Zwijgen is geen optie

Anthony zocht al heel lang iemand die zijn vervelende vragen over het nut (of onnut) van de vakbond kon beantwoorden. Iemand die nu eens kwam uitleggen waarom wij nog moeite zouden doen voor een pensioen en waarom de treinen nooit rijden. En toen zat Bert Engelaar in de mailbox en die nam blijkbaar de handschoen op.

 

Bert Engelaar is hoofd van de ABVV. Zoals past bij een vakbondsman heeft hij een stem als een klok. En zoals past bij een goed vakbondsman, kan hij het goed uitleggen. Ooit begonnen als maatschappelijk werker, grote fan van The Cure en 25 jaar geleden een beetje op den bots bij de juridische dienst van de vakbond begonnen. Gelukkig voor ons heeft hij zijn mediatraining aan de deur gelaten, enkel zijn woordvoerder was iets minder op z’n gemak. 

 

Hij sprak bij ons aan tafel over de impact van flexijobs en managementvennootschappen, over zijn missie om met de vakbond meer mensen te helpen. Niet enkel ondersteuning voor mensen in dienst, maar ook voor de freelancer die facturen bij elkaar schraapt of de flexijobber die met 3 opdrachten nog niet rondkomt. Het gaat over het potentieel van migratie, durven rekenen op ons pensioen en de spanning tussen wat individueel werkt en collectief noodzakelijk is.

Kijk of luister hier naar ons gesprek met Bert Engelaar en geniet er maar gewoon van.

Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO.

Hoofdstukken
00:00 Intro

06:06 Van politie naar vakbond
Bert vertelt hoe hij via een stage bij de politie in Gent uiteindelijk bij het ABVV terechtkwam en daar zijn draai vond.

16:06 Meer dan stakingen
Bert vertelt wat de vakbond nog allemaal doet, naast 10% staken en betogen.

26:32 Individu vs. collectief
Over de fundamentele spanning tussen zorgen voor jezelf en zorgen voor elkaar.

35:56 Flexibiliteit heeft grenzen
Bert verdedigt collectieve grenzen aan flexibiliteit en waarschuwt dat individualisering mensen tegen elkaar opzet.

43:44 Belastingen eerlijker verdelen
Bert legt uit waarom verschillen in belastingdruk en inkomsten de discussie vertroebelen en pleit voor een eerlijkere bijdrage van iedereen.

56:25 Zo ben jij
Bert praat eerlijk over zijn missie als voorzitter van het ABVV en wanneer hij ermee zou stoppen.

Gedaan met de zomer! Iedereen terug naar huis! Iedereen gewoon doen! We hebben jullie gemist! En we zijn er he-le-maal klaar voor met een zalig nieuw seizoen aan knettergoeie gesprekken. Enthousiast? Wij? Ja, zeker dat. 

 

We trappen het hier graag af met ons gesprek met Alain Platel. In 1984 richtte Alain Les Ballets C de la B op, of te Les Ballets Contemporains de la Belgique. Een wereldberoemde choreograaf die ook mensenfluisteraar is en stiekem geen partituren kan lezen. Een mens met een groot hart, een achtergrond in orthopedagogie die misschien zelf niet kan dansen, maar wel veel, heel veel te vertellen heeft. “Ik val voor mensen die iets heel typisch hebben, dat alleen hen toebehoort”, zei hij, en we begrepen het maar al te goed.

 

De essentie van zijn loopbaan is volgens hem onzekerheid. Je zou het hem nochtans niet geven, alleen al in dezelfde ruimte zijn doet je steviger voelen. Maar de vragen die hem in het begin bezighouden, (kan ik dit wel met mijn achtergrond? Zit er wel iemand hierop te wachten? Waar ben ik eigenlijk mee bezig?) zijn nog altijd niet definitief beantwoord. 

 

Wij hebben de onzekerheid waar Alain over spreekt, begrepen als bescheidenheid + nieuwsgierigheid. Geen last van je ego en benieuwd naar de ander. Je kan dat onzekerheid noemen, of gewoon de levenshouding van een schone mens. En dan ligt orthopedagogie niet zo ver van choreografie. Het gaat allebei over mensen. “De taal ontbreekt en dus begint het lichaam te praten. Dans is ook taal geven aan de dingen die we zo moeilijk kunnen uitdrukken met woorden.”

 

Kijk of luister hier naar ons gesprek met Alain Platel en geniet er maar gewoon van.

Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO.

Hoofdstukken

00:00 Intro

05:30 De Breister 

15:43 Het lichaam spreekt

24:19 Een goed geplaatste mokerslag 

33:00 Zo wat vlaggen 

42:24 Een prachtig beekske

Peter Verhelst is dichter. Hij verkondigde op zijn 9e jaar de nieuwe Jan van Eyck te worden. Dat klinkt misschien een beetje grotesk, maar de vreugde die hij voelt wanneer hij iets maakt, tekent, schildert, klinkt ons net heel belangrijk. Jan van Eycks schilderstalent had hij niet. Maar na twee minuten luisteren is het duidelijk wat zijn penseel is: woorden. Hij schildert een wereld met zijn woorden en wij voelen ze trillen in onze buik. Hij zegt: thuiskomen. En wij voelen het. Hij zegt: passie. En wij verlangen ernaar.

 

Wij kunnen enkel navertellen hoe een gesprek bij ons aan tafel is verlopen, maar je moet het zelf luisteren om het te voelen. Om er iets aan te hebben. Iets redelijk onbeschrijfelijk navertellen, is nu eenmaal niet eenvoudig. En dat geldt ook voor ons gesprek met Peter Verhelst én zijn poëzie. Je moet het zelf lezen, luisteren, liefst met je hele lijf, om het te begrijpen. Wij kunnen je enkel de belofte doen dat het je tijd waard zal zijn. Als ons leven een cake was, dan heeft die dankzij Peter een extra laag vulling gekregen. 

 

Kijk of luister hier naar het heerlijke gesprek met een heerlijk mens, hierzo

Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO.

Hoofdstukken
(0:00) Introductie

(6:23) Hoofdstuk 1: Schilderen met woorden
Peter vertelt over zijn goesting om met keramiek of met tekenen en schilderen bezig te zijn. En over hoe hij dat gevoel zo dicht mogelijk tracht te benaderen in zijn schrijven.

(11:22) Hoofdstuk 2: Betekenisdieren 
Over kunst die vaak heel verklarend en psychologiserend werkt, terwijl Peter net door het beschrijven van beelden emotie en betekenis wil oproepen bij de lezer.

(19:51) Hoofdstuk 3: Waarvoor je bedoeld bent 
Over het belang van rituelen en hoe ze je terugbrengen naar het hier en nu, naar het kleine, naar wat echt belangrijk is. Over de schoonheid van je plaats in de wereld ontdekken en de essentie van kunst.

 

(30:16) Hoofdstuk 4: Prachtige details 
Over kunst en religie. Over het leven, de verpletterende realisatie dat we stofjes zijn met een gsm en hoe kunst helpt om daarmee om te gaan.

 

(37:00) Hoofdstuk 5: Een fontein 
Over Peters creatieve proces, hoe hij denkt al schrijvend en hoe inspirerend een rit van Brugge naar Groningen kan zijn. Over hoe verdriet je verandert.

 

(45:16) Hoofdstuk 6: The horror 
Over het wezen van oorlog en hoe je in cynische tijden nog kan kiezen voor een zacht leven.

 

(54:10) Hoofdstuk 7: Dat dat kan 
Over schoonheid in de meest duistere omstandigheden. Over het afscheid van zijn vader.

Wij hadden Peter Vermeersch te gast, auteur en prof. Een tip van David Van Reybroeck trouwens. Merci, David! Peter weet ontzettend veel over Belarus. Wat zou Belarus je nu moeten interesseren? Wij vonden dankzij Peter ergens tussen Europa en Rusland, een antwoord op de vraag waar democratie echt om draait. 

 

En dat is een vraag die ons veel bezighoudt. Bij de oprichting van Zwijgen is geen optie hadden we oprecht niet gedacht dat onze democratie onder druk zou komen. Maar het populaire of populistische verhaal over wie de vijand is en hoe we die moeten bestrijden, blijkt nefast voor een gezonde democratie. En de kracht waarmee nieuwe verhalen worden tegengewerkt, lijkt alleen maar aan te zwellen. 

 

Minder gelijkheid, minder vrijheid, minder tolerantie, meer angst en onzekerheid. Hoe ga je daar als mens mee om? Hoe kan je in vredesnaam hoopvol blijven? Wel, voor ons gaf dit gesprek met Peter Vermeersch een mooi antwoord. Na al zijn studie en reizen en doceren en schrijven is het voor Peter duidelijk wie de vijand is: defaitisme.

 

Je zou snel overmand kunnen worden door defaitisme. “Maar ik denk dat het belangrijk is dat we ons daar niet door laten doen. De neiging bij mijn studenten is om te gaan bestuderen hoe het allemaal misloopt. Ja, de diagnose is belangrijk. Maar we moeten studenten, en onszelf, aanmoedigen om de punten van weerbaarheid in de verf te zetten.”

 

Wij hebben geleerd van Peter dat we niet mogen vergeten hoe democratische hoop levend wordt gehouden, zelfs op plekken als Belarus. En als er geen plek meer is voor democratische waarden in de publieke ruimte, dan doen we het gewoon aan de keukentafel. (Liefst met Peter erbij.)

 

Wie doet er mee?

 

Laat de wanhoop even achterwege, zet u mee aan tafel en kijk of luister naar ons gesprek met Peter Vermeersch. Hierzo

Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO.

Hoofdstukken

(00:00) Intro

(07:42) Hoofdstuk 1: De keukentafel 

Over verzet binnen een autocratisch regime via keukentafels en röntgenfoto's. Over Russische propaganda rond WOII die vandaag terug is van nooit echt weggeweest.

(16:52) Hoofdstuk 2: Blote armen 

Over Belarus en de twee gouden kansen op democratie. Eén keer begin jaren '90 en en tweede keer in 2020 toen anderhalf miljoen mensen op straat kwamen tegen het regime van Loekasjenko.

(29:17) Hoofdstuk 3: Moed 

Over de angst en de zelfcensuur die verzet in de weg staan. Over de rol van de politie en hoe die de geschiedenis naar de ene of de andere kant kunnen doen kantelen.

(42:16) Hoofdstuk 4: Punten van weerbaarheid 

Over klein verzet tegen groot onrecht. Over hoop en defaitisme.

(49:49) Hoofdstuk 5: Bewondering 

Over plezier en verzet. Over hoe een popsong gevaarlijk wordt. Over moed en bewondering.

(59:32) Hoofdstuk 6: Web van verbindingen 
Over het belang van individualisme voor een autoritair regime en de vrees voor alles wat verbindt. Over kunst en borduurclubjes als bastions tegen de eenzaamheid.

 

(1:11:58) Hoofdstuk 7: Mensen zijn wonderlijk 
Over verbinding zoeken met andere mensen.

Gert Goeminne wil begrijpen hoe de dingen in elkaar zitten. Dat is geen klein project. Hij heeft die zoektocht eerst gevoerd in het CERN, als nucleair fysicus. Maar vandaag is hij professor wetenschaps- en technologiestudies en eerder een kritische vriend van de wetenschap. Hij gaf ons ook zijn excuses door voor die veel te lange titel, maar de nuance is redelijk essentieel.

 

De ambitie en verwondering waarmee Gert bij CERN begon, doofden daar snel uit. Er was geen plek voor de grote vragen over ons bestaan en een onkritisch geloof in het eigen onderzoek. Een geloof dat best populair is. Als je sommige opiniemakers of politici moet geloven, dan is de oplossing voor al onze problemen binnen handbereik. Klimaat? Armoede? De wetenschap heeft de oplossing al gevonden; wij moeten gewoon even op de tanden bijten en ze uitvoeren. Maar werkt dat wel zo? Is een wetenschappelijk advies wel zo neutraal? Gewoon even implementeren en klaar.

 

Volgens Gert zeker niet. Alles wat er uit de wetenschappelijke machine rolt, begon ooit met een vraag van een mens. Een welbepaalde mens, met specifieke ideeën. Een mens die ook een andere vraag had kunnen stellen. De asymmetrie in onze kennis over het lichaam van een man of vrouw maakt dit pijnlijk duidelijk. Niet superneutraal dus, of zoals Gert het mooi benoemt in ons gesprek: gekleurde objectiviteit. 

 

Hij mag dan misschien vertrokken zijn bij CERN, zijn enthousiasme, zijn liefde voor de wetenschap, is er niet minder van geworden. Enthousiasme is ons ook niet vreemd; het gesprek met Gert staat nu al ingekaderd op de schouw als een van onze beste. En met best bedoelen wij: alle ramen in je hoofd wagenwijd open en elk hoekje van iedere pagina omgeplooid om maar niet te vergeten. 

 

Kijk of luister naar ons gesprek met Gert Goeminne. Het is een pareltje, geloof ons. Hierzo

Steun Zwijgen is geen optie en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO.

 

Hoofdstukken

00:00 Intro

06:55 Hoofdstuk 1: Een fabriek 
Over Gert's zoektocht naar het ware weten. Hoe hij via het kernfysicalabo in CERN tot de constatatie kwam dat neutrale kennis niet bestaat en dat je er als mens altijd tussen zit.

17:05 Hoofdstuk 2: Biljartballen of vlinders? 
Over de manier waarop kennis tot stand komt en over het belang van taal en metaforen in het sturen van de wetenschap.

33:22 Hoofdstuk 3: Durven weerstaan 
Over zijn huidige job bij het CDO, tussen wetenschap en politiek. Over het sprookje van rationele besluitvorming en hoe Gert zich daar binnen het CDO tegen verzet.

42:42 Hoofdstuk 4: Irreducibele keuze 
Een analyse van het heersende klimaatdiscours dat doet alsof er maar één weg vooruit is. Over de scenario's die niet onderzocht worden.

56:24 Hoofdstuk 5: Verliezers 
Over hoe politiek altijd een chaotisch proces zal zijn met winnaars en verliezers. Over de manier waarop je tot beslissingen komt en hoe de verliezers zich zullen voelen na dat proces.