De Publieke Ruimte

In welke cloud zetten we onze data? Hoe gaan we om met AI in publieke dienstverlening? Hoe worden we digitaal weerbaar en wat verstaan we onder digitaal vakmanschap? Complexe vragen die elke overheidsorganisatie voor zichzelf dient te beantwoorden, waarbij het helpt om samen op te trekken. De Nederlandse Digitalisering Strategie (NDS) is het programma waarmee het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en publieke dienstverleners als één overheid werken aan dit soort vraagstukken op het gebied van de digitale overheid.

In deze aflevering van podcast De Publieke Ruimte spreken Otto en Martijn met Erik Jan Boon, programmadirecteur Nederlandse Digitalisering Strategie. Ook schuift Martijn Groenewegen aan, CIO bij de gemeente Eindhoven en voorzitter van het CIO Beraad bij de vereniging van informatiemanagers bij gemeenten IMG 100.000+. Als derde tafelgast schuift Bart Geerdink aan, als programmamanager NDS bij de VNG.

Een zeer actueel gesprek, want ondanks dat de NDS-Raad als adviesorgaan stopt, gaat de NDS als strategische koers gewoon door. Hoe werkt zo’n programma zonder direct mandaat, centraal budget of formele bevoegdheid? Lukt het de koplopers om met bestaande mensen en middelen herbruikbare resultaten op te leveren? Welke rol kan een Nederlandse Digitale Dienst hierbij in de toekomst gaan spelen?

Duidelijk is dat publieke dienstverleners zoals gemeenten niet afwachten tot het Rijk klaar is met beleid maken. Zij zien zichzelf als kraamkamer van de digitale overheid en gaan liever nu aan de slag met urgente zaken zoals cloud, data en AI. Wat dat oplevert beluister je in deze aflevering van podcast de Publieke Ruimte.

Wat betekent het voor de publieke dienstverlening als systemen uitvallen en verstoringen langer duren dan waar we op voorbereid zijn?  Over welke rampen hebben we het eigenlik? Waar ligt het kantelpunt tussen risico en crisis? Hoe bereid je een organisatie voor op langdurige ontwrichting? Wie bepaalt dan wat er in de keten prioriteit krijgt als iedereen wordt geraakt? Wat is de rol van oefeningen hierbij?

Otto en Martijn spreken hierover met Don O’Floinn, hoofd van het Nationaal Crisiscentrum, die dagelijks werkt aan het duiden van dreigingen en scenario’s. Ook is Patricia Zorko te gast. Zij is plaatsvervangend directeur-generaal bij Rijkswaterstaat, verantwoordelijk voor het beheer van vitale infrastructuur. En we spreken met Remco Bakker, bestuurder bij het CIZ en voorzitter van de Rijksbrede Benchmarkgroep.

Interessante inzichten over de wendbaarheid van organisaties, de mogelijkheid om van online weer terug te vallen op offline dienstverlening en de uitdaging om centrale organisaties om te klappen naar een decentrale hulpstructuur. Zaken waar niet iedereen dagelijks over nadenkt, maar dat eigenlijk wel vaker zou moeten doen. Wees voorbereid!

Ilja Leonard Pfeijffer legt in zijn nieuwe boek 'Absolute Democratie' uit hoe de democratie en de rechtsstaat in Europa en elders hun glans verliezen en worden ontmanteld. Ilya schetst een wereld waarin recht ondergeschikt wordt gemaakt aan het recht van de sterkste. Hij ziet dat Europa niet alleen door vijanden, maar ook door bondgenoten wordt bedreigd. Een groeiende wereld waarin winnaars van verkiezingen het idee hebben dat ze alleen maar rekening hoeven te houden met de wensen van hun eigen achterban. Kortom; een wereld waarin absolute democratie de constitutionele democratie in kleine stapjes verdringt.

Op uitnodiging van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ging Otto voor een volle zaal ambtenaren met Ilya in gesprek. Dat deed hij samen met Boudewijn Steur (directeur Kennis, Internationaal, Europa en Macro-economie) en Ellen van Doorne (directeur Democratie en Bestuur). We bespreken hoe ambtenaren moeten omgaan met de geleidelijke normalisering van extreme standpunten. En op welke manier zij hun werk integer kunnen doen zonder vermorzeld te worden op het speelveld waar ze zelf onderdeel van uitmaken. Kortom, hoe je recht kan doen aan je ambtseed in roerige tijden. Luister mee naar dit vurige pleidooi tegen de onverschilligheid!

Geld betalen of ontvangen van de overheid kan veel simpeler. Waar je nu van iedere uitvoeringsorganisatie afzonderlijk een brief krijgt met een betaaloverzicht en instructies, zou het toch veel makkelijker zij als we dit overheidsbreed organiseren?

In deze aflevering bespreken Otto Thors en Martijn Grimmius twee initiatieven die dit systeem proberen te veranderen. Als eerste is te gast Sianne van Rhee MSc. CPC, programmamanager bij het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). Zijn vertelt over het overheidsbrede programma Clustering Rijksincasso, gericht op meer samenhang in vorderingen en schulden. Ten tweede spreken ze met Vincent van der Ploeg, auditmanager bij de Auditdienst Rijk. Hij deed onderzoek naar de resultaten van het programma Vereenvoudiging Inkomensondersteuning voor Mensen (VIM). Ook schuift veranderkundige Daniël Wolfs aan om dit soort transities in een breder perspectief te bieden.

Welke belemmeringen kom je tegen als je met een radicaal klantperspectief processen inricht? Is de Informatievoorziening daar al klaar voor en staat de huidige wetgeving dit al toe? Wat is de rol van ambtelijke zelfcensuur en wanneer is ‘goed’, goed genoeg? Een boeiend gesprek over de zoektocht naar het combineren van urgentie en actie.

Deze opname vond plaats in Nieuwspoort als onderdeel van de Staatpraat van programma Staat van de Uitvoering op 24 maart jl.

Netcongestie – de file op ons elektriciteitsnet – zet overheid en regio's klem met botsende plannen, versnipperde verantwoordelijkheden en opeenstapelende regelingen. Is dit nou vooral een capaciteitsprobleem of een organisatieprobleem?

In deze aflevering van podcast De Publieke Ruimte gaan Martijn Grimmius en Otto Thors in gesprek met Laurens Gijsbers (Programmamanager Energiesysteem, RVO) en Elmar Naber (programmamanager ORTESE, provincie Drenthe) over een nieuwe aanpak.

In Emmen, Nederland in het klein, passen zij gebiedsgericht werken toe: van individuele verduurzamingsplannen naar collectieve oplossingen via energiehubs, botsproeven en gebiedsboden. Ontdek hoe deze variant van opgavegericht werken systeeminzicht creëert, cumulatieve effecten tackelt en regie brengt in een versnipperd landschap.