De Leescast

Lezen Centraal – Lezen is Denken | Lezing van Maryanne Wolf, reflectie door Daan Beeke

Op 8 april 2026 vond in het Beatrix Theater in Utrecht Lezen Centraal plaats. In deze aflevering hoor je de keynote van Maryanne Wolf, ingeleid door een reflectie van Daan Beeke.

Wolf laat zien waarom diep lezen essentieel is voor kritisch denken – en wat er verandert in een digitale wereld. Daan verbindt haar inzichten aan de praktijk van leesbevordering en het werk van Stichting Lezen.

 

Dit hoor je:

hoe lezen het brein vormt

wat diep lezen vraagt (tijd, aandacht, oefening)

wat digitaal lezen doet met concentratie

waarom een sterke basis al vroeg begint

 

Lees meer! Luister of kijk verder

Maak kennis met haar werk: Maryanne Wolf 

Onderzoek naar digitaal lezen door Niels Bakker: Digitaal lezen, anders lezen? - Stichting Lezen

Luister ook de Leescast over digitaal lezen: https://open.spotify.com/episode/3sCV8jJN1ER3VzqIHAggFa?si=JHuNanSPRgiaEhafsrhsRA

 

Stichting Lezen is als kennis-en expertisecentrum de drijvende kracht achter lezen, leesbevordering en literatuureducatie in Nederland. We verzamelen, ontwikkelen en delen kennis over lezen en ondersteunen professionals die werken aan sterke lezers, van baby tot jongvolwassene.

De Leescast is de verdiepende podcast van Stichting Lezen. In De Leescast praten we je bij over de nieuwste onderzoeken en ontwikkelingen rond lezen, leesbevordering en literatuureducatie. Interview: Hasna El Maroudi. Productie: Marc Brouwer.

In deze aflevering spreekt Hasna El Maroudi met Alexander Smit en Barend Last over lezen in een digitale wereld. Daarna hoor je hun volledige keynote van Lezen Centraal (8 april 2026).

Een energiek en persoonlijk gesprek   - waar hun zelfbenoemde bromance duidelijk in doorklinkt  – over geletterdheid, technologie en onderwijs, gevolgd door een verdiepend verhaal op het podium.

Dit hoor je

wat functionele en digitale geletterdheid is 

waarom geletterdheid altijd contextafhankelijk is 

hoe digitaal en analoog elkaar versterken 

wat dit vraagt van onderwijs en professionals 

 

Lees meer! Luister of kijk verder

Het proefschrift van Alexander Smit: The Digital Maze | Promoties Faculteit der Letteren: aankondigingen | Graduate School for the Humanities | Rijksuniversiteit Groningen

Animatieserie ‘Barend legt uit’ legt auteur Barend Last daarom lastige onderwijsconcepten, makkelijk uit: Barend legt uit - YouTube. 

Onderzoek naar digitaal lezen door Niels Bakker: Digitaal lezen, anders lezen? - Stichting Lezen

Luister ook de Leescast over digitaal lezen: https://open.spotify.com/episode/3sCV8jJN1ER3VzqIHAggFa?si=JHuNanSPRgiaEhafsrhsRA

Luister De wetenschap achter lezen met Alexander Smit:

 

Stichting Lezen is als kennis-en expertisecentrum de drijvende kracht achter lezen, leesbevordering en literatuureducatie in Nederland. We verzamelen, ontwikkelen en delen kennis over lezen en ondersteunen professionals die werken aan sterke lezers, van baby tot jongvolwassene.

De Leescast is de verdiepende podcast van Stichting Lezen. In De Leescast praten we je bij over de nieuwste onderzoeken en ontwikkelingen rond lezen, leesbevordering en literatuureducatie. Interview: Hasna El Maroudi. Productie: Marc Brouwer.

Krachtig en inclusief leesonderwijs in regionale minderheidstalen 
Spreker: Mirjam Günther (NHL Stenden Hogeschool) 
 

Opgenomen tijdens de studiedag Meertalige leesbevordering op 7 november 2025 in De Krook, Gent. 

 

Waar gaat deze aflevering over? 
In een boeiende lezing laat Mirjam Günther zien hoe streek­talen als Fries, Gronings en Limburgs een bron van kracht kunnen zijn in het leesonderwijs. Ze laat met onderzoek én praktijkvoorbeelden zien dat streektaal geen belemmering vormt voor Nederlands, maar leesmotivatie, taalbewustzijn en begrip juist kan versterken. Wat zij vertelt over streektaal geldt net zo goed voor andere thuistalen. 

 

Wat je meeneemt uit deze aflevering 

Alle talen doen ertoe: het brein scheidt Fries, Nederlands of Arabisch niet in hokjes. 

Kinderen die met streektaal opgroeien scoren net zo goed of beter op begrijpend lezen; streektaal is geen achterstand. 

Lezen is meer dan technisch decoderen: samen praten, vergelijken en redeneren over teksten staat centraal. 

Concrete projecten (zoals Friese leesteksten gekoppeld aan wereldoriëntatie en toneellezen in streektaal) laten zien hoe je thuistalen speels en laagdrempelig kunt inzetten. 

Werken met streek- en thuistalen hoeft geen extra vak te zijn, maar kan gewoon verweven worden in wat je al doet. 

 

Kortom: 
Streektaal is geen probleem om weg te werken, maar een kans om taal, identiteit en leesplezier te versterken.

Meertaligheid benutten in ons onderwijs: geen ideologie maar common sense 

Spreker: Steven Delarue (Onderwijscentrum Gent) 

Opgenomen tijdens de studiedag Meertalige leesbevordering, 7 november 2025 in De Krook, Gent. 

 

Waar gaat deze aflevering over? 
De levendige en met humor gebrachte keynote van Steven Delarue laat zien waarom meertaligheid geen probleem is, maar een kans. Met cijfers uit Gent, herkenbare klaspraktijken, scherpe observaties en veel vaart maakt hij duidelijk dat thuistalen niet tegenover het Nederlands staan. Integendeel: meertaligheid helpt kinderen juist groeien. 

 

Wat je uit deze aflevering meeneemt 

Meertaligheid is de dagelijkse realiteit: in veel scholen heeft meer dan de helft van de leerlingen een andere thuistaal. 

De thuistaal voorspelt niet of een kind goed kan lezen. Onderzoek toont dat een taalrijke omgeving belangrijker is dan welke taal er thuis wordt gesproken. 

Kinderen gebruiken buiten school vaak wél veel Nederlands, bijvoorbeeld met vrienden en in vrijetijdsactiviteiten. 

Lees- en leerachterstanden hebben meer te maken met kansenongelijkheid dan met meertaligheid. 

Meertaligheid biedt cognitieve voordelen, zoals beter kunnen focussen en schakelen. 

 

Wat scholen kunnen doen 
Steven schetst drie manieren waarop scholen met meertaligheid kunnen omgaan: 

Thuistalen toestaan. 

Thuistalen zichtbaar maken in de school. 

Thuistalen functioneel inzetten om lesdoelen te bereiken. 

 

Met voorbeelden uit de praktijk laat hij zien dat het vaak in kleine dingen zit: een wereldbol met vlaggen, meertalige woordkaarten, of leerlingen eerst in hun thuistaal laten denken voordat ze overstappen naar het Nederlands. 

 

Kortom: 
Meertaligheid in de klas is geen ideologische keuze, maar gezond verstand. Door de thuistalen van leerlingen te erkennen en te benutten, ontstaat ruimte om te leren. In álle talen.

In deze aflevering van De Leescast, de podcast van Stichting Lezen, gaat Hasna Elmaroudi in gesprek met drie onderzoekers: Jeroen Dera, Maaike Koffeman en Lindsay Janssen. Zij deden samen met Yvonne Delhey, Sabine Jentges en Marloes Mekenkamp onderzoek naar wat er in het literatuuronderwijs op het vwo echt gelezen wordt - bij Nederlands, Engels, Frans, Duits en Spaans. 

Waarom staan Multatuli, Goethe, Saint-Exupéry en Shakespeare nog steeds zo stevig in de literatuurlessen? Hoe verhouden die klassiekers zich tot de boeken die docenten hun leerlingen juist aanraden om zelf te lezen? En wat betekent dat voor de diversiteit, belevingswereld en leesmotivatie? 

 

Over de gasten 

Jeroen Dera – letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider Nederlands. 

Maaike Koffeman – letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider en auteur van een literatuurmethode Frans. 

Lindsay Janssen –letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider Engels 

 

Lees het volledige onderzoek: https://www.lezen.nl/publicatie/tekstselectie-in-het-nederlandse-literatuuronderwijs/  

 

In deze aflevering hoor je onder meer: 

Hoe het onderzoek is opgezet en waarom voor het eerst alle moderne vreemde talen én Nederlands samen zijn onderzocht. 

Waarom samenwerking tussen secties (Nederlands en moderne vreemde talen) cruciaal is voor een rijker literatuuronderwijs. 

Welke teksten het vaakst klassikaal behandeld worden en welke boeken docenten juist aanraden aan hun leerlingen om zelf te lezen 

Wat opvalt in de lijsten: veel canonieke, mannelijke, witte auteurs op de leeslijst, maar óók een langzaam groeiend aandeel eigentijdse en diverse auteurs als het gaat om aanraders voor leerlingen. 

De spanning tussen curriculum, tijd & examens aan de ene kant en leesplezier & dialoog aan de andere kant. 

Hoe je literatuur kunt inzetten voor cultuurbewustzijn, multiperspectiviteit en gesprekken over thema’s als racisme, consent en ongelijkheid.Het verschil overbruggen tussen de literatuurlijst en de aanraders; waar kunnen aanraders ook ingezet worden in de klas, in plaats van aan te raden dat leerlingen dit buiten de les doen 

 

Reageren? 

Wil je reageren op deze aflevering of je eigen ervaringen met literatuuronderwijs delen? 
Laat van je horen via de socials van Stichting Lezen. 

 

Vond je deze aflevering waardevol? 
Deel de podcast met een collega en laat een review achter in je podcastapp – zo help je anderen De Leescast ook te vinden.