Dick en Daniël Geloven het Wel

Met theoloog en musicus Hanna Rijken.
In bijna elke kerk staat hij wel: het orgel. Eeuwenlang hoorden gemeenteleden dit massale instrument iedere zondag in de kerk. En nog steeds zijn veel protestanten er verknocht aan. Zo zelfs dat het in sommige gemeenten het enige instrument is dat tijdens de dienst mag klinken. Judith, die opgroeide zonder orgel in de kerk, snapt die liefde voor het instrument niet zo. Voor Dick is het orgel juist pure nostalgie. Zijn jeugd bestond uit orgelles, Bach, samen psalmen zingen na het eten …
Waarom zijn veel protestanten nou zo verknocht aan dat orgel? En waarom mag er in veel kerken tijdens de eredienst niet op een ander instrument gespeeld worden? Die grote liefde voor het orgel onder protestanten was niet altijd al aanwezig, weet Hanna. Calvijn noemde het orgel eens ‘de doedelzak van de duivel’. Hij snoeide, om de gemeentezang alle ruimte te geven, uiteindelijk bijna alle muzikale takken in de kerk weg. Maar dan barst rond 1640 de orgelstrijd uit. De uitkomst van deze discussie zou alles bepalend zijn voor hoe protestanten nu naar het instrument kijken.
Hanna schetst in deze aflevering hoe het orgel zich heeft geëvolueerd tot het belangrijkste instrument in de kerk en legt uit waarom een band in sommige kerken echt ondenkbaar is, maar juist goed past bij kerken met een evangelicale spiritualiteit. ‘Het gaat niet alleen om smaak, maar ook om theologie. Het orgel hoort bij de klassiek-protestantse liturgie.’
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom heeft de Bijbel maar 66 boeken?
Met bijbelwetenschapper Bert-Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Bijbelwetenschappen aan de Vrije Universiteit.
Deze zomer schuift niet Daniël, maar journalist Judith de Ruiter aan. In de komende vijf weken bespreekt zij in de podcast ‘Van Avondmaal tot Zondeval’ iedere vrijdag samen met theoloog en journalist Dick Schinkelshoek én een expert vragen over kerkgeschiedenis en theologie. Deze week: hoe kwam de samenstelling van de protestantse Bijbel tot stand?
Protestanten lezen al eeuwen uit een Bijbel met 66 boeken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is het allerminst. Zo telt de katholieke kanon wel 73 boeken en die van de Ethiopisch-orthodoxe kerk maar liefst 83. Waarom heeft de protestantse kanon een kleinere samenstelling? Hoe en wanneer kwam deze tot stand? En welke boeken haalden de selectie niet?
Bert-Jan kent de ontstaansgeschiedenis van de Bijbel op zijn duim en legt haarfijn uit welke keuzes en hoe deze zijn gemaakt. In deze aflevering regent het dan ook aan belangrijke concilies en interessante (en bizarre) geschriften, die de shortlist niet haalden. Bijvoorbeeld een evangelie die vertelt hoe een kruis wegloopt uit het graf van Jezus …
Waarom die laatste en de apocriefe en deuteronieke boeken niet in de selectie kwamen, maar boeken als Hooglied en de Openbaring van Johannes wel, is te wijten aan drie criteria, vertelt Bert-Jan. Na de strenge selectie is het kanon vooralsnog gesloten. Maar wat nou als de derde brief aan de Korinthiërs wordt gevonden? Kan het kanon dan weer worden heropend?
Dit is aflevering 1/5 van de zomerpodcast Van Avondmaal tot Zondeval. Een podcast van theologen voor niet-theologen. Volgende week: waarom zingen we in de kerk zo graag bij een orgel?
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp (26) die de weg naar de kerk vond. Ruim een jaar geleden was Sefa al eens te gast bij Dick en Daniël. Toen leefde hij nog van weekend naar weekend, met optredens voor tienduizenden op festivals als Defqon.1. Hij had echter het geloof ontdekt. De God die onvoorwaardelijk vergeeft liet hem niet los. Sindsdien heeft hij er een hele geloofsreis op zitten. Met Pasen deed Sefa belijdenis en werd hij in Katwijk gedoopt door ds. Gerard van Zanden. Zijn dooptekst kwam uit Efeze 5: 'U was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere.'
Zijn geloof doet hem intussen worstelen met tal van keuzes. Kan hij de hardstyle-wereld combineren met zijn leven met God? Sefa krijgt kritiek van twee kanten: de een medegelovige vindt dat hij moet stoppen, de ander vindt dat hij juist in de hardstyle-wereld moet blijven om daar te getuigen. Het aantal optredens bracht hij terug, van zo'n zestig in 2024 naar twintig in 2025, tot hij sinds september vorig jaar geen draaitafel meer aanraakte. Dat is ook een rouwproces, bekent hij: afstand nemen van een leven dat hem sinds zijn negende jaar vertrouwd was.
Dit jaar zou hij toch, na lang aarzelen, op hardstyle-festival Defqon.1 staan. Voor de duizenden bezoekers wilde hij in hun muziektaal iets laten zien van zijn eigen geloofsweg. Maanden werkte hij eraan, maar door de hittegolf werd het festival afgelast. Wat toen gebeurde, was heel gek: een paar jaar terug zou hij zielig in een hoekje gaan zitten, nu voelde Sefa opluchting. Hij ziet er de geestelijke betekenis wel van in. In september staat Sefa in de Jaarbeurs. Dan wil hij met duizenden mensen tegelijk oude psalmen en gezangen gaan zingen.
Aflevering #193 Dick en Daniël: Wat heeft hardstyle-dj Sefa in de refobubbel te zoeken? https://open.spotify.com/episode/0iohj2LehAhyvb19JlBR77?si=UdvxLLkIRy-lmt2bXqXz1Q
✏️Interview Nederlands Dagblad (Houvast)
https://www.nd.nl/geloof/geloof/1228515/dj-sefa-vindt-de-psalmen-in-de-berijming-van-1773-geweldig-de
📺 Optredens van Sefa op Defqon.1 https://youtu.be/5mEWXmS3cnM (2022) en https://youtu.be/TR7mmkZuIuk?si=iwIOGBISsR3uWVDn (2024)
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met socioloog en oud-RD-hoofdredacteur Chris Janse en HHK-dominee Johan van Vugt.
Er is nog één traditioneel protestants kerkgenootschap dat groeit: de Hersteld Hervormde Kerk. Meer dan 600 leden kwamen erbij vorig jaar, een groei die met name komt door overstappers uit andere protestantse kerkgenootschappen. De grootste groep komt over uit de Gereformeerde Gemeenten, zegt Chris. ‘Kerkelijke overgangen gaan meestal van rechts naar links, van zwaar naar minder zwaar.’
Maar is dat de hele verklaring? Johan vindt het te makkelijk om de reden van overstappen te reduceren tot lange broeken en verboden televisies. In zijn vroegere gemeente Kruiningen hoorde vooral verhalen over geestelijke nood: mensen die jarenlang dachten dat het heil niet voor hen was, en huilend aan tafel zaten toen ze voor het eerst hoorden dat het ook voor hen kon. Chris erkent die nood, maar ziet ook een keerzijde: is een toename van avondmaalsgangers een goede ontwikkeling of wijst dat juist op oppervlakkigheid? ‘Als je historisch kijkt, zijn kerken met een hoge avondmaalsdeelname er niet rechtzinniger op geworden.’
Ondertussen verandert de toestroom ook de HHK zelf. Inmiddels heeft bijna de helft van de predikanten geen hervormde achtergrond meer. Johan blijft erbij dat de kerk hervormd wíl zijn – een gezindheid van saamhorigheid en ruimte binnen brede marges – maar ziet ook hoe in sommige gemeenten het zangtempo, de kledingstijl en het verenigingsleven langzaam verschuiven richting de cultuur die nieuwkomers meebrengen.
Tot slot blikken Chris en Johan vooruit. Nu de Christelijke Gereformeerde Kerken uiteenvallen, vraagt Johan zich hardop af of afgescheiden kerken niet gewoon moeten terugkeren naar de 'moederkerk'. Chris ziet vooral veel praktische hobbels.
#85 - Waarom de GerGem nooit de reformatorische zuil zullen opgeven
https://open.spotify.com/episode/7i3doTyPUJk4LPus70kSYk?si=99tLKFzxQpCt8U5hRBee2g (met Chris Janse)
#156 Waarom de hersteld-hervormden zo aantrekkelijk zijn voor refo’s
https://open.spotify.com/episode/0QzyFe6nzV6K92VTj9cZui?si=ahgdthJwTfCmUWFXPrJOHg (met Wim van Vlastuin)
Interview wijlen dominee Aart Moerkerken:
https://www.nd.nl/geloof/protestant/1151458/dominee-aart-moerkerken-stempelde-de-gereformeerde-gemeenten-ik
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met columnist Annemarie van Heijningen (Nederlands Dagblad) en emeritus hoogleraar Erik de Boer (Theologische Universiteit Utrecht). Inmiddels heeft drie op de tien Nederlanders een tattoo, en ook in de kerk duiken ze steeds vaker op. Daniël heeft zelf een klein kruisje op zijn pols, Dick voelt vooral aarzeling – hij vindt het zelfs een beetje ordinair. Maar wat zegt het christelijk geloof er eigenlijk over?
Erik liet pas op latere leeftijd een Coventry-kruis van drie spijkers tatoeëren, met de initialen van hem en zijn vrouw eronder: samen aan de voet van het kruis. Voor hem is het verbod in Leviticus 19 minder hard dan het lijkt – in de Griekse vertaling staat er 'geprikte letters', precies wat Paulus bedoelt als hij schrijft dat hij 'de stigmata van Christus' in zijn lichaam draagt. Dick zet de klassieke bezwaren op een rij: van kerkvader Basilius tot het merkteken van het beest en het lichaam als tempel van de Heilige Geest. Annemarie vertelt over haar zoon, die zijn hele arm vol liet zetten.
Het gesprek gaat over toewijding: aan wie verbind je je met wat je in je huid laat etsen? Over rouwtattoos, over hoe je als ouder het gesprek aangaat, en over de overgrootvader die zich ná zijn bekering zó schaamde voor 'geloof, hoop en liefde' op zijn arm dat hij voortaan lange mouwen droeg. En geen zorgen: dit is geen oproep om naar de tattooshop te rennen.
Essay van Daniël over zijn tatoeage: https://www.nd.nl/opinie/opinie/551112/essay-ik-heb-een-tattoo-laten-zetten
See omnystudio.com/listener for privacy information.