Đài Hà Nội | Đọc truyện đêm khuya

Qua mâm cỗ và những câu chuyện của cha mẹ, Côn không chỉ thấu hiểu công ơn sinh thành mà còn sớm nhận ra sự bất công của tư tưởng trọng nam khinh nữ. Dù mẹ là người trực tiếp dạy dỗ những con chữ đầu đời, nhưng công lao ấy thường bị xã hội xem nhẹ hơn người cha. Những quan sát tinh tế này đã sớm gieo vào lòng Côn mầm mống về lẽ công bằng và tư tưởng nhân văn tiến bộ.

Từ lòng ngưỡng mộ sự hy sinh trung liệt của Tôn Thất Thiệp bảo vệ vua Hàm Nghi, Côn sớm bồi đắp lòng trung nghĩa và khí tiết dân tộc. Nhưng không dừng lại ở lý lẽ khô khan, nhân cách ấy còn được thể hiện qua tình bạn thuần khiết: sự chu đáo, dịu dàng và che chở của Côn dành cho Huệ Minh trên con đường về nhà đầy gian khó.

Qua lời kể của cụ Cử Sắc với hai con, tác phẩm tái hiện sự đối lập gay gắt giữa ba vị vua trẻ trong bối cảnh nước mất nhà tan. Nếu Kiến Phúc yếu đuối, Đồng Khánh nhu nhược đến mức đánh mất liêm sỉ để cầu vinh trước thực dân, thì vua Hàm Nghi hiện lên như một biểu tượng của chí khí trượng phu, dù tuổi nhỏ nhưng vẫn chọn cùng các trung thần như Tôn Thất Thuyết đứng về phía nhân dân chống Pháp.

Tác phẩm tái hiện chân thực giai đoạn lịch sử bi thương khi triều đình nhà Nguyễn ký hiệp ước bán nước cho thực dân Pháp, chính thức chấm dứt nền độc lập hơn 4.000 năm của dân tộc. Giữa cảnh quốc nhục ấy, những bài học đau xót từ cụ Nguyễn Sinh Sắc đã gieo vào tâm hồn cậu bé Côn ý thức dân tộc, tinh thần yêu nước và trách nhiệm với vận mệnh đất nước.

Cuối thế kỷ XIX, đầu XX, Huế chìm trong ách đô hộ. Giữa cảnh lầm than, gia đình cụ Nguyễn Sinh Sắc vẫn giữ nếp nhà, trọng học vấn, đạo đức, trở thành cái nôi hun đúc nhân cách, ý chí yêu nước của Nguyễn Tất Thành.