Architectenweb Podcast

In de autovrije buurt Merwede in Utrecht ontwikkelt Lingotto samen met Blink en Nuvia Real Estate drie bouwblokken: de transformatie van het bestaande Depot en de nieuwe stadsblokken Cix Theatre en Cix City. Met elkaar vormen die drie blokken als het ware een doorsnede van de nieuwe buurt. Met een programma bestaande uit woningen, kantoorruimtes, commerciële ruimtes, een food court, een cultuurhuis, een theater, een culturele broedplaats en een maaklab belooft dit het levendigste deel van Merwede te worden. In gesprek met ontwikkelaar Martijn Bakker van Lingotto over de plannen.

Het ontwerp voor het Depot

Het ontwerp voor Cix City en Cix Theatre 

Hij heeft een liefde voor atypische gebouwen, vertelt Martijn in de podcast. Hij geniet van de uitdaging die dat soort gebouwen vormen… om het eigen karakter en ruimtelijkheid te behouden en tegelijkertijd het gebouw weer tot leven te brengen met een sluitende programmering ervan.
Het Depot in Merwede is zeker een atypisch gebouw. Het is in de jaren ’80 ontworpen door Aronsohn Raadgevend Ingenieursbureau als medicijnopslag voor samenwerkende apothekers. Het gebouw is ongeveer vijftig bij zeventig meter groot en bestaat uit twee hoge verdiepingen die Martijn omschrijft als een soort ‘kathedralen’ dankzij het ‘bos van betonnen kolommen’ dat erin te vinden is.
Het Depot bestond oorspronkelijk uit twee lagen. Vanwege de enorme verdiepingshoogte van die lagen, krijgt iedere laag er nu een tussenverdieping bij. Om daglicht diep in het gebouw te brengen, krijgt het Depot ook een groot atrium. Interessant daarbij is dat de architect, Mei Architects & Planners, ervoor gekozen heeft om het ‘bos van betonnen kolommen’ daarin te laten staan. 
Na verschillende opties voor de programmering van het Depot onderzocht te hebben, waaronder stadstuinbouw, krijgt het gebouw nu onderin over twee lagen een ‘cultureel canvas’ met een food court en cultureel programma. Daarboven komt over twee lagen een ‘living lab’ waarin allerhande makers een plek kunnen krijgen. Helemaal bovenin, in een nieuwe houten opbouw, komt ook weer over twee lagen kantoorruimte.
In Merwede is het Depot straks het enige gebouw dat nog herinnert aan zijn geschiedenis als industrieterrein. Aan zijn oost- en zuidzijde grenst het Depot straks aan het nieuwe park langs het Merwedekanaal en krijgt het daaraan een zonnig terras. Op zonnige dagen gaat dat binnen Merwede een geweldige plek worden, voorspelt Martijn.
Cix City en Cix Theatre
Aan zijn westzijde grenst Depot straks aan een wijkplein, waar ook de andere twee stadsblokken komen te liggen die Lingotto hier met Blink en Nuvia ontwikkelt: City City en Cix Theatre. Deze stadsblokken zijn ontworpen door Marc Koehler Associates en VenhoevenCS, en bevatten in totaal 295 woningen, van sociale huur tot vrije sector koop, van studio’s en appartementen tot duplex- en triplexwoningen en penthouses. Daarbij bevat Cix City, dat aan zijn westzijde aan de Europalaan ligt, ook een van de gedeelde parkeergarages voor de buurt, net als ruimtes voor cafés/restaurants, plus een culturele broedplaats. Cix Theatre voegt daar een cultuurhuis en theater aan toe.
In het stedenbouwkundig plan is ingezet op een stevige mix van programma en op de opdeling van de bouwblokken in kleinere panden. Martijn is hier enthousiast over. Dat gaat naar zijn idee een levendige buurt opleveren die dankzij al die panden toch een menselijke schaal zal hebben. In de podcast gaat hij ook in op verschillende andere aspecten van de plannen, zoals de inpassing van de parkeergarage.
MerwedeLab
Aan de basis van de plannen van Merwede ligt een enorme hoeveelheid afspraken tussen de ontwikkelaars en gemeente Utrecht. In de podcast is Martijn daar kritisch op. Het maken van die afspraken kostte veel tijd en energie, en vervolgens worden ze door de tijd eigenlijk alweer ingehaald. Het levert wel een goede buurt op, moet hij toegeven, maar had dat niet anders gekund? Het wordt in Nederland regelmatig allemaal zo dicht geregeld dat er nog maar weinig ruimte overblijft om te ondernemen – wat hij juist zo graag doet.
Als het over Merwede gaat, is hij het meest trots op het MerwedeLab en wat dat allemaal voor de buurt betekent. Martijn geeft aan dat hij te pas en te onpas een dergelijk lab ook op andere plekken voorstelt. Door middel van het MerwedeLab zijn namelijk in Merwede op allerlei vlakken, zoals social design, ecologie en duurzame materialisering, experts bij het gebied betrokken die er anders niet zo snel bij waren geweest. De stappen die vervolgens zijn gezet, zijn ook nog eens door alle ontwikkelaars gezet. De bedachte combinatie van entrees, fietsenstalling en gemeenschappelijke ruimtes komt straks overal in de buurt terug. Een succesfactor was daarbij dat via het MerwedeLab de ambitie gedurende het proces is opgeschroefd zonder de betrokken ontwikkelaars daarbij te dwingen dit toe te passen. Het was een stimulerend proces.
 
Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC. Halverwege deze podcast vertelt Anton Peters van AGC over hun team International Building Projects, dat ondersteuning biedt aan architectenbureaus die over de grens werken.
Het beeld bij de podcast toont links Cix Theatre en rechts Cix City. Het beeld is gemaakt door VenhoevenCS architecture+urbanism.

Toren van Babel is een maandelijkse serie binnen de Architectenweb Podcast. Hierin praat architect Daan Roggeveen (MORE Architecture) met ontwerpers, ontwikkelaars en andere experts die allemaal hun eigen perspectief hebben op hoogbouw. Doel is het antwoord vinden op de vraag: hoe maak je nu een echt goed hoog gebouw? De gast deze maand is architect John van de Water, medeoprichter van NEXT Architects.
De aanleiding voor het gesprek is Johns nieuwe boek: Re-connecting with China – Architecture for Common Ground. In deze podcast praten we over hoe NEXT Architects startte uit een wereldreis langs 26 metropolen, en Johns eerste kennismaking met China. We praten over de oprichting van NEXT Beijing in 2004, de verschillende periodes die John sindsdien heeft meegemaakt in China, en hoe zijn rol als architect daarin veranderd is. We hebben het over de samenwerking tussen NEXT Amsterdam en NEXT Beijing, en hoe het creatieve proces – ideeën-pingpong zoals John het in zijn boek noemt – vorm krijgt. 
En natuurlijk spreken we over de transformatie en verstedelijking van China sinds het begin van deze eeuw. Hoe hebben Chinese stadsplanners hoogbouw ingezet in de transformatie van een rurale naar een stedelijke samenleving? Wat kunnen we in Nederland leren van het Chinese stedelijke model, en waar komt de Chinese obsessie met hoogte vandaan? Luisteren dus!
  
Idee & Presentatie: Daan Roggeveen (MORE Architecture)
Productie & Techniek: Lieven Heeremans
Muziek: Job Roggeveen
Reacties: [email protected]

Toren van Babel is een maandelijkse serie binnen de Architectenweb Podcast. Hierin praat architect Daan Roggeveen (MORE Architecture) met ontwerpers, ontwikkelaars en andere experts die allemaal hun eigen perspectief hebben op hoogbouw. Doel is het antwoord vinden op de vraag: hoe maak je nu een echt goed hoog gebouw? De gast deze maand is Martin Sobota, architect en founding partner bij Cityförster.
Aanleiding voor het gesprek is het onderzoek dat Cityförster samen met PosadMaxwan en gemeente Rotterdam deed naar carbon-based urbanism. In dit onderzoek wordt de duurzaamheid van de gebouwde omgeving niet alleen bekeken vanuit de fysieke dimensies daarvan, maar ook hoe stedenbouw de leefstijlen van bewoners beïnvloedt. 
Martin vertelt over de aanleiding van het onderzoek, licht de onderzoeksmethode toe, en bespreekt welk stedelijk systeem het meest duurzaam is, en hoe dat gemeten kan worden. Een meer verdicht stuk stad blijkt in het gebruik een lagere carbon footprint te hebben dan een suburbaan stadsdeel.
Martin vertelt daarnaast over zijn eigen achtergrond en de start van zijn transnationale bureau Cityförster. Hij vertelt over de internationale oriëntatie van het bureau en over zijn lange geschiedenis met de stad Tirana. Martin gaat in op de hoogbouwprojecten waaraan hij in de Albanese hoofdstad werkt en over de dynamiek rond de bepaling van het programma ervan. En hij legt uit hoe flexibiliteit en het vormgeven van collectiviteit een grote rol spelen in de hoogbouwprojecten daar. Luisteren dus!
 
Idee & Presentatie: Daan Roggeveen (MORE Architecture)
Productie & Techniek: Lieven Heeremans
Muziek: Job Roggeveen
Reacties: [email protected]

In de interieurontwerpen van Studio Modijefsky komt het programma, de locatie en de verhalen die daarbij horen tot leven. Met Esther Stam, oprichter en creatief directeur van het bureau, spreken we over de functie van de gelaagdheid van de interieurs die ze ontwerpen, en het plezier om met vakmensen samen te werken aan de realisatie ervan.
In de podcast worden de volgende projecten besproken:
Van Stapele
Bonnie
Polly Goudvisch
Wolford winkels in Amsterdam, Parijs en Parijs 
Ceci
Gitane
Volare
 Waar andere ontwerpers er misschien voor kiezen een enkele verhaallijn in een ontwerp uit te werken, daar kiest Studio Modijefsky er vaak voor om meerdere verhaallijnen door elkaar te weven om zo tot bijzonder gelaagde ontwerpen te komen. Het programma zoals de opdrachtgever dat voor zich ziet is altijd de basis, maar als het even kan mengt het bureau dat met elementen uit de architectonische context, met aspecten uit de geschiedenis van de plek, en zelfs verhalen die daarbij horen. Zo weet Studio Modijefsky in hun interieurontwerpen de eigenheid van plekken echt naar voren te halen.
Bij cafés en restaurants vindt Esther het interessant dat bezoekers daar wat langer zijn, soms ook vaker terugkomen. Dan is het de moeite waard om ontwerpen ook te voorzien van details die mensen misschien pas bij hun tweede of derde bezoek ontdekken, legt ze uit in de podcast. Ook ontwerpt ze met haar team graag als het ware een 'interieurlandschap' waarin de sfeer neergezet wordt en waarin bezoekers verschillende typen plekken kunnen vinden. Met een groep wil je misschien in het midden van een ruimte zitten, terwijl je je met z’n tweetjes misschien liever even wilt terugtrekken in een rustig zitje in een hoek.
In de podcast vertelt Esther hoe ze haar liefde voor interieurontwerp ontdekte tijdens een verblijf in New York en hoe de ontwerpers op haar bureau in Amsterdam bijdragen aan de verdieping van de benadering van het bureau. Voor ieder project ontwikkelt het bureau een ‘design language’ die vervolgens vertaald wordt in een interieurontwerp. Om die ‘design language’ overtuigend neer te zetten, maakt het bureau graag gebruik van maatwerk meubilair, verlichting en afwerkingen – iets wat bijvoorbeeld in de oude binnensteden, waar iedere centimeter telt, ook bijzonder effectief is. 
Bij de realisatie van de interieurs werkt Studio Modijefsky niet alleen samen met interieurbouwers, loodgieters, installateurs en dergelijke, maar ook met staalbouwers, keramisten, illustratoren, lampenmakers, glasblazers, en talloze andere makers. Esther geniet ervan om in werkplaatsen te kijken wat deze makers kunnen en daarbij ook de grens op te zoeken. Met elkaar kan zo steeds een unieke plek gerealiseerd worden.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC. Halverwege de podcast vertelt Anton Peters van AGC over verschillende trends die hij ziet in de toepassing van glas. In interieurontwerpen ziet hij steeds meer retroglas toegepast worden, zoals bronsglas en geribbeld glas.
De foto bij de podcast toont het door Studio Modijefsky ontworpen interieur van Polly Goudvisch in Amsterdam-Noord en is gemaakt door Maarten Willemstein.

In Merwede in Utrecht, straks de grootste autovrije buurt van Nederland, zijn grote stappen gezet om mobiliteit, afval en energie anders te organiseren. Met hulp van het MerwedeLab is het daarbij ook gelukt om gedurende het ontwikkeltraject steeds nieuwe innovaties in te brengen en deze gebiedsbreed in te zetten. Een podcast waarin we ‘onder de motorkap’ van Merwede kijken.
Te gast deze podcast zijn Mirjam Schmüll, programmamanager van MerwedeLab en mede-oprichter van de Brokkenmákers, en Finn van Leeuwen, projectmanager Merwede bij de gemeente Utrecht en oprichter van Nine Square. Met hen spreken we over verschillende publiekprivate samenwerkingen die voor de buurt zijn opgezet, die dus gezamenlijk door de ontwikkelende partijen en de gemeente Utrecht zijn opgezet.
Mobiliteitsbedrijf – beheert de twee logistieke hubs, de parkeergarages met zo’n 1.550 parkeerplekken voor bewoners en zo’n 250 parkeerplekken voor deelauto’s, plus de fietsenstallingen voor gasten. Reguliere busjes kunnen de buurt in basis niet meer in. Busjes die bijvoorbeeld pakketjes komen afleveren, kunnen die in de logistieke hubs achterlaten in pakketwanden of servicewinkels, of anders die pakketjes met karretjes de buurt in brengen. Het is daarbij ook mogelijk om in de logistieke hubs de pakketjes over te slaan op bakfietsen of kleinere elektrische voertuigen.
Afvalbedrijf – systeem van compactere afvalcontainers met persen die in de verschillende gebouwen geplaatst zijn (dus niet in de openbare ruimte) en die met elektrische busjes opgehaald worden (in plaats van grote vrachtwagens).
WKO-bedrijf – gezamenlijke warmte-koude-opslag in de bodem met uitwisseling met het Merwedekanaal om afkoeling van de ondergrondse opslag te voorkomen. Drie zes meter hoge warmwaterbuffers, die opgenomen worden in de gebouwen, gaan ervoor zorgen dat op piekmomenten iedereen warm water heeft. Via een tender heeft Essent de concessie verworven om dit 30 jaar lang voor de buurt te beheren.
Energiecoöperatie – omdat voor Merwede minder netcapaciteit beschikbaar was dan er eigenlijk voor nodig was, is met Stedin de afspraak gemaakt dat de buurt het zelf zo organiseert dat het binnen de beschikbare capaciteit blijft. Daarvoor wordt onder andere gekeken naar bidirectioneel laden van de elektrische auto’s in de parkeergarages, maar zullen ook enkele buurtbatterijen nodig zijn, die ook weer in de gebouwen een plek moeten gaan krijgen. Het opladen van auto’s zal verder vooral buiten de piekmomenten kunnen.
MerwedeLab – voorafgaand aan iedere volgende fase in de gebiedsontwikkeling heeft dit lab onderzocht welke innovaties mogelijk waren en specialisten daarbij betrokken. Zo heeft het lab eraan bijgedragen dat veel innovaties breed in het gebied zijn toegepast. Een goed voorbeeld daarvan is de inpassing van de fietsenstallingen, die steeds aan de entrees van de gebouwen zijn gekoppeld, hoogwaardiger zijn afgewerkt, en verbonden zijn met gezamenlijke voorzieningen; zodat je via de fietsenstalling echt prettig binnenkomt of vertrekt.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC. Halverwege de podcast vertelt Anton Peters van AGC hoe bij woontoren Bold in Amsterdam, ontworpen door OZ, PV-panelen onzichtbaar zijn geïntegreerd in de gevels en hoe juist die plaatsing in de gevel bijdraagt aan een gelijkmatiger opwekking van energie over de dag en de seizoenen.
De beelden bij de podcast zijn gemaakt door LOLA Landscape Architects en tonen de autovrije buurt Merwede in Utrecht.