De Illustere Universiteit

In de elfde aflevering van De Illustere Universiteit spreekt Jean Henri van Swinden (1746-1819), hoogleraar natuurkunde aan het Athenaeum Illustre, als enige de Franse keizer Napoleon Bonaparte bij diens bezoek aan Amsterdam in 1811. Van Swinden doet hem een dringend verzoek dat uiteindelijk het voortbestaan van het Athenaeum Illustre bepaalt.

Shownotes:

Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php
Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118
Hulde aan de Nagedachtenis van Jean Henri van Swinden - D.J. van Lennep (1824): https://books.google.nl/books?id=nplSnWlHcTsC&hl=nl&source=gbs_navlinks_s
Grondbeginsels der Meetkunde - J.H. van Swinden (1790): https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN599506032?tify=%7B%22pages%22%3A%5B4%5D%2C%22pan%22%3A%7B%22x%22%3A0.51%2C%22y%22%3A0.735%7D%2C%22view%22%3A%22export%22%2C%22zoom%22%3A0.439%7D
Positiones physicae - J.H. van Swinden (1786): https://books.google.nl/books/about/Positiones_physicae.html?id=0e9jAAAAcAAJ&redir_esc=y
Oratio de hypothesibus physicis, quomodo sint e mente Newtoni intelligendae - J.H. van Swinden (1785): https://www.google.nl/books/edition/Oratio_De_hypothesibus_physicis_quomodo/4GhXAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0
Oude lengtematen - Tanja Enklaar: https://www.uitdeoudekoektrommel.com/oude-lengtematen/
De Oude Nederlandse maten en gewichten - Meertens Instituut (2021): https://mgw.meertens.knaw.nl/maat/70

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de tiende aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ duiken we in het leven van Hendrik Constantijn Cras (1739-1820), de hoogleraar rechtsgeleerdheid die de rechtenstudie aan het Athenaeum Illustre weer een nieuw leven in blies. Zijn onderwijs was zo succesvol dat hij de bestverdienende hoogleraar van de Republiek werd.

Shownotes:
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php
Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118
Natuurrecht en mensenrechten - Amnesty (2017); https://www.amnesty.nl/encyclopedie/natuurrecht-enmensenrechten#:~:text=Natuurrecht%20is%20het%20idee%20dat,wetgevers%20wordt%20gemaakt%20en%20uitgevoerd.
Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden. Deel 93 - Historisch Genootschap (1978); https://www.dbnl.org/tekst/_bij005197801_01/_bij005197801_01_0012.php
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 2 – P.J. Blok, P.C. Molhuysen (1912); https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu02_01/molh003nieu02_01_0821.php
Disputatio de hominum aequalitate, ac juribus officiisque, quae inde oriuntur: ad rei Teylerianae moderatores, viros gravissimos, missa antem mensem Decembr. anni MDCCLXXXXI - Hendrik Constantijn Cras (1793); https://books.google.nl/books/about/Disputatio_de_hominum_aequalitate_ac_jur.html?id=OVMyNMQecUUC&redir_esc=y
Geschiedenis van de democratie - Derde Kamer (2022); https://derdekamer.nl/meer-over-de-politiek/geschiedenis-van-de-democratie/
'Een staaltje Feliciaanse diplomatie. Het departement letterkunde van Felix Meritis tijdens en na de patriottentijd (1779-1795)' - Marleen de Vries (1991); https://www.dbnl.org/tekst/vrie085staa01_01/vrie085staa01_01_0001.php

Redactie, Script & Montage: Jip Koene

Eindredactie: Irene Schoenmacker

Muziek: door Orchestralis via Envato

In de negende aflevering van De Illustere Universiteit doet medicus Petrus Camper (1722-1789) een opzienbarende ontleding in het Anatomisch Theater in de Waag. De ontleding vormde de basis voor zijn antiracistisch betoog. Toch werd Campers werk in kwaaddaglicht gezet en werd hij onbedoeld de stamvader van het wetenschappelijk racisme.

Shownotes
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php⁠
Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠
Verhandeling ... over het natuurlijk verschil der wezenstrekken in menschen van onderscheiden landaart en ouderdom; over het schoon in antyke beelden en gesneedene steenen - Petrus Camper (1791): ⁠https://archive.org/details/b28758596/page/16/mode/2up⁠
Het rusteloze bestaan van dokter Petrus Camper - J.K. van der Korst (2008): ⁠https://mijn.bsl.nl/het-rusteloze-bestaan-van-dokter-petrus-camper-1722-1789/386698⁠
Petrus Camper – een succesvol hoogleraar en het nieuwe stadhuis – Beno’s Stad 46 (8-12-1999): ⁠https://www.oogtv.nl/uitzending-gemist/tv/petrus-camper-een-succesvol-hoogleraar-en-het-nieuwe-stadhuis-benos-stad-46-8-12-1999/⁠
Petrus Camper’s facial angle theory and the missing monkey - LeidenSepcialCollectionsBlog (2025): ⁠https://www.leidenspecialcollectionsblog.nl/articles/petrus-campers-facial-angle-theory-and-the-missing-monkey
⁠On the Origin and Color of Blacks - Petrus Camper (1764) translated by Miriam Claude Meijer (1997): ⁠https://petruscamper.com/han.htm⁠
Het Spoor Terug: De wereld van Petrus Camper - Katz Laszlo voor OVT Doc (2021): ⁠https://www.nporadio1.nl/podcasts/het-spoor-terug/62041/het-spoor-terug-de-wereld-van-petrus-camper
⁠Verstrengelde Verhalen: Wetenschap en Kolonialisme in de Collectie van Petrus Camper - Universiteitsmuseum RUG (2025): ⁠https://www.rug.nl/museum/exhibitions/2025/verstrengelde-verhalen⁠
Petrus Camper en het Kolonialisme - Christien Boomsma voor Krant (2025): ⁠https://ukrant.nl/magazine/petrus-camper-en-het-kolonialisme-wat-we-niet-zien/⁠

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de achtste aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ belandt het Athenaeum Illustre op een dieptepunt. De Illustere school werd begin 18e eeuw door bezuinigingen hard getroffen. Leerstoelen verdwenen en het onderwijs viel bijna stil. Maar Mattheus Soeten, slechts een lector zonder graad, hield de Amsterdamse school overeind.

Shownotes:
*Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); ⁠https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/⁠Professoren van de stad *Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - *Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php⁠
*UvA-geheimen | Wat heeft de VOC-zaal in het Bushuis met de VOC te maken? - Folia (2019): ⁠https://www.folia.nl/actueel/129917/uva-geheimen-wat-heeft-de-voc-zaal-in-het-bushuis-met-de-voc-te-maken
*⁠Kan UvA naam Kartini-zaal wel dragen? Dit symposium geeft UvA voordeel van twijfel - Folia (2025): ⁠https://www.folia.nl/nl/actueel/166182/kan-uva-naam-kartini-zaal-wel-dragen-dit-symposium-geeft-uva-voordeel-van-twijfel⁠
*Algemeene manier tot het maaken van zonnewijsers op allerley effen vlakken - Mattheus Soeten (1717): ⁠https://books.google.nl/books?id=B9_KHIlJPKIC⁠

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de zevende aflevering van De Illustere Universiteit stelt het Athenaeum Illustre haar eerste hoogleraar in de theologie aan: Gerbrand van Leeuwen (1643-1721). Met de oprichting van de theologische faculteit kreeg het atheneum de allure van een kleine universiteit wat een hoogtepunt in de geschiedenis van het Amsterdamse atheneum markeert.

Shownotes:
* Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/
* Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
* Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php
* Synode van Dordrecht (1618-1619) – Kerkstrijd in de jonge Republiek - Historiek (2025); https://historiek.net/synode-van-dordrecht-1618-1619/5364/#:~:text=%E2%80%8BSententie%20Synode%20van%20Dordrecht,%206%20mei%201619&text=
* Gerbrandus van Leeuwen: inwijding van de Kerk aan Zee in 1686 - Redacteur RK (2016); https://kerkaanzee.nl/wederopbouw-kerk-aan-zee-1686/
* Oratie & Verhandelingen Gerbrand van Leeuwen (1643-1721) - Post Reformation Digital Library; https://www.prdl.org/author_view.php?a_id=2473
* Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW), Gebrand van Leeuwen (p. 589) - P.C. Molhuysen & P.J. Blok (1924) https://esources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=9&page=302&accessor=accessor_index&view=imagePane
* Biographisch woordenboek der Nederlanden. Bijvoegsel, Gebrand van Leeuwen (p.267) - A.J. van der Aa (1878); .https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/vdaa/#source=aa__001biog13_01.xml&page=271&view=imagePane&accessor=accessor_index
* Artikelen tegen de Remonstranten - Remonstranten.nl; https://www.remonstranten.nl/wiki/remonstranten-vroeger/artikelen-tegen-de-remonstranten/#:~:text=Tijdens%20de%20Dordtse%20Synode%20(1618,geloofsopvattingen%20niet%20meer%20te%20verkondigen.

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato