De Indische Podcast

Olga Vrolijk schreef 'Retourtje Indie. Hoe ik thuiskwam bij mijn voormoeders'. Ze begon haar zoektocht bij haar Javaanse betovergrootmoeder, Moersia, de oermoeder, de njai die een Rotterdammer uit het Indisch leger huwde. Olga weet nog hoe ze als kind een foto aan de muur van het ouderlijk huis bestudeerde waarop een familie is te zien net na de oorlog, net na het kamp. Iedereen droeg brillen met dikke glazen. Pas veel later hoorde ze dat het slechte zicht voortkwam uit jarenlang ondervoed zijn. Olga is van de derde generatie en heeft haar grootouders niet gekend. Dit boek vult die leegt op. Veelzeggend is haar uitspraak: ‘Ik ben eerste generatie van de hier geboren Indischen’. In een interview licht ze toe dat de relatie met haar voormoeders bijna tastbaar werd, ze koestert het fijne gevoel deel te zijn van een gemeenschap. Indisch zijn in Nederland is inmiddels geen vloek meer maar een zegen, lijkt ze te willen zeggen Haar zoontje van negen zei eens trots: “Ik ben dus ook Indisch en heb daar niets voor hoeven doen.”

Naaste een bespreking ook twee fragmenten uit Retourtje Indie voorgelezen door Olga Vrolijk zelf. 

OIga Vrolijk
Retourtje Indie. Hoe ik thuiskwam bij mijn voormoeders
LM Publishers. ISBN 97894609459. E 22,50

Hester Hobbelink (1978) was nieuwsgierig naar haar Indische wortels en schreef onder leiding van schrijfcoach Vilan van de Loo haar eigen familiegeschiedenis. De Indische tak heeft als basis een groot aantal familiefoto’s uit eigen collectie. Aan de hand van zwart-wit portretten en groepsfoto’s uit het einde van de 19e eeuw en begin 20e eeuw vertelt zij het verhaal van een oud Indisch geslacht. Maar ze neemt ook de vrijheid om zelf die geschiedenis in te vullen, te romantiseren zo je wilt. 
Ze leest zelf enkele fragmenten voor.
Hester Hobbelink
De Indische tak. Een familiegeschiedenis in fotoverhalen
Elikser. ISBN 9789463658003. € 19,95

Lieuwe Mulder (1994) is junior projectleider cultuurhistorie bij onderzoeks-en adviesbureau RAAP. Onlangs begon hij een speurtocht naar zijn grootvader die kunstschilder was. Lieuwe heeft hem nauwelijks gekend, hij was pas vier jaar oud toen opa overleed, maar raakte geïnteresseerd in diens leven en werk, dat overigens grotendeels onbekend bleef. Grootvader vertrok na de oorlog van het Friese platteland naar het tropische Indonesië waar hij als dienstplichtig militair werd gelegerd. In zijn vrije tijd schilderde hij er landschappen en portretten. Lieuwe Mulder is benieuwd naar het verhaal achter die tekeningen, schilderijen en aquarellen. Ze zijn mooi. Maar misschien was opa wel getuige van gebeurtenissen waar hij altijd zwijgzaam over bleef. Hij werd namelijk ingezet voor de oorlogspropaganda. Lieuwe ziet het project (inmiddels is hij al het werk aan het selecteren en inscannen) toch vooral als een eerbetoon aan zijn Friese grootvader. Een gesprek.

In deze aflevering oud-NOS correspondent in Jakarta, Michel Maas en schrijver en historicus Martin Bossenbroek. Van beiden verschenen boeken over Indonesië, Nederlands-Indië en het koloniale verleden. Martin Bossenbroek (1953) is historicus en schrijver. Hij publiceerde diverse boeken en artikelen over het (Nederlandse) koloniale verleden. De bekendste titels (allemaal verschenen bij uitgeverij Athenaeum) zijn De Boerenoorlog (in 2013 bekroond met de Libris Geschiedenisprijs en genomineerd voor de AKO Literatuurprijs), De wraak van Diponegoro. Begin en einde van Nederlands-Indië (2020). Michel Maas (1954) is journalist en schrijver en woonde achttien jaar als correspondent in Jakarta, onder meer voor de Volkskrant en het NOS-Journaal. Daarvoor was hij werkzaam voor de omroep, onder meer in Kosovo. Zijn recente boek De gelogen kolonie. Naar Indonesië om Indië te vergeten (AtlasContact 2025) kreeg juichende recensies in NRC en de Volkskrant.

Een gesprek met Murjani Kusumobroto, dochter van de Indonesische verzetsheld Rachmad Kusumobroto (1914-1998). Deze verbleef eind jaren dertig als student in Nederland. Toen de Duitsers in 1940 ons land binnenvielen kon hij niet meer terug, maar ging in het verzet met als motief: “Eerst Nederland vrij, dan mijn eigen land”. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielp hij onder meer Joodse kinderen onderduiken en was betrokken bij vervalsing van persoonsbewijzen. In 1946 reisde hij terug naar zijn vaderland en zette zich in voor de jonge republiek Indonesië. Hij was aanhanger van Soekarno, wat na de coup van Soeharto in 1965 ertoe leidde dat hij jarenlang werd opgesloten. Toch raakte hij nooit verbitterd en kwam uiteindelijk in de jaren tachtig vrij. Hij was getrouwd met de Wageningse Nel van Peppel, ook een verzetsdeelnemer. Hun dochter Murjani maakte een theatervertelling over zijn leven getiteld ‘Het verzet van de Kusumobroto’s’. Regie: Joey von Grumbkow. Productie: Conny Groot