De energietransitie uitgelegd

In de nieuwe Energiewet (1 januari 2026) worden energiegemeenschappen als partij aangemerkt in de energietransitie. Wat kunnen zij bijdragen aan de energietransitie?

Julia Jansen en Annemarie Mink, beiden wetenschapper sociale innovatie bij TNO, leggen uit wat een energiegemeenschap precies is, welke activiteiten ze ontplooien en hoe ze ook kwetsbare huishoudens kunnen meenemen. Ze bespreken hoe samenwerking met gemeenten steeds beter van de grond komt en wat er nog nodig is om deze lokale kracht echt tot bloei te laten komen. Een toegankelijk gesprek voor iedereen die wil begrijpen hoe buurtinitiatieven het energiesysteem van morgen mede vormgeven.

De transcriptie van deze podcast is hier beschikbaar⁠⁠⁠.
 
Verdieping
De potentiële rol van energiegemeenschappen in het energiesysteem
Juridische kaders voor professionalisering van energiecollectieven

Kritieke materialen zoals kobalt, lithium en nikkel zijn essentieel voor de ontwikkelingen van windmolens, zonnepanelen, batterijen en dus voor de energietransitie. De materialentransitie en energietransitie zijn daardoor onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Elmer Rietveld (senior onderzoeker bij TNO op het gebied van kritieke ruwe materialen) en Francesco dalla Longa (senior wetenschapper bij TNO) gaan in op de mogelijkheden om de afhankelijkheid van landen voor de toevoer van kritieke materialen te minimaliseren, zoals diversificatie, substitutie en recycling.
⁠⁠⁠⁠De transcriptie van deze podcast is hier beschikbaar⁠⁠⁠⁠⁠.

Verdieping
Themapagina (Kritieke) grondstoffen
Grondstofrisico’s voor het Nederlands energiesysteem in verschillende toekomstscenario’s
Behoefte productiegroei metalen
Energietransitie leidt tot ongekende groei in vraag naar kritieke grondstoffen

Kernenergie is complex: het heeft veel voordelen, maar er zijn zeker ook nadelen te benoemen. De energietransitie en de discussie over onze afhankelijkheid van buitenlands gas en olie hebben de bouw van nieuwe kernreactoren in Nederland weer bespreekbaar gemaakt.
Kevin Broecks (innovatiewetenschapper bij TNO) en Aart Kooiman (adviseur energietransitie bij TNO) verkennen de verschillende dimensies van dat vraagstuk. Aan de hand van de vijf kernwaarden van de Raad voor leefomgeving en infrastructuur - betaalbaarheid, energiezekerheid, duurzaamheid, veiligheid, rechtvaardigheid - brengen zij de complexiteit in kaart.

⁠⁠⁠De transcriptie van deze podcast is hier beschikbaar⁠⁠⁠⁠.

Verdieping
Integratie kernenergie in het energiesysteem
Publiek vertrouwen in kernenergie vraagt om flexibele beleidsaanpak
De behoefte aan regelbaar vermogen in 2030-2050
Impact van nieuwe kerncentrales op de kosten van het energiesysteem
De mogelijke rol van SMR’s in het Nederlandse energiesysteem

In 2030 moet de 16% slechtst presterende utiliteitsbouw verduurzaamd zijn. Denk aan scholen, kantoren, winkels, horeca en musea. Een concrete, maar ook uitdagende opgave.

Marijke Menkveld (senior onderzoeker klimaatbeleid bij TNO) en Maarten van Schie (consultant warmtetransitie in de gebouwde omgeving bij TNO) gaan in op het aandeel van utiliteitsbouw in de uitstoot in Nederland en op de huidige ontwikkelingen binnen de utiliteitsbouw. Waar liggen de uitdagingen en waar liggen de kansen?

⁠⁠De transcriptie van deze podcast is hier beschikbaar⁠⁠⁠.

Verdieping
Energiekengetallen utiliteitsgebouwen
Verrijkte BAG2.0
Utiliteitsbouw in VvE's
Hotspots en beleidsadviezen voor verduurzaming horecapanden
Wat beweegt verschillende typen eigenaren?

Als beleidsmakers beleidsmaatregelen willen introduceren die de levens van mensen beïnvloeden, of het nou om belastingmaatregelen, eigen risico in de zorg of om klimaatmaatregelen gaat, dan moet je dat goed kunnen uitleggen.
Klimaatcommunicatie richt zich op die vraag: op welke manier kunnen we klimaatmaatregelen dusdanig communiceren, dat deze maximaal begrepen, en geaccepteerd worden?
 
Geerte Paradies en Luise Schlindwein van TNO doen uit de doeken hoe de boodschap zo goed mogelijk landt.

⁠De transcriptie van deze podcast is hier beschikbaar⁠.

Verdieping:
Welk verhaal vertellen we over een klimaatneutrale toekomst? - Analyse van narratieven in nieuwsartikelen over klimaatbeleid
Communicatie over klimaatbeleid - Vergroot waardegerichte communicatie het draagvlak voor een toeslag op fast-fashion?
Urgentie benadrukken vergroot draagvlak voor klimaatbeleid - Wat is er nodig voor effectieve communicatie over beleidsmaatregelen tegen klimaatverandering?