OOG op Wetenschap

Je kent het vast wel: je pakt iets van metaal vast of geeftiemand je hand en *PATS*. Blijkbaar heb je zo veel statische elektriciteit opgebouwd dat je bij de eerste de beste aanraking een schok voelt.
Waarschijnlijk is de lucht in je omgeving dan te droog of hebben je kleren te veel wrijving met de bank gehad.

Die schok kan naar ons idee alleen gebeuren als de bron ende ontvanger, bijvoorbeeld een metalen kast en wijzelf, elkaar bijna of helemaal aanraken. Je verwacht niet dat ze ook op andere plekken kunnen gebeuren, zoals hoog in de lucht. En aangezien die schokken eigenlijk niet zoveel voorstellen, verwacht je nog minder dat je ze op een hoogte van enkele kilometers kunt waarnemen.
 
Toch is dat precies wat hoogleraar Astrofysica Olaf Scholtenvan de Rijksuniversiteit Groningen overkwam. Hij was met zijn team bezig om bliksem te onderzoeken toen een vliegtuig voor bijzondere metingen zorgde. Het toestel zond opvallend veel statische elektriciteit uit.
 
Wat betekent dit voor het onderzoek van Olaf en het vliegtuig zelf? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

In deze laatste aflevering van het jaar: een Wat, Waar, Wetenschap over de kerst. Want ons kerstfeest heeft van oorsprong weinig met de kerstman of zijn arrenslee te maken, maar wel met de kerk. Welke wetenschappelijke feitjes zijn er over onze kerken te vertellen?

Als je een avondmens bent, heb je een beetje extra pech:jouw hersenen lijken er iets sneller op achteruit te gaan dan die van ochtendmensen. Echt heel groot is het verschil niet, en er zijn andere factoren die ook van invloed zijn op hoe goed je hersenen presteren, zegt epidemioloog Ana Wenzlervan het UMCG. Zoals of je alcohol drinkt of rookt.
Mocht je je lichaam als avondmens  iets willen helpen, dan kun je het slaaphormoon melatonine slikken als je eerder op bed wilt. Ben je juist een ochtendmens, dan kun je  lichaam een beetje helpen door lichttherapie te gebruiken als je eerder op wilt staan. Maar dat effect is niet meer dan bijvoorbeeld een half uurtje. Als je een extreem vroege slaper bent of juist de hele nacht wakker blijft, zul je het daar toch tot op zekere hoogte mee moeten doen.
Wat je verder op slaapgebied kunt doen om je hersenenoptimaal te laten presteren en dementie zoveel mogelijk te voorkomen? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Het is groen, zit in veel van onze sloten en staat wellicht in de toekomst op ons menu: eendenkroos. Als het aan de Hanze en andere hogescholen ligt, gaat het groene plantje onder de smakelijkere naam waterlinzen gebruikt worden in onze voeding, zoals in Zuidoost-Azië al jaren gebeurt.
Het plantje bevat namelijk verrassend veel voedingsrijke eiwitten, zegt docent-onderzoeker en microbioloog Folkert Faber van de Hanze. Ze leveren zelfs bijna tien keer zoveel eiwit per hectare als bijvoorbeeld soja. Ook groeien de waterlinzen erg snel, zo oogsten Faber en collega’s in hun kleine proefopstelling met gemak dertig tot veertig kilo in twee weken.
Al moet er nog wel iets aan de nog bittere smaak gebeuren en moeten de waterlinzen nog door Europa als voedingsmiddel worden geaccepteerd, erkent Faber. Hoe hij dat wil gaan doen en of we binnenkort een groene plantaardige yoghurt, brood of vleesvervangers gaan zien? Dat hoor je in deze aflevering van OOG op Wetenschap.

Hoe het met de hermelijn, wezel en bunzing in Nederland gaat, is nog niet zo’n makkelijk te beantwoorden vraag, weet promotiestudent ecologie Pieter Otte van de Rijksuniversiteit Groningen. ’s Nachts sliep hij eens in zijn busje middenin de natuur, op zoek naar de hermelijn, de makkelijkst te spotten soort van de drie. Spannend, maar overdag zit hij vooral camerabeelden te analyseren.
Toch heeft hij in de anderhalf jaar dat hij nu bezig is, maar een handvol hermelijnen in het echt gezien. De beestjes zijn namelijk zo schuw dat ze zich niet makkelijk laten spotten. En dat is wel nodig om in kaart te brengen wat de hermelijn nodig heeft om zich in ons land thuis te voelen.
Hoe Pieter desondanks toch hoopt meer marterachtigen te pakken te krijgen? En of dat zijn team nu eindelijk wel gaat lukken?
Je hoort het in deze aflevering van OOG op Wetenschap .