Oplossing gezocht

Met een goed gekozen zegswijze maak je kort en krachtig je punt. Mits de ander ‘m ook begrijpt natuurlijk. Taalkundige Roland de Bonth vertelt over de herkomst én toekomst van spreekwoorden.
Als de kat van huis is… Wie zijn billen brandt… Zoals de waard is…. Grote kans dat je deze spreekwoorden moeiteloos afmaakt. Het Nederlands kent duizenden spreekwoorden en gezegden waarmee je je taal verlevendigt en je boodschap krachtig overbrengt. Soms kun je de betekenis met een beetje logica nog wel afleiden, maar vaak moet je die maar net toevallig weten. Wist jij bijvoorbeeld wat Rob Jette laatst bedoelde toen hij het had over ‘iemand de nieren proeven’?
In deze aflevering van de podcast Oplossing gezocht gaan we op zoek naar de herkomst van spreekwoorden. Te gast is taalkundige Roland de Bonth, die aan het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) werkt aan historische woordenboeken. Hij legt uit hoe de zegswijzen ooit zijn ontstaan en hun weg hebben gevonden in de Nederlandse taal. Ook legt hij aan podcast-hosts Robert Visscher en Nour Eldín Emara uit hoe het komt dat we deze vorm van beeldspraak steeds minder gebruiken en waarom er nauwelijks nieuwe spreekwoorden bijkomen.

Montage: Dimitri van Tuijl
Video: Eva Poort
Social media: Elvira Elzinga
Eindredactie: Erica Renckens
Volg ons op YouTube, Instagram en Facebook: NEMO Kennislink.

De hele dag loop je rond met de smartphone in je hand, maar ermee béllen? Echt niet! Psycholoog Anne Miers legt uit waarom steeds meer mensen telefoonangst hebben.
Bel even naar dit-en-dit nummer voor wat meer informatie, staat er in een berichtje. Pak je dan gelijk je telefoon of stel je het zolang mogelijk uit? Steeds meer mensen, en vooral jongeren, hebben last van belangst. Ze nemen niet op als ze zelf gebeld worden en sturen liever een appje of een mailtje dan dat ze zelf iemand bellen. Waar zijn ze bang voor en waarom neemt het aantal mensen met telefoonangst toe?
De antwoorden op deze vragen komen in deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen van de podcast Oplossing gezocht van ontwikkelingspsycholoog Anne Miers. Aan de Universiteit Leiden doet zij onderzoek naar sociale angst, waar belangst ook toe behoort. Miers legt aan podcast-hosts Robert Visscher en Nour Eldín Emara uit waarom bellen voor veel mensen spannend is en wanneer belangst echt een probleem wordt. Ook bespreken ze wat je zou kunnen doen om je angst voor een telefoongesprek aan te pakken.

Montage: Dimitri van Tuijl
Video: Eva Poort
Social media: Elvira Elzinga
Eindredactie: Erica Renckens
Volg ons op YouTube, Instagram en Facebook: NEMO Kennislink.

Een fris begin van het nieuwe jaar! Is zo’n plons in een ijskoud bad nou goed voor je immuunsysteem of eerder een aanslag op je lijf?
In deze laatste podcastaflevering van seizoen 5 is thermofysioloog Wouter van Marken Lichtenbelt te gast. Deze hoogleraar thermoregulatie onderzoekt aan de Universiteit Maastricht de effecten van temperatuur op het mensenlijk lichaam. Hij schreef er het boek ‘Van rillen tot zweten - De wetenschap achter lichaamstemperatuur’ over. Wij mogen ook 1 boek weg geven! Laat in de reacties achter waarom je het zou willen lezen. In januari 2026 kiezen we een winnaar.
Montage: Dimitri van Tuijl
Video: Eva Poort
Social media: Elvira Elzinga
Eindredactie: Erica Renckens
Volg ons op YouTube, Instagram en Facebook: NEMO Kennislink.

Rood windt op, blauw kalmeert en geel maakt vrolijk. Kleuren doen iets met ons gevoel. Maar dat hebben we vooral onszelf aangeleerd, vertelt cultuurwetenschapper Bregt Lameris.
Het idee dat kleuren invloed hebben op onze emoties is al eeuwenoud. Het heeft zelfs geresulteerd in de pseudowetenschappelijke kleurentherapie, waarbij allerhande kwalen te genezen zouden zijn door het innemen van water of lucht dat bestraald is met gekleurd licht . Maar kleuren zijn niks meer of minder dan specifieke frequenties van het lichtspectrum.
En je taal en cultuur bepalen ook nog eens welke kleuren je daarin onderscheidt. In ons lichaam gebeurt er fysiologisch niks anders als je naar een rode muur kijkt dan wanneer je naar een groene muur kijkt, legt cultuurwetenschapper Bregt Lameris in deze aflevering van de podcast Oplossing gezocht uit.

Montage: Dimitri van Tuijl
Video: Eva Poort
Social media: Elvira Elzinga
Eindredactie: Erica Renckens
Volg ons op YouTube, Instagram en Facebook: NEMO Kennislink.

Wie houdt er niet van eenhoorns? Die prachtig witte, edele dieren met een gedraaide hoorn en manen in regenboogkleuren. Botanisch filosoof Norbert Peeters legt uit waar het dier vandaan komt.
Montage: Dimitri van Tuijl
Video: Eva Poort
Social media: Elvira Elzinga
Eindredactie: Erica Renckens
Volg ons op YouTube, Instagram en Facebook: NEMO Kennislink.