ISVW podcast

Een gesprek over de hechte, korte en explosieve vriendschap tussen Friedrich Nietzsche en Richard Wagner. De jonge twintiger Nietzsche was diep onder de indruk van de late vijftiger Wagner. Nietzsche was kind aan huis bij Richard en Cosima Wagner die een soort pleegouders voor hem werden. Toch werden ze uiteindelijk elkaars 'tegenpolen', zoals Nietzsche beweerde. Nietzsche liet na de opening van het Festspielhaus in Bayreuth in 1876 geen spaander heel van Wagner en zijn megalomane projecten. Bart Geeraedts gaat in deze aflevering in gesprek met Nietzschekenner en -vertaler Maarten van Buuren. Onlangs vertaalde hij van Nietzsche diens De geboorte van de tragedie. Een vroeg werk waarin Nietzsche aanvankelijk zijn bewondering voor Wagner verwoordde. Op 12 & 13 september is er het filosofieweekend Nietzsche en Wagner door Maarten van Buuren. Met een gastlezing van Elmer Schönberger en een optreden van theatermakers Ekaterina Zhemaitis (piano) en Mikhail Volkov (verteller). Zhemaitis en Volkov maakten de voorstelling: Key Words. Wagner & Nietzsche.

In deze aflevering geeft filosoof Thijs Lijster een heldere inleiding op de kritische theorie, ontwikkeld door de denkers van de Frankfurter Schule. In reactie op de opkomst van het fascisme en in tegenstelling tot het toendertijd dominante positivisme betoogden Max Horkheimer, Theodor Adorno en andere denkers van de Frankfurter Schule dat filosofie niet alleen de samenleving moet beschrijven, maar haar ook kritisch moet beoordelen. Filosofie heeft volgens hen de taak om onderdrukking zichtbaar te maken en bij te dragen aan maatschappelijke emancipatie. Lijster schreef de inleiding bij Eva von Redeckers boek 'Revolutie voor het leven' en laat zien hoe de ideeën van de Frankfurter Schule doorwerken in haar denken. Aan bod komen onder meer haar kritiek op het kapitalisme, haar opvattingen over eigendom en haar begrip van 'fantoombezit'. Deze podcast werd opgenomen in 2025, in aanloop naar de Van Eedenlezing die Eva von Redecker dat jaar verzorgde. Thijs Lijster is gastspreker in de Summerschool Ik heb dus ik ben. De filosofie van bezit (20 t/m25 augustus) door Valerie Granberg en gastsprekers onder wie Eva von Redecker (online). Ook zal hij te gast zijn bij de Summerschool over Walter Benjamin (17 t/m 21 augustus) door Peter Huijzer en gastsprekers.

Tivadar Vervoort stelde een Summerschool samen over Judith Butler. Een gesprek over de radicale vorm van feminisme die Butler beschreef in diens boek 'Wie is er bang voor gender?'. Een feminisme dat verder gaat dan waar Simone de Beauvoir over schreef. Butler put inspiratie uit denkers als Friedrich Nietzsche en Michel Foucault. Waar Nietzsche in zijn Genealogie van de moraal de willekeur van morele grondslagen blootlegde, beschrijft Butler een 'genealogie van gender'. Volgens Butler is niet alleen gender, maar ook sekse een sociaal construct. Een gesprek met Bart Geeraedts over de sociale krachten die vrijkomen wanneer iemand de genderrol ter discussie stelt die hen bij de geboorte wordt toegekend.

In deze podcast vertelt schrijver, Houellebecq-vertaler en kunstfotograaf Martin de Haan over het werk van de Franse auteur Michel Houellebecq. Houellebecq portretteert de moderne mens als een eenzaam individu in een door marktdenken gedomineerde wereld. In zijn werk onderzoekt hij thema's als verlangen, lijden, vrijheid, moraal, religie en wetenschap, en legt hij de fundamentele tegenstrijdigheden van het menselijk bestaan bloot. Van 22 t/m 26 juli verzorgt Martin de Haan de summerschool Denkers van nu: Michel Houellebecq.

Een gesprek met Laurens ten Kate over Hannah Arendt en Emmanuel Levinas. Ten Kate is filosoof, religiewetenschapper en theoloog. En is emeritus-hoogleraar Vrijzinnige religiositeit en humanisme aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Bij de ISVW geeft hij de summerschool 'Tussen Arendt en Levinas'. En bij ISVW-uitgevers verscheen zijn boek: 'Tussen markt en volk, Vrijzinnig-religieuze vragen aan een neoliberale wereld'. Met Bart Geeraedts spreekt hij over hoe 'de Ander' je leven bepaalt en verandert. Hoe deze ontmoeting altijd óók een ontmoeting met jezelf is. Een ontmoeting in een ruimte die door niemand geclaimd mag worden. Van daaruit wordt je handelen politiek. En dat blijkt een zeer actueel thema te zijn.