ISVW filosofie podcast

Een gesprek met filosoof, schrijver en dichter Jannah Loontjens. Zij stelde de cursusweek Existentialisme samen. Voor de existentialisten begint het denken met het dagelijkse bestaan: leven we het leven dat we willen leiden? Waarom maken we de keuzes die we maken? In hoeverre zijn we daarin vrij? In deze cursusweek komen zowel de voorlopers van het existentialisme als de belangrijkste filosofen die tot deze stroming worden gerekend aan bod: Simone de Beauvoir, Albert Camus en Jean-Paul Sartre. Deze Franse filosofen schreven naast essays en filosofische werken ook romans, verhalen en theater. Terwijl existentialisme ten eerste draait om vrijheid van denken, gaat het ook om de kracht van taal, argumentatie en inlevingsvermogen. Loontjens zelf is daar een voorbeeld van. Onder andere in haar laatste roman Gala en Zev komen tal van vragen rond vrijheid, geconditioneerdheid, en moraliteit voorbij.

Karel Appel smeet de verf met heel zijn lijf en leden op het doek. Johannes Vermeer priegelde zijn schilderijen minutieus bij elkaar. Wat zegt dat over hoe de kunstenaar de wereld beziet? En over hoe de beschouwer ernaar kijkt? In deze aflevering een gesprek over de masterclass Filosofie en kunst bij de ISVW. Arthur d'Ansembourg vertelt over hoe filosofie de dialoog tussen jou en het kunstwerk kan vormen en verdiepen. Heidegger, Merleau-Ponty, Gadamer, Lyotard en Deleuze hebben veel geschreven over kunst en kunnen je kunstbegrip vergroten. Of je kunstgenot verrijken. In deze aflevering komen een aantal van hun vragen en inzichten aan bod. Zaterdag 10 oktober 2027 begint een reeks van 5 weekenden, verspreid over 2026-2027, waarin telkens één filosoof centraal staat.

Na meer dan twee millennia beleven de stoïcijnen een ongekende revival. Welke spirituele lifehacks hebben zij ons te bieden? En hoe verhouden die zich tot de levenslessen van hun tijdgenoten, zoals de epicuristen en de sceptici? Bart Geeraedts in gesprek met Michiel Buis over Stoïcijnen en solidariteit, over sceptici die door hun vragen in mystieke sferen komen en over epicuristen die juist voor matiging pleiten. Op 19 september 2026 begint de eerste module van de opleiding Grote denkers. Michiel Buis zal in deze opleiding het weekend over de Hellenistische scholen voor zijn rekening nemen.

In deze podcast bespreken Bart Geeraedts en Paul van Tongeren het denken van Aristoteles. Waar Plato echte kennis zocht in de ideeënwereld, richtte Aristoteles zich op de bestudering van de wereld om ons heen. Paul van Tongeren legt uit hoe Aristoteles voortbouwt op Plato maar zich er ook tegen afzet. Het goede streef je niet na door je te richten op de idee van het goede, maar door te handelen. Geluk (eudaimonia) is de optimale zelfverwerkelijking van wie je specifiek bent. Het verlangen naar een 'gelukt' leven vraagt om deugden die je ontwikkelt door ervaring, niet door denken alleen. Die deugden ontwikkel je door het juiste midden te vinden tussen uitersten. Maar niet iedereen heeft hiertoe dezelfde mogelijkheden, je moet ook een beetje geluk hebben. Op 19 september 2026 begint de eerste module van de opleiding Grote denkers. Paul van Tongeren zal in deze opleiding de weekenden over Aristoteles en over Nietzsche voor zijn rekening nemen.

Een gesprek over de hechte, korte en explosieve vriendschap tussen Friedrich Nietzsche en Richard Wagner. De jonge twintiger Nietzsche was diep onder de indruk van de late vijftiger Wagner. Nietzsche was kind aan huis bij Richard en Cosima Wagner die een soort pleegouders voor hem werden. Toch werden ze uiteindelijk elkaars 'tegenpolen', zoals Nietzsche beweerde. Nietzsche liet na de opening van het Festspielhaus in Bayreuth in 1876 geen spaander heel van Wagner en zijn megalomane projecten. Bart Geeraedts gaat in deze aflevering in gesprek met Nietzschekenner en -vertaler Maarten van Buuren. Onlangs vertaalde hij van Nietzsche diens De geboorte van de tragedie. Een vroeg werk waarin Nietzsche aanvankelijk zijn bewondering voor Wagner verwoordde. Op 12 & 13 september is er het filosofieweekend Nietzsche en Wagner door Maarten van Buuren. Met een gastlezing van Elmer Schönberger en een optreden van theatermakers Ekaterina Zhemaitis (piano) en Mikhail Volkov (verteller). Zhemaitis en Volkov maakten de voorstelling: Key Words. Wagner & Nietzsche.