Betrouwbare Bronnen

Tussentijdse verkiezingen zijn een vast gegeven in de Amerikaanse democratie. Zeker halverwege de tweede termijn van een president is hun impact vaak groot. De uitkomsten wijzen dan vaak al in een nieuwe richting die het land ook voor een nieuwe president de voorkeur geeft. Dat lijkt ook het geval voor het post-Donald Trump tijdperk vanaf 20 januari 2029.
Jaap Jansen en PG Kroeger bekijken met Amerika-deskundige Pirmin Olde Weghuis de vele historische en actuele finesses die nu aan de orde zijn. Waar moeten we op letten en op wie? Welke factoren spelen een heel eigen rol?
***
Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!
** Wil je weten welke eerste of volgende stap je kunt zetten om je huis comfortabeler en klaar voor de toekomst te maken? Kijk op Verbeterjehuis.nl voor betrouwbare, onafhankelijke informatie en hulp bij het verduurzamen van je woning **
Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact.
***
Vaak waren kiezers bij de midterms uitgekeken op de zittende president. Nieuwe presenteerden zich. Net als Trump nu moesten ook George W. Bush en Barack Obama beleven dat hun partijgenoten hen liever niet meer in hun buurt zagen.
Vanuit de historie zijn ditmaal de midterms van 1874, 1934 en 1966 zeer instructief. In die jaren bepaalden deze verkiezingen een grote wending in de koers van het land. In 1874 speelden corruptie, ontevreden zuidelijke staten en een diepe depressie een hoofdrol. President Ulysses Grant verloor de greep op het Congres en de Democraten wonnen afgetekend. Daarmee werden de burgerrechten van de voormalige slaven drastisch en voor vele decennia teruggeschroefd.
1934 gaven de kiezers Franklin D. Roosevelt hun vertrouwen hoewel de zware depressie nog lang niet opgelost was. Zo kon hij zijn 'New Deal' en vervolgens zijn internationale beleid voortzetten. De gevolgen hebben de wereldgeschiedenis getekend. Zo ook die van 1966. Lyndon B. Johnson kreeg zware klappen wegens zijn burgerrechten-hervormingen en de Vietnamoorlog. Het werd twee jaar later dan ook het begin van een lange reeks van Republikeinse presidenten als Richard Nixon en Ronald Reagan tot aan 1992.
Zal 2026 ook zo’n richting wijzende uitslag laten zien? Veel van die historische aspecten van destijds zien we nu weer. Veel hangt af van factoren als de opkomst en dus de mobilisatie van kiezers. Blijven ontevreden Republikeinen thuis? Switchen woedende hispanic kiezers massaal naar de Democraten? Of juist ook de rurale kiezers in het Midden-Westen die het gelag betalen van Trumps oorlog bij de Straat van Hormuz? Vertaalt zijn ongekende impopulariteit zich in een scherpe wending weg van de Make America Great Again-beweging en de Republikeinen?
Welke staten gaan verrassen; het verschil maken in het Congres of laten nieuwe politieke sterren schitteren? Gebiologeerd kijkt iedereen naar het machtige Texas. Schuift dat na bijna 40 jaar naar links? Voor 2028 zou dat een politieke omwenteling van formaat zijn. Zal de eloquente Jon Ossoff in Georgia zo'n triomfale herverkiezing winnen in de Senaat dat hij voor 2028 een topkandidaat voor het Witte Huis is? Wordt het vrome boerenstaatje Iowa ineens de verrassing? Of juist conservatief South Carolina door een funest slechte MAGA-score?
Pirmin Olde Weghuis wijst op vaste swing states als Michigan en Pennsylvania, waar de Democraten hun positie moeten bevestigen. En natuurlijk is, als altijd, Wisconsin cruciaal.
En wat gebeurt ná de uitslag? Trump zal nimmer erkennen dat hij zélf verloor. De schuld krijgen anderen. En daar moeten wij zeer alert zijn. We zien nu al dat hij Volodymyr Zelensky slachtoffert door met Poetin gemene zaak te maken. Hoe gek het ook klinkt: juist een Democratische overwinning kan het daardoor juist Europa en de NAVO lastig maken. Zijn wij en Mark Rutte daarop voorbereid?
***
Verder luisteren
Amerikaanse verkiezingen
494 - Trumps aanval op de geschiedenis en de geest van Amerika
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/494-trumps-aanval-op-de-geschiedenis-en-de-geest-van-amerika
570 - 250 jaar VS en Huis van Afgevaardigden (met Pirmin Olde Weghuis)
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/570-250-jaar-leiderschap-in-het-amerikaanse-huis-van-afgevaardigden
497 – De krankzinnige tarievenoorlog van Donald Trump
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/497-de-krankzinnige-tarievenoorlog-van-donald-trump
481 - Donald Trumps nieuwe idool William McKinley, ‘de tarievenkoning’
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/481-donald-trumps-nieuwe-idool-william-mckinley-de-tarievenkoning
457 – Harris of Trump: de hete fase in de strijd om het Witte Huis
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/457-harris-of-trump-de-hete-fase-in-de-strijd-om-het-witte-huis
206 - 'Aardverschuiving': Michael Wolff over Donald Trumps laatste dagen als president. En: zijn bezoek aan Mar-a-Lago
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/206-aardverschuiving-michael-wolff-over-donald-trumps-laatste-dagen-als-president-en-zijn-bezoek-aan-mar-a-lago
142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenis (met Pirmin Olde Weghuis)
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/142-de-smerigste-verkiezingscampagnes-in-de-amerikaanse-geschiedenis
263 - De Amerikaanse Burgeroorlog: de overwinning van Abraham Lincoln en Ulysses Grant (met Pirmin Olde Weghuis)
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/263-de-amerikaanse-burgeroorlog-3-de-overwinning-van-abraham-lincoln-en-ulysses-grant
281 - Fourth of July: Amerika reisgids voor politieke junkies (met Pirmin Olde Weghuis)
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/281-fourth-of-july-amerika-reisgids-voor-politieke-junkies
133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je volgens PG móet lezen!
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/133-amerikaanse-presidenten-boeken-die-je-volgens-pg-m-et-lezen
Gevolgen voor hier
487 - Donder en bliksem in het Oval Office
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/487-donder-en-bliksem-in-het-oval-office
476 – Trump II en de gevolgen voor Europa en de NAVO
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/476-trump-ii-en-de-gevolgen-voor-europa-en-de-navo
447 - Als Trump wint staat Europa er alleen voor
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/447-als-trump-wint-staat-europa-er-alleen-voor
575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/575-nederland-staat-niet-langer-op-het-menu-maar-zit-aan-de-hoofdtafel
528 - ‘Europa, ontwaak!’ Manfred Weber en de eenzaamheid van Europa
https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/528-europa-ontwaak-manfred-weber-en-de-eenzaamheid-van-europa-en-vicepremier-vincent-van-peteghem-over-belgi-en-nederland
***
Tijdlijn
00:00:00 – Deel 1
00:29:48 – Deel 2
01:21:28 – Deel 3
01:47:31 – Einde
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ter rechterzijde van de VVD is het landschap druk en dynamisch. Al decennia leeft de overtuiging dat daar de velden wit zijn om te oogsten, maar ook toen PVV, NSC en BBB in samenwerking met de VVD de schuren wilden vullen bij Schoof ging alles weer meteen mis. Coherentie en saamhorigheid blijken op de radicale rechterflank onhaalbaar. Toch doet Mona Keijzer met haar Project 2029 een volgende poging. Zou zij wél slagen?
***
Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!
** Wil je weten welke eerste of volgende stap je kunt zetten om je huis comfortabeler en klaar voor de toekomst te maken? Kijk op Verbeterjehuis.nl voor betrouwbare, onafhankelijke informatie en hulp bij het verduurzamen van je woning **
Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje adverteren@dagennacht.nl en wij zoeken contact.
***
De politieke historie vertelt van vele pogingen tot krachtenbundeling op rechts. Tegen 'ultralinks', tegen 'vaag compromis' en van vreemde smetten vrij. Allen mislukten door eenzelfde patroon in hun politieke cultuur. Ook in de voorbije vijfentwintig jaar, post-Pim Fortuyn.
De ontstaansgeschiedenis en drijfveren van zulke partijen zijn gedomineerd door onmin, afsplitsingen, uitsluiting en afkeer. Velen waren een residu van eerdere pogingen tot rechtse groepsvorming of wrakhout van een politieke schipbreuk van hun oprichters. Dat zag je bij Rita Verdonk en Pieter Omtzigt, bij Wybren van Haga en Keijzer zelf. Het patroon van de PVV en TON die ontstonden door scheuringen bij de VVD tot JA21 waarin zich restanten van de LPF en afsplitsers van FvD, BBB, PVV en NSC verzamelden.
Het gevolg is dat ze ondanks hun afkeer van van alles elkaar vaak nog dieper haten en de wonden van hun botsingen blijven koesteren. De dynamiek van het rechtse landschap is dan ook contrair aan de ambitie tot krachtenbundeling. Bewust verwerpen zij consensus, polderen, elkaar wat gunnen, dialoog en compromis. Dat is immers oude bestuurscultuur, dus slappe hap. Mona Keijzer vormt er zelf een patent voorbeeld van met haar ontslag uit Rutte III en haar Werdegang bij BBB en in de Schoof-coalitie.
Project 2029 claimde met dialoog over inhoud te beginnen en dan coöperatieve groepen geestverwanten te verzamelen. Feitelijk begon het met een symposium over een proces tegen de staat wegens ‘de gevolgen van massa-immigratie'. Niet inhoud maar procedures, niet dialoog maar uitsluiting.
Mona Keijzer ging op tournee om leden te werven. Bij NSC voelde dat toch een beetje als lijkenpikkerij; klassiek politiek kannibalisme als bekend patroon op de rechterflank. Van de krachtenbundeling lijkt vooralsnog niet veel te komen. Voor Geert Wilders is Keijzer lucht, Henk Vermeer en Caroline van der Plas willen niets meer van haar weten, JA21 heeft haar niet nodig en Gidi Markuszower wacht af. Alleen Van Haga is positief, maar die kan niet eens een zetel inbrengen.
Niettemin lijkt Keijzer vastbesloten tot deelname aan de Provinciale verkiezingen en daarna aan die voor de Eerste Kamer. Er zijn 3.000 leden, zegt ze, en per provincie heeft ze twintig à dertig kandidaten.
Uit de historie van partijfusies zijn essentiële voorwaarden voor succesvolle krachtenbundeling te herleiden. Die lijken hier afwezig. Ook haar eigen historie geen garantie voor succes. Dwarsliggerij leidde tot een uniek ontslag als CDA-staatssecretaris. Als BBB-vicepremier maakte ze amok over de opdeling van de erfenis van de vertrokken asiel en migratie-minister Marjolein Faber. BBB verloor met Mona Keijzer als prominent gezicht twee keer fors. In plaats van solidariteit koos zij op het dieptepunt afsplitsing.
De inhoudelijke ambitie van Project 2029 is pover. Het startdocument bevat niet één oorspronkelijk idee. Veel ervan is geleend uit PVV- en NSC-betogen. Deze nieuwe poging tot succesvolle eenheid op rechts herinnert nog het meest aan Trots op Nederland van Rita Verdonk.
***
Verder luisteren
560 - Een zwarte dag voor de PVV
550 - Dick Schoof, een premier om van te leren
521 - Hoe saaier de politiek, hoe gelukkiger het land
511 - De val van het kabinet-Schoof
501 - Den Haag zonder Omtzigt en een Voorjaarsnota zonder beleid
491 - De voortdurende twijfels van Nieuw Sociaal Contract
438 - Het nieuwe kabinet als kleuterklas. De koning kun je niet spelen
420 - Wilders formeert in Boedapest, niet Den Haag
332 - De lange kleurrijke traditie van ‘Boerenpartijen’
169 - Vijftien jaar Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders
152 - De 19e-eeuwse wortels van Forum voor Democratie
65 - ‘Vroeger was alles beter’, PG Kroeger: nostalgie als strategie en politiek wapen
31 - Populisten tot mislukken gedoemd
***
Tijdlijn
00:00:00 – Deel 1
00:27:08 – Deel 2
00:56:20 – Deel 3
01:12:09 – Einde



See omnystudio.com/listener for privacy information.

De belangrijkste verkiezingen van Europa zijn in aantocht. Wie volgt in mei 2027 Emmanuel Macron op? Hoe ziet de Frans-Duitse as er straks uit? Jaap Jansen en PG Kroeger belichten de allereerste president van Frankrijk, die overigens na vier jaar opnieuw een keizerrijk uitriep. De lessen van Napoleon III zijn kleurrijk, verrassend en actueel.
***
Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!
** Bevrijd je bedrijf van onnodige complexiteit. Go Go GROW met business software van Nmbrs **
Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact.
***
De eerste president van de Franse Republiek kende een avontuurlijk leven als weinig anderen. Hij deed pogingen tot staatsgreep waarvan één slaagde, leefde als jongen als balling in een kasteeltje in Zwitserland en daarna in Amerika, Italië en Londen. Maar hij begon als prinsje in Holland, want zijn vader was de eerste koning hier, Lodewijk Napoleon, de broer van Napoleon Bonaparte, die dus de oom was van het ventje.
Charles Louis Napoléon Bonaparte, zoals zijn volledige naam was, deed actief mee aan de revolutie van 1848, werd lid van de Assemblée en kandideerde zich als president van de nieuwe, democratische Republiek. Hij voerde een uitgekiende populistische campagne en zette de faam en 'grandeur' van zijn naam schaamteloos in. Hij won de eerste ronde in één klap met ruim 74 procent van de stemmen. Het mandaat van het Franse volk was verpletterend.
Democraten als Alexis de Tocqueville wantrouwden hem dan ook van nature. Niet zonder reden, want het kersvers staatshoofd bouwde een eigen politiek netwerk in heel de Republiek, was gul naar minvermogenden, boeren en kleine winkeliers en zette een megalomaan project in gang om Parijs te renoveren als mooiste stad ter wereld.
Met een coup en twee referenda liet hij zich uitroepen tot keizer Napoleon III toen zijn grondwettelijke termijn in 1851 ten einde liep. Tocqueville en vele van zijn geestverwanten werden bruut aangepakt. De nieuwe keizer ging direct in bonapartistische stijl aan de slag en accepteerde geen blokkades. Zijn beleid gaf Frankrijk dynamische impulsen, zijn 'tweede keizerrijk' was – net als dat eerste van zijn oom - allerminst reactionair of bedaagd.
Het herontwerp van Parijs werd met elan opgepakt door baron Georges-Eugène Haussmann en zo nodig tiranniek en via creatieve bekostiging doorgedrukt. De moderne infrastructuur, het OV, frisse lucht dankzij parken als groene longen, water en riolering, monumentale pleinen en uitzichten, brede boulevards en extraverte monumenten zoals 'l Opéra' zetten tot op de dag van vandaag het keizerlijk stempel op de lichtstad.
Napoleon III sloeg uiteraard ook zijn adelaarsvleugels uit over het wereldtoneel. Leger en vloot moesten schrik aanjagen. Koningin Victoria werd een vriendin, tsaar Nicolaas I in de pan gehakt en avontuurlijke koloniale expansie gaf het nieuwe imperiale imago glans. Algerije, Indochina, de Zwarte Zee en Mexico werden objecten van zijn mondiale ambitie. Hij wilde zijn oom overtreffen.
Een nieuwe opponent had dit door. De Pruisische kanselier Otto von Bismarck bespeelde de keizer als een viool. Hij stortte hem geopolitiek en militair in het verderf. Het keizerrijk werd in 1870 binnen enkele maanden door de Pruisen overweldigd. Napoléon III werd daarna in een Duits kasteel opgesloten en mocht uiteindelijk als balling zijn dagen slijten in de buurt van Victoria. In Parijs ontbrandde een communistische opstand, die met geweld werd neergeslagen door het leger van de Derde Republiek.
Kijk je naar de Franse presidenten van de Vijfde Republiek sinds 1958, dan is het verrassend hoezeer juist Napoleon III in allerlei opzichten en kenmerken hun voorloper is. De president is een soort monarch die vaak probeert te scoren als een populist, komt met Grands Travaux, zet referenda in als machtsmiddel en pakt militair uit ook al moet hij voor al die dingen 'avontuurlijk begroten’.
***
Verder luisteren
190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa
57 - Alexis de Tocqueville
584 – Gerrit Schimmelpenninck, de vergeten minister-president
488 - Het Congres van Wenen (1814-1815) als briljant machtsspel
339 – De geopolitiek van de 19e eeuw is terug. De eeuw van Bismarck
602 – De enkelband van Jordan Bardella
567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld
566 - Emmanuel Macron, de nieuwe Baron von Munchhausen
534 - Franse schandalen: Nicolas Sarkozy en andere presidenten waar een luchtje aan zit
419 - Europa kán sterven - Emmanuel Macrons visie op onze toekomst
284 - Komt onder Macron een einde aan De Gaulles Vijfde Republiek?
45 – De liefdesbrieven van François Mitterrand
35 - Charles De Gaulle
28 - De relatie Nederland-Frankrijk
200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel
***
Tijdlijn
00:00:00 – Deel 1
00:34:08 – Deel 2
01:00:52 – Deel 3
01:25:56 – Einde
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vraag houdt velen bezig. Wat is er aan de hand met de VVD en moet het verder met de rechtsliberalen? Ze staan all time low in de peilingen en minder dan de helft van de VVD-kiezers heeft nog vertrouwen in partijleider Dilan Yesilgöz.
Staren ze in een gat of is er toch nog een wenkend perspectief? Waar dan? Hoe dan? Met wie dan? Dreigt het lot van de Duitse zusterpartij, de FDP? Jaap Jansen en PG Kroeger over de onheilspellende lotgevallen van de VVD.
***
Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!
Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact.
***
Kantelpunt was de val van Rutte IV en het ‘epifaan moment’ van de gevallen premier. Zijn eigen partij, aangezet door het duo Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans, had geen fiducie meer in het steeds weer vinden van slimme compromissen en vage afspraken rond het midden. Er moest de kiezers stevig rechttoe-rechtaan beleid op rechts in duidelijke taal geleverd worden. Bij migratie en asiel, op veiligheid en vooral ‘rust in de portemonnee’.
De VVD maakte hier een drieledige strategische fout. Ten eerste normaliseerde ze Geert Wilders en zijn PVV. Kiezers vroegen zich af: waarom neem je de kopie als het origineel beschikbaar is? Ten tweede zagen ze niet dat voor veel kiezers NSC een 'net alternatief' op rechts bood. En ten derde geloofde de VVD tegen alle bewijzen in – nota bene officieel vastgesteld door Mark Rutte – toch weer dat de Donner-doctrine succes beloofde.
Bij de vorming van een coalitie met PVV en NSC - BBB was hierbij nooit een wezenlijke factor - merkte de VVD al direct dat ze misgegokt had. Politiek was zij niet meer leidend, inhoudelijk kon ze zich juist niet als 'stevig rechts', maar slechts als gematigd 'safe pair of hands' profileren. De Donner-doctrine bleek opnieuw niet te kloppen. De extremisten en populisten radicaliseerden en werden stuurloos in een coalitie. Schoof werd het symbool van de onmacht die de VVD zichzelf hiermee aandeed.
Daarbij herrees het midden en vond men op centrumlinks een eensgezinde machtsoptie. D66 en CDA kwamen met eigen versies van Ruttiaanse gematigdheid en dreigden de VVD electoraal in te halen. De nieuwe strategie van de liberalen werd daarom 'alleen wij kunnen links nog blokkeren'; de kiezers moesten daarom ‘toch maar weer de VVD’ stemmen. Obstructie als eindspurt-leuze. Iets liberaals was nergens nog te ontwaren.
In de kabinetsformatie bleek Yesilgöz bereid het duo Rob Jetten en Henri Bontenbal aan te vullen en meerderheidsopties 'over rechts' te laten schieten, zolang haar obstructie-attitude beloond werd. Het minderheidskabinet kon op grote thema's steun en dynamiek verwerven, van stikstof tot Europa, defensie en woningbouw. De blokkade van 'links' was al vanaf de Regeringsverklaring een fata morgana. De liberale strategie mislukte opnieuw, net als na de val van Rutte. Om nu weer een kabinet te laten vallen lijkt al te riskant.
Intussen blijken bewindslieden als David van Weel en Eelco Heinen niet slipvrij en profileert Yesilgöz zich primair als schaduwpremier en schaduwfractieleider tegelijk. Heinen deelde gunsten uit aan 'links' die gretig geïncasseerd werden zonder allianties te realiseren. Tegelijkertijd wordt de route over rechts alleen maar onbegaanbaarder. De incoherentie tussen de leidende figuren in liberale kring neemt zichtbaar toe naar mate ook hun tweede poging tot een strategische aanpak van de rails loopt.
Zorgelijke peilingen doen de rest. Achter de schermen zeggen sommige VVD’ers: misschien is het wel eens goed dat we een forse klap krijgen. Een beetje zoals CDA (van 15 naar 5) en D66 (van 24 naar 9) in 2023 overkwam. Want die moesten toen wel schoon schip maken en nieuw leiderschap een kans geven. Een dreun als redding.
Een blik naar het Oosten biedt de VVD geen hoop. De FDP blies het eigen ‘paarse kabinet’ op en ging zelf ten onder: weg uit de Bondsdag, weg uit steeds meer deelstaten. Is ook de VVD aan het einde van haar levenscyclus?
***
Verder luisteren
611 - Piet Oud, de vrijzinnig-democraat die zowel de PvdA als de VVD oprichtte
610 – Kabinet-Jetten: de Algemene Politieke Beschouwingen van 2026 als tussenstand
609 - De zes stijlen van politici
604 – D66 en CDA hadden in de kabinetsformatie te veel haast, daardoor gaat het nu zo stroef
599 - Ingrijpende plannen, maar krijgt het kabinet-Jetten voldoende steun?
594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap
591 – Honderd dagen kabinet-Jetten
589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan
582 – Het kabinet-Jetten: navigeren in de mist
568 – Alsof hij er al jaren stond: het debuut van premier Rob Jetten
563 - Als minderheid meerderheden maken
477 - De VVD staat sterk, maar zit ook klem
***
Tijdlijn
00:00:00 – Deel 1
00:49:08 – deel 2
01:18:54 – Deel 3
01:33:52 – Einde


See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsers worstelen met zichzelf en elkaar. De regionale verkiezingen schokten velen. Ook Merz en zijn team zijn net als hun voorgangers impopulair. Wat scheelt de Duitsers? Wie alles van hen weet, van de ‘permanente Depressionen’ en van de vrolijkheid en rijke cultuur van humor en satire is Patrick Nederkoorn. Bij onze oosterburen toert hij sinds 2019 langs inmiddels uitverkochte zalen. “Grappig en tegelijk tot nadenken stemmend”, schreef een Duitse krant, die noteerde dat hij – heel bijzonder in Duitsland - een staande ovatie kreeg.
Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen met hem de enorme diversiteit en historie van de humor in Duitsland. De variëteit van lokale en regionale tradities in cabaret en satire is ongekend. Daarbij is het publiek in Hamburg écht anders dan in Schwaben, München of het Oosten. Patrick Nederkoorn heeft ‘een hele wereld leren kennen bij hen waar wij eigenlijk geen idee van hebben’.
***
Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!
Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact.
***
Als Nederlander heeft hij een groot voordeel. "Duitse politieke komieken zijn vaak erg stellig, minder vrolijk uitdagend." Men vindt onze taal leuk, ons accent vermakelijk en ze kunnen veel hebben als het van een Nederlander komt. "Duitsers zijn heel open voor stemmen van buiten. Want hun geschiedenis; de worsteling daarmee heeft ze bedachtzaam en nederig gemaakt." Nederkoorn heeft daarom geleerd zijn publiek aan het begin van de avond een beetje los te laten komen, zodat ze merken dat ze met hem en om hem mógen lachen.
"Die serieuze kant, hun ‘Ernsthaftigkeit’, is ook erg mooi, hoor. Het maakt ze namelijk ook meteen gevoelig. Als je een mooi liedje zingt bijvoorbeeld, dan krijgt dat veel weerklank. Cabaret is ook bij hen natuurlijk iets leuks, maar hoort wel degelijk bij 'die Kultur'. En die heeft diepe wortels en mooie tradities. Theaters zijn vaak van de stad, maar soms ook van traditionele 'theaterfamilies' of van heel oude verenigingen." Duitsers zijn vaak een tikje jaloers op het lossere, lichtere bij 'die Holländer'. “Ze zijn namelijk wel erge masochisten, maar ik zeg altijd dat wij wel wat meer van hun ernst zouden mogen hebben. En zij wat meer van 'das Poldern'; van minder hiërarchisch gedrag."
De politieke humor van Nederkoorn is vrolijk en indirect uitdagend. Hij verbindt klimaat met vluchtelingen – “Schaffen sie das als binnenkort 18 miljoen Hollanders de grens over komen vluchten nu de zeespiegel stijgt?” - en bespot het gebrek aan digitalisering, het fax-gebruik door het leger en de eindeloze ambtenarij. "Ze nemen publieke zaken en thema's zeer ernstig en daar kun je heerlijk mee spotten. Je merkt direct dat dit bevrijdend werkt in het publiek!"
Politici zijn een gewild object. "Sarah Wagenknecht is geweldig. Zo'n chique dame, prachtig gekleed, parelkettingen, en dan heel links voor de arbeiders zeggen op te komen én voor Poetin." Friedrich Merz is dan weer vermakelijk on zijn arrogantie en gebrek aan mensenkennis. "Wij zien hier vooral de Europeaan Merz, waardoor hij bij ons er niet zo slecht op staat, maar in eigen land..."
En zoals overal zijn er ook in Duitsland dingen die 'niet goed' of zelfs fout vallen. "Ze zijn bijvoorbeeld niet goed in wisselingen die lekker schuren in je verhaal. Dat vinden ze ongemakkelijk. " In een grap over de Nederlandse keuken kun je beter niet ineens de Hongerwinter erbij halen. "Euthanasie... Nee, dat is zó’n taboe! Echt, kan echt niet." En in het oosten kun je beter niet beginnen over het WK van 1974.
***
Verder kijken
De Nederlandse website van Patrick Nederkoorn
De Duitse website van Patrick Nederkoorn
Patrick Nederkoorn - Orangene Klimaflüchtlinge mit Wohnwagen (Die besten Comedians Deutschlands)
***
Verder luisteren
Duitse cultuur, historie en eigenaardigheden
451 - 75 jaar Duitse Democratie
366 - De zieke man van Europa: hoe komt Duitsland uit de economische verlamming?
399 - Politieke problemen in Duitsland, Nederland en Europa: de grote zorgen van Bondsdaglid Otto Fricke
572 - ondertussen in Duitsland
444 - Het Oosten kiest, Duitsland siddert
465 – Nederland en Duitsland, labiel en leiderloos. En: de opmerkelijke overeenkomsten met Noordrijn-Westfalen
72 – ‘Wir sind ein Volk!, Helmut Kohl in Dresden
53 – De viering van 40 jaar DDR
Duitse politiek en politici
483 - Friedrich Merz, eerzuchtig en onbesuisd
490 – Duitslands grote draai. Friedrich Merz, Europa en Nederland
467 - De twee levens van Angela Merkel
276 - 30 jaar politiek, 16 jaar bondskanselier en de hond van Poetin: Angela Merkel blikt terug
218 - Angela Merkel, een bijzondere bondskanselier - gesprek met biograaf Ralph Bollmann
42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis
421 - Bewonderd en gevreesd. De memoires van Wolfgang Schäuble
331 – De Groenen 40 jaar in de Bondsdag: van ‘narrenschip’ naar solide regeringspartij
111 - De onverwachte herrijzenis van Helmut Kohl en van Merkel
47 - Konrad Adenauer, de eerste bondskanselier
339 – De eeuw van Bismarck
***
Tijdlijn
00:00:00 – Deel 1
00:28:51 – Deel 2
00:52:05 – Deel 3
01:35:22 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.