De Gebakken Peren

Wat is er voor nodig om circulaire ketens te kickstarten?
Als je die wil aanjagen, welk bedrijfsmodel past er dan eigenlijk bij je?
Daar heb ik het over met Martijn ten Kate, oprichter van The Bin.
Met The Bin zetten ze al jaren circulaire ketens op.
Waar eerst individuele spelers lineair produceerden van grondstof tot afval, begeleiden of managen zij het proces zodat er een circulaire keten gaat draaien.
Het afval van de een, is grondstof van de ander. Steeds meer schakels, totdat die rond wordt.
Daarnaast hebben we het over:
→ hoe lage tarieven je veel tijd en ruimte geven bij de start van het ondernemen;
→ hoe het leidinggeven aan het team verandert wanneer je met meer dan 6 bent;
→ hoe je kennis over alle problemen met grondstoffen doorsijpelt in je persoonlijke leven;
→ de sectoren waar hij écht nog iets mee wil.
Martijn combineert als geen ander een idealistische en systemische visie, met harde kennis en realisme.
Zo mooi hoe ze in projecten dan ook echt op milieustraten staan om daar data te verzamelen over wat er terugkomt.
Bovenal is hij een aanpakker. Iemand die ziet hoe hij het wil en er dan een project van maakt om dat te klaren.
Dank Martijn voor dit mooie gesprek!
Veel plezier met luisteren!
Show Notes met 24 lessen
Martijn ten Kate
The Bin
Krijg de beste inzichten uit de reizen van deze ondernemers wekelijks in je inbox?
Mijn boekenkast met favoriete boeken van mij en van de gasten.
Mail me ([email protected]) over de aflevering. Vind ik leuk.
HOOFDSTUKKEN
Modaal opgroeien (0:02:02)
Uitvinder worden (0:08:37)
Start als ondernemer (0:28:44)
Afval of goud (0:37:34)
Scheidende wegen en nieuwe kansen (0:50:13)
Uitdagingen (0:58:50)
LESSEN
Mijn moeder vond het vroeger altijd mooi dat we thuis open konden communiceren met elkaar. Dat is niet bij ieder gezin zo.
Mijn moeder zei: Je moet gaan voor goud. Dat is me altijd bij gebleven. Kies voor iets wat jij belangrijk vindt. Sta stil bij jouw leven en wat je eruit wilt halen.
Ik ben een laatbloeier op persoonlijk vlak, maar tegelijkertijd kon ik overal wel van genieten.
Vroeger wilde ik uitvinder worden. Industrieel ontworpen ging ik niet studeren met volle overtuiging. De beste optie leek niet te bestaan. Achteraf vond ik het een goede keuze.
Ik ben ondernemer geworden door de corona-pandemie. Er was geen groeipad voor me bij mijn werk, maar ik was echt een Duracell konijn en wilde door.
Ik weet steeds meer van circulariteit en heeft ook een vervelende kant. Hoe meer je weet van circulariteit, hoe meer het uitmaakt welke keuze je maakt voor een product.
Het probleem is dat er op dit moment niet genoeg afzet is van circulaire producten. Het kopen van circulaire producten is de grootste aanjager van de markt die de prijs drijft.
Samen met Marianne Vollebergh deed ik mee aan de Kraak de Crisis Challenge. Daar werden we tweede en wonnen we geld voor The Bin. Zo startte mijn ondernemerspad.
Ons bedrijfsmodel waar we mee begonnen raad ik af. “Jij hebt afval, wij maken daar producten van, jij vindt het vet en koopt het product dan terug.” Er zit voor ons veel werk vooraf aan voordat we weten of de klant het product wil kopen. Het ondernemersrisico is hoog.
De kern van The Bin is dat we een bepaald probleem van de circulaire economie proberen op te lossen.
“Voor mensen met afval is het heel ingewikkeld om voor te stellen dat je er iets anders mee kan. Afval is het moment dat jij besluit dat je er niks meer mee kan. Dat kan voor ieder op een ander moment zijn.”
In de zorgsector en meubelsector zijn grote vraagstukken die ik wil aanpakken.
Het is heel basaal, maar mijn ondernemersblik is dat als ik geld uitgeef dat betekent dat geld bij een ander terechtkomt. Je kunt kiezen waar je geld heengaat.
We hadden diepgang gevonden in wat circulariteit is en dat mondde uit in twee verschillende bedrijven en dus ook twee verschillende wegen. Dat was mooi en zo gingen we onze eigen weg.
“Met elkaar ondernemen is net alsof je met elkaar gaat trouwen.” Bij het scheiden van de wegen moet je opeens veel keuzes gaan maken als: wie pakt deze opdracht op, maar ook wie krijgt de printer?
Ik ging voor een laag uurtarief aan de slag en ik werkte heel veel. Dit recept raad ik wel aan wanneer je start.Bij een laag uurtarief kun je jezelf veel uren geven, veel ‘domme’ vragen stellen en ik was flexibel.
Ik kon snel circulaire ketens opzetten. Je hebt vaak veel verschillende stakeholders en moet dan veel contact leggen. Flexibiliteit en veel uren helpen dan.
De zwakte van het gebruikmaken van subsidies is dat betrokken partijen daardoor minder geneigd zijn zelf ook geld in te leggen in een project.
Subsidies worden overvraagd. Bovendien hoor je pas na een lange periode of je de subsidie krijgt. Ik zou het niet erg vinden als het wat moeilijker wordt om een subsidie aan te vragen.
Toen het bedrijf groeide van 4 naar 6-8 werknemers werd het leidinggeven anders. Er kwamen teamdynamiek op en ik moest HR taken op me nemen en acquisitie voor anderen doen.
De klantvragen die we krijgen zijn soms te smal of te klein om een oplossing voor een probleem te vinden. We moeten ons aan de opdracht houden, maar tegelijkertijd willen wij meer dan een deuk in een pakje boter slaan.
We willen met The Bin vooral in de begeleidende rol zitten. Bij de start van een project zitten we vaak juist in de trekkende rol en bij gemeenten nemen we ook een meer trekkende rol in.
Als opdrachtgever kun je vaak niet het hele (circulaire) systeem overzien, omdat het verder reikt dan je denkt. Veel circulaire systemen bevinden zich bijvoorbeeld niet volledig in Nederland.
Ik gun The Bin voor de komende jaren dat we de ruimte hebben om echt het systeem van een product aan te pakken.
LINKS
Het design en de denkwijze van Bruce Mau

Het tweede stuk gaat over Klimaatontwrichting.
Een belangrijk thema, natuurlijk. Maar ik wilde de groottes en de onderlinge verhoudingen van de belangrijkste drijvende krachten ervan eens écht goed op een rij te hebben.
Allereerst zet ik de werking van het broeikaseffect de verschillende veroorzakers ervan uiteen.
Bijvoorbeeld hoeveel meer CO₂ zit er nu in de atmosfeer vergeleken met vroeger? Hoeveel invloed hebben de andere broeikasgassen zoals methaan en lachgas? Het effect van ontbossing? En, zien we er al opwarming van?
Ook zet ik uiteen waarom klimaatontwrichting een probleem is. Hoeveel kost het ons? Welke problemen levert opwarming op? En hoeveel zien we daar nu al van?
Als laatste, hoe snel we nu precies actie moeten ondernemen en wat die IPCC-scenario’s nu precies betekenen.
Het is een lange. Maar het waard om het goed te snappen.
Lees hier het hele essay
Krijg de beste inzichten uit de reizen van de ondernemers wekelijks in je inbox?
Mail me ([email protected]) over het essay. Vind ik leuk.

Dit eerste essay gaat over de meest fundamentele vorm van duurzaamheid. Namelijk dat iets niet voort kan gaan als de bron opraakt. In dit geval onze bron van energie.
In dit artikel zet ik uiteen hoe onze maatschappij gebouwd is op een energiesurplus, hoe we dat onderwaarderen, en dat we moeten overstappen.
Daarbij beschrijft ik 5 fundamentele verschillen tussen fossiele en de hernieuwbare bronnen van energie (zon en wind) die maken dat overstappen ingewikkelder is dan het lijkt:
1. We gaan betalen voor opvangen van energie
2. Het is niet hernieuwbaar, maar herbouwbaar
3. Fossiele energie is ook de opslag
4. Energie is niet hetzelfde als elektriciteit
5. Olie wordt voor veel meer gebruikt dan alleen benzine
Lees hier het hele essay
Krijg de beste inzichten uit de reizen van de ondernemers wekelijks in je inbox?
Mail me ([email protected]) over het essay. Vind ik leuk.

In deze aflevering - nummer 75 alweer 🙂 - is Suzanne van Straaten te gast, oprichter van Sprinklr Planten. Sprinklr heeft de missie om biodiversiteit te versterken en doet dat door de biologische teelt en gifvrij tuinnieren te bevorderen.
Dat doen ze met hun webshop vol met biologische tuin- en kamerplanten en zaden, en door al hun tips voor het tuinieren en verzorgen van je kamerplanten.
Natuurlijk hebben we het over haar reis in het opzetten van Sprinklr, het oppikken van haar compagnon Liedewij Loorbach, en het belang van herstel van de biodiversiteit.
En, Sprinklr is Steward-Owned, een beheerstichting die de BV bezit en dus waarborgt dat de missie centraal blijft in de koers van het bedrijf. Bijzonder daarbij is dat zij het traject om steward-owned te worden ingingen nádat zij al investeerders aan boord hadden. Heel interessant om te horen hoe dat traject precies is gegaan.
Daarnaast hebben we het ook over het omgaan met tegenslagen (en absurd veel verhuizingen), over het maken van een markt, het gaandeweg aanscherpen en vernauwen van de missie, en de organisatiekracht die de progressieve hoek oh zo nodig heeft.
We ontmoetten elkaar bij de boekpresentatie van Nadine Maarhuis’s Groene Actiegids (en peer #72) en raakten aan de praat.
Zo mooi hoe Suzanne zo duidelijk heeft wat belangrijk is en waarvoor ze het doet. Zó duidelijk zelfs dus dat ook wanneer het bedrijf financieel succesvol dreigde te worden, het nog steeds helder was om afstand van het bezit ervan te doen.
Dank voor dit mooie gesprek Suzanne. En de rest, veel plezier met luisteren!
Show Notes met 27 lessen
Suzanne van Straaten
Sprinklr Planten
Krijg de beste inzichten uit de reizen van deze ondernemers wekelijks in je inbox?
Mijn boekenkast met favoriete boeken van mij en van de gasten.
Mail me ([email protected]) over de aflevering. Vind ik leuk.
HOOFDSTUKKEN
Van Made naar Malawi (0:01:48)
Het ontstaan van Sprinklr (0:19:03)
Ervaring met co-foundership (0:39:48)
Belang van biodiversiteit (0:49:44)
Van B.V. naar stichting (1:01:53)
Toekomst en inspiratiebronnen (1:27:51)
LESSEN
1. Ik was niet van jongs af aan al bezig met groen en natuur. Die liefde groeide over de jaren.
2. Mijn moeder was de carrièretijger. Dat gaf haar veel voldoening. Dit heeft me geïnspireerd en gevormd.
3. Ik studeerde rechten omdat ik wilde strijden tegen onrecht.
4. De advocatuur bleek niet mijn scene. De onderwerpen en de werkethos waren niet voor mij. Ik ben een generalist en qua vaardigheden moet je ontzettend precies zijn als advocaat.
5. PostNL was een van de eerste bedrijven die zagen dat zij een maatschappelijke verantwoordelijkheid hadden. Dat vond ik inspirerend en daar wilde ik wel werken.
6. Nadat ik in Malawi was geweest kwam ik met een ander wereldbeeld terug over de invloed van het rijke Westen. Wij snappen niet hoe het daar werkt en begrijpen de rijke cultuur niet.
7. Funding werkt niet altijd goed. Soms kom je erachter tijdens de uitvoering van een project dat rapporteren op bepaalde parameters helemaal niet bijdraagt aan het doel.
8. Met Sprinklr wilde ik iets creëren wat niet afhankelijk was van subsidies. Dat was mijn les uit de 1%-club.
9. “De beste manier om bij te dragen aan biodiversiteit is om een bedrijf te beginnen.”
10. Onze missie met Sprinklr was niet vanaf dag 1 helemaal duidelijk. We zijn gaandeweg steeds meer het belang van biologische planten als dé norm gaan zien.
11. Voor Sprinklr had ik nul ondernemerservaring, maar ik had de drive om dit voor elkaar te krijgen. Ik heb advies gevraagd bij mensen in mijn omgeving over de start als ondernemer.
12. We zijn een crowdfundingcampagne gestart met hulp van de ASN bank. De eerste investeerders kregen een doos met biologische planten.
13. In 2016 was biodiversiteit nog niet een groot onderwerp. Dat is verandert en ik hoop dat we daar een beetje aan bij hebben gedragen.
14. In het begin konden we heel goed uit de voeten bij de Lindenhoff, maar naarmate ons aanbod complexer werd zijn we daar gestopt. De samenwerking was top, maar paste niet meer bij een sociale werkplaats.
15. Ik ben positief ingesteld, dat heb ik van mijn moeder. Wanneer Liedewij (co-founder) en ik heel laag zaten kon ik gewoon altijd weer door.
16. Een quote van Liedewij: “De kwaliteit van een ondernemer is om altijd te denken als het volgende probleem is opgelost dan zijn we er.”
17. Ik heb Liedewij gevraagd of zij echt in Sprinklr wilde stappen. We besloten om samen een proefperiode te doen en dan te bepalen of we daarmee door zouden gaan.
18. Over co-foundership: We zijn beide doorzetters en aanpakkers. Door middel van coaching hebben we een weg gevonden om samen beslissingen te nemen. We vinden het allebei leuk om te leren.
19. Door je eigen tuintje met biologische planten te vergroenen kun je bijdragen aan biodiversiteitsherstel.
20. Biologische planten hebben hele sterke wortels, want ze zijn op eigen kracht groot geworden.
21. Er is mogelijk een relatie tussen pesticiden en de volksgezondheid. Planten met een biologisch keurmerk gebruiken geen pesticiden wat beter is voor de gezondheid van de mens en land.
22. Wij geloven dat we niet moeten wachten op de politiek, maar het probleem van biodiversiteitsverlies samen moeten aanpakken. Als inkoper bij de gemeente of een bedrijf als Intratuin of als consument. Er spelen veel partijen een rol.
23. We proberen met Sprinklr het aanbod van biologische planten zo toegankelijk mogelijk te maken.
24. “Planten zijn een luxe. Het is idioot om zo’n luxeproduct schade te laten aanrichten aan onze omgeving.”
25. We volgden het meest gangbare plaatje: Het start-upmodel, tot we kwamen bij het punt van verkoop voor winst. Dat dient investeerders en oprichters die rijk willen worden. Het paste niet bij ons missie-gedreven bedrijf.
26. We hebben nu een B.V. die winst kan maken. De winst wordt gebruikt voor een buffer of om leningen van aandeelhouders uit te keren. Én we hebben een beheerstichting waar de B.V. door wordt gecontroleerd op de uitvoering van de missie en visie.
27. Bedrijven en ook extreemrechtse partijen zijn heel goed georganiseerd. Het progressieve tegengeluid moet zich ook verenigen en organiseren. We hebben organiseerkracht nodig in de samenleving.
LINKS
De Lindenhoff
Liedewij Loorbach
Keuringsdienst van Waarde - Bij-vriendelijk -Aflevering 17 - 2021
Tegenlicht - Melanie Rieback - november 2020
Meer weten over het organiseren van toekomstbedrijven met steward-ownership? Beluister aflevering 56. met Gijsbert Koren van We Are Stewards.

Al jaren was ik fan van de plantaardige kazen van Willicroft. Toen ik Brad benaderde voor de podcast, moest hij voordat we de studio indoken nog wat kwijt.
Na 6 ongelofelijke jaren bouwen aan Willicroft, waren ze toen in de laatste stadia van de verkoop van het bedrijf.
Ze waren zó dichtbij om een zelfvoorzienend bedrijf te creëren dat winstgevendheid en positieve impact combineerde.
Een prestatie waar Brad terecht trots op is, ook zonder dat ze het uiteindelijke doel hebben bereikt.
Het is een inspirerend verhaal. We hebben het over het experimenteren in eigen keuken, naar verkoop op markten en het spel met inkopers van supermarkten.
Over de impact van zuivel, de goed georganiseerde industrie, de switch naar Mother Nature als CEO, en over de huidige staat van het plantaardige kaasschap.
En, over hoe het voor hem is net niet zover te komen als de droom was. Het siert hem dat hij geen goedweershow wilde opvoeren in de podcast, maar een open en eerlijk verhaal te delen.
En nu? Intussen is het bedrijf met recepten verkocht. En neemt Brad de komende tijd om te reflecteren op de reis.
Dank je wel Brad, voor het open gesprek, en al jullie werk om het pad te banen voor een volgende generatie. Tot gauw!
Veel plezier met luisteren, hier is Brad Vanstone.
Show Notes met 27 lessen
Brad Vanstone
Willicroft
Onboarding Nature
Krijg de beste inzichten uit de reizen van deze ondernemers wekelijks in je inbox?
Mijn boekenkast met favoriete boeken van mij en van de gasten.
Mail me ([email protected]) over de aflevering. Vind ik leuk.
Laat je reactie achter onder deze LinkedIn-post.

HOOFDSTUKKEN
Al jong aan het bouwen (0:02:08)
De start van Willicroft en veganisme (0:21:47)
Zo komt je product in de supermarkt (0:49:11)
Moeder aarde als CEO (0:55:48)
Verkoop (1:07:38)

LESSEN
Mijn grootouders bestierden vroeger hun zuivelboerderij al met een holistische insteek. Dat inspireerde me en ik bracht daar veel tijd door.
Ik heb het altijd leuk gevonden om van het begin aan iets op te bouwen. Of het nou het organiseren van een clubavond was of het verkopen van blikjes cola op school.
Ik heb zoveel geluk gehad met de mensen waarmee we samenwerkten bij Willicroft. Mensen gaven echt om het project.
Er moeten gedeelde doelen en waarden zijn in je team om resultaat te halen. Bij Willicroft was een belangrijk doel: het willen creëren van iets wat een commercieel succes én duurzaam is.
Gebruik het Working Genius Model om behoeften en gaps te definiëren in je team.
Toen ik Willicroft startte was ik extreem positief. De sky is the limit en altijd het goede zien in mensen. Na 6 jaar ben ik iets realistischer.
Het is nuttig om je niet teveel zorgen te maken over het grotere geheel aan het begin van je reis, voor je het weet wil je ‘s ochtends niet meer opstaan.
In Nederland werd ik veganist. Ik hou van kaas en wilde die liefde niet loslaten, dus ging ik experimenteren. Kan je kaas plantaardig maken?
Ik vond het heerlijk om naast al het laptopwerk ook te kunnen experimenteren en te werken met mijn handen.
We verkochten onze vegan kaas in het eerste jaar vooral op lokale markten, waardoor we veel klantcontact hadden en snel feedback konden krijgen.
Ik werkte het eerste jaar nog 2 dagen naast Willicroft, vanwege de financiële onzekerheid.
Na een jaar gingen we opschalen: Van mijn keuken naar een professionele omgeving. We moesten de houdbaarheid verlengen en de recepten aanpassen voor grotere productieschaal.
Vanaf het opschalen was er de nieuwe rol van operationeel manager nodig, o.a. voor het opzetten van een B.V. & het optimaliseren van de supply chain.
Het was een grote leerschool. In het eerste jaar van grote productie moest de kwaliteit in de supply chain worden verbeterd en wilden we duurzaamheid verhogen.
Noten bleken hierbij niet ideaal. Deels was de besparing op CO₂ tov zuivel “slechts” een factor 2 beter (later maakten ze kaas van bonen en peulvruchten die een factor 2,5, 7 tot zelfs 25 beter waren dan hun vergelijkbare zuivelproduct).
Maar ook de supply chain van noten is heel inefficiënt en sociaal vaak schimmig. Niet goed te doen als je wilt opschalen én een goede actor wilt zijn.
Om in een supermarkt te komen heb je een bestaande connectie nodig óf echt heel erg opvallen.
We kwamen op de markt op een moment dat er veel ruimte in de schappen werd gecreëerd voor veganistische producten.
Je moet jezelf beschermen in de relatie met een retailer. Zij geven niet allemaal om de toekomst van jouw merk of om een lange en stabiele samenwerking. Het product kan zo weer uit de schappen gaan als het niet loopt, of als het wel loopt worden gekopieerd.
Toen we moeder aarde verkozen tot onze CEO vroegen we ons bij iedere beslissing die we namen: Wat is de impact op de wereld?
We zijn een B-Corp geworden, om ervoor te zorgen dat het bedrijf de goede duurzame koers blijft varen als Margot of ik er niet zijn. Je kan daar nog verder ingaan. Een golden share, zoals bij Patagonia of een coöperatie met de natuur als lid (zoöp) te worden.
De plantaardige industrie is geen trend, maar een oplossing voor langetermijnproblemen die er nu aan zitten te komen. Op het gebied van efficiëntie en organisatie kunnen we echter leren van de zuivelindustrie.
Voor de gevestigde orde - zoals supermarkten en zuivelindustrie - is verandering altijd spannender. Dat zit verandering in de weg.
De voedingssector werkt echt anders dan de techsector. Het is mensenwerk met complexe productieketens. Daar kun je niet dezelfde snelle groei en opschalen van verwachten als bij software.
Als ik opnieuw zou beginnen dan zou ik of niet voor retail maar voor food service kiezen; of kiezen voor een simpelere productgroep zoals boter.
Het is nu geen leuke periode. Maar ik heb het altijd met de beste bedoelingen gedaan en zo wil ik het ook afronden.
Ik wil me nu niet meteen committeren aan een nieuw project, maar eerst dit met aandacht afronden en reflecteren op de reis.

LINKS
Working Genius Model
Onboarding Nature
Cape Wrath Trail
Nieuwsbrief: Following the Footprints
Podcast/nieuwsbrief: Planet Critical