die filmpjes? En hoe zou je die onjuiste informatie tegen kunnen gaan? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Je kent het vast wel: je pakt iets van metaal vast of geeftiemand je hand en *PATS*. Blijkbaar heb je zo veel statische elektriciteit opgebouwd dat je bij de eerste de beste aanraking een schok voelt.
Waarschijnlijk is de lucht in je omgeving dan te droog of hebben je kleren te veel wrijving met de bank gehad.

Die schok kan naar ons idee alleen gebeuren als de bron ende ontvanger, bijvoorbeeld een metalen kast en wijzelf, elkaar bijna of helemaal aanraken. Je verwacht niet dat ze ook op andere plekken kunnen gebeuren, zoals hoog in de lucht. En aangezien die schokken eigenlijk niet zoveel voorstellen, verwacht je nog minder dat je ze op een hoogte van enkele kilometers kunt waarnemen.
 
Toch is dat precies wat hoogleraar Astrofysica Olaf Scholtenvan de Rijksuniversiteit Groningen overkwam. Hij was met zijn team bezig om bliksem te onderzoeken toen een vliegtuig voor bijzondere metingen zorgde. Het toestel zond opvallend veel statische elektriciteit uit.
 
Wat betekent dit voor het onderzoek van Olaf en het vliegtuig zelf? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

In deze laatste aflevering van het jaar: een Wat, Waar, Wetenschap over de kerst. Want ons kerstfeest heeft van oorsprong weinig met de kerstman of zijn arrenslee te maken, maar wel met de kerk. Welke wetenschappelijke feitjes zijn er over onze kerken te vertellen?

Als je een avondmens bent, heb je een beetje extra pech:jouw hersenen lijken er iets sneller op achteruit te gaan dan die van ochtendmensen. Echt heel groot is het verschil niet, en er zijn andere factoren die ook van invloed zijn op hoe goed je hersenen presteren, zegt epidemioloog Ana Wenzlervan het UMCG. Zoals of je alcohol drinkt of rookt.
Mocht je je lichaam als avondmens  iets willen helpen, dan kun je het slaaphormoon melatonine slikken als je eerder op bed wilt. Ben je juist een ochtendmens, dan kun je  lichaam een beetje helpen door lichttherapie te gebruiken als je eerder op wilt staan. Maar dat effect is niet meer dan bijvoorbeeld een half uurtje. Als je een extreem vroege slaper bent of juist de hele nacht wakker blijft, zul je het daar toch tot op zekere hoogte mee moeten doen.
Wat je verder op slaapgebied kunt doen om je hersenenoptimaal te laten presteren en dementie zoveel mogelijk te voorkomen? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.